Bộ Công Thương đề xuất áp giá điện sinh hoạt theo giờ cao điểm: Ai phải trả chi phí cao gấp 3 lần?
Bộ Công Thương vừa đề xuất áp dụng biểu giá bán lẻ điện theo khung giờ cao điểm, thấp điểm và bình thường đối với hộ sinh hoạt tại Dự thảo Luật Điện lực sửa đổi. Biện pháp này nhằm thúc đẩy tiết kiệm năng lượng trong bối cảnh nguồn cung gặp khó khăn.
Bộ Công Thương đang lấy ý kiến thẩm định từ Bộ Tư pháp về Dự thảo dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Điện lực. Cơ quan soạn thảo đã đưa ra đề xuất thay đổi căn bản phương thức tính tiền điện đối với người tiêu dùng quy mô hộ gia đình.
Hiện tại, hóa đơn điện của các hộ sinh hoạt được tính toán dựa trên biểu giá bán lẻ bậc thang tăng dần. Mô hình này được đánh giá là thích hợp với những quốc gia đang trên đà phát triển như Việt Nam.
Hệ thống tính giá bậc thang hiện hành giúp khuyến khích người dân sử dụng năng lượng tiết kiệm và hiệu quả. Đồng thời, đây cũng là công cụ bảo đảm an sinh xã hội cho các hộ thu nhập thấp duy trì nhu cầu đời sống cơ bản.
Tuy nhiên, số liệu hệ thống cho thấy phụ tải điện sinh hoạt đang chiếm tỷ trọng lớn thứ hai cả nước, xếp ngay sau phụ tải công nghiệp. Nhóm khách hàng này được đánh giá là rất khó tự điều chỉnh hành vi sử dụng thiết bị điện.
Trong giai đoạn tới, nhu cầu tiêu thụ năng lượng toàn quốc liên tục tăng cao với tốc độ khoảng 10% mỗi năm. Ngược lại, việc đầu tư và phát triển các nguồn cung cấp điện dự báo sẽ gặp nhiều áp lực và trở ngại.
Để giải quyết bài toán này, Bộ Công Thương nhận định cần có giải pháp mạnh mẽ hơn để thúc đẩy hộ gia đình tiết kiệm năng lượng. Do đó, phương án áp dụng biểu giá điện theo thời gian sử dụng trong ngày (TOU) đã được đưa ra nghiên cứu.
Theo cơ quan soạn thảo, biểu giá TOU mới sẽ không triển khai đồng loạt cho toàn bộ người dân. Chính sách này chỉ áp dụng giới hạn đối với những hộ gia đình đáp ứng đầy đủ các điều kiện kỹ thuật cần thiết.
Cụ thể, Dự thảo đề xuất bổ sung quy định áp dụng giá điện sinh hoạt theo giờ bình thường, cao điểm và thấp điểm tại điểm b khoản 1 Điều 50. Việc này sẽ triển khai ngay khi hạ tầng công nghệ cho phép.
Đồng thời, điểm c khoản 3 Điều 50 cũng được bổ sung nội dung xây dựng lộ trình thực hiện cụ thể. Đây là cơ sở pháp lý để cơ quan chức năng chuyển đổi phương thức tính giá theo thời gian sử dụng thực tế.
Đối với các cơ sở lưu trú du lịch, Bộ Công Thương kiến nghị áp dụng điều khoản chuyển tiếp. Cơ cấu biểu giá của nhóm này tiếp tục giữ nguyên theo quy định cũ cho đến khi có văn bản mới nhằm xóa bỏ bù chéo.
Trước đó, khung thời gian vận hành hệ thống điện quốc gia đã được định hình rõ ràng tại Quyết định 963 do Bộ Công Thương ban hành ngày 22/4/2026. Quy định phân chia chi tiết ba khung giờ trong ngày.
Khung giờ cao điểm kéo dài 5 tiếng mỗi ngày, từ 17h30 đến 22h30 các ngày từ thứ Hai đến thứ Bảy. Riêng ngày Chủ nhật hệ thống ghi nhận không có khung giờ cao điểm này.
Khung giờ bình thường được áp dụng 13 tiếng mỗi ngày đối với các ngày từ thứ Hai đến thứ Bảy. Khung này chia làm hai giai đoạn từ 6h00 đến 17h30 và từ 22h30 đến 24h00. Vào Chủ nhật, giờ bình thường kéo dài 18 tiếng.
Khung giờ thấp điểm được ấn định cố định từ 00h00 đến 06h00 sáng hằng ngày. Khung thời gian này áp dụng đồng nhất cho tất cả các ngày trong tuần, tương đương 6 tiếng mỗi ngày.
Hiện nay, biểu giá điện theo các khung thời gian này đã được triển khai cho khối sản xuất và kinh doanh theo Quyết định 1279 ngày 9/5/2025. Mức giá cụ thể sẽ được phân tách theo từng cấp điện áp sử dụng.
Dữ liệu từ Quyết định 1279 cho thấy mức chênh lệch chi phí rất lớn giữa giờ cao điểm và thấp điểm. Thực tế này gây áp lực chi phí không nhỏ cho các đơn vị có nhu cầu tiêu thụ điện lớn vào ban đêm.
Tại cấp điện áp từ 22kV trở lên của khối kinh doanh, giá giờ thấp điểm ở mức 1.609 đồng/kWh. Tuy nhiên, giá giờ cao điểm vọt lên 5.025 đồng/kWh, tức là cao gấp khoảng 3,12 lần.
Với cấp điện áp từ 6kV đến dưới 22kV, giá điện giờ cao điểm ghi nhận ở mức 5.202 đồng/kWh. Con số này cao gấp khoảng 2,84 lần so với mức giá 1.829 đồng/kWh áp dụng vào khung giờ thấp điểm.
Chịu mức chi phí cao nhất là nhóm kinh doanh sử dụng điện áp dưới 6kV, gồm các cửa hàng và cơ sở dịch vụ nhỏ. Giá giờ cao điểm của nhóm này chạm mốc 5.422 đồng/kWh, gấp 2,83 lần giờ thấp điểm.
