Khung giờ cao điểm điện mới dự kiến áp dụng đang làm dấy lên lo ngại về chi phí vận hành. Một số doanh nghiệp có thể phải trả tiền điện cao gần gấp 2,8 lần trong nhiều giờ sản xuất, trong khi một số nhóm khác lại được hưởng lợi.
Bộ Công thương vừa ban hành Quyết định 963 nhằm thay đổi lại các khung giờ cao điểm, thấp điểm và bình thường đối với hệ thống điện toàn quốc. Nhóm khách hàng chịu ảnh hưởng trực tiếp từ quy định này chủ yếu là các cơ sở sản xuất, kinh doanh đang áp dụng biểu giá điện theo thời gian sử dụng.
Hiện tại, cơ quan quản lý đang lấy ý kiến để sửa đổi Thông tư 60 năm 2025. Việc này nhằm xóa bỏ quy định cũ về điều kiện áp dụng, từ đó có thể triển khai sớm nhất các nội dung của Quyết định 963 vào thực tế.
Đánh giá về quy định mới, TS. Nguyễn Anh Tuấn, Phó chủ tịch Hiệp hội Năng lượng Việt Nam, cho biết mức độ ảnh hưởng tài chính lớn hay nhỏ sẽ phụ thuộc hoàn toàn vào cách định nghĩa khung thời gian ca tối của từng nhà máy.
Theo chuyên gia này, tình huống bất lợi nhất xảy ra khi doanh nghiệp xếp lịch ca tối rơi vào khung 14-22h. Khi đó, các cơ sở sản xuất phải sử dụng điện liên tục suốt 4,5 tiếng nằm trong khung giờ cao điểm mới.
Ở kịch bản này, đơn giá năng lượng tiêu thụ sẽ bị đẩy tăng lên gấp gần 2,8 lần đối với cấp điện áp dưới 6 kV. Cụ thể, mức giá sẽ tăng từ ngưỡng gần 1.300 đồng lên đạt hơn 3.600 đồng cho mỗi kWh.
"Điều này sẽ ăn mòn nghiêm trọng biên lợi nhuận của các ngành tiêu thụ năng lượng cao", ông Tuấn nói.
Ngược lại, nếu doanh nghiệp bố trí ca làm việc ban đêm kéo dài từ 22h đến 6h sáng hôm sau, tác động tiêu cực sẽ chuyển biến thành lợi thế. Khung giờ này giúp đơn vị sản xuất tối ưu chi phí hiệu quả.
Khi áp dụng khung ca đêm nêu trên, các nhà máy chỉ phải chịu mức giá cao điểm trong vòng 30 phút. Đồng thời, doanh nghiệp được hưởng tới 6 tiếng sử dụng điện giờ thấp điểm (từ 0h-6h) với mức giá rẻ nhất ngày.
Đối với khối kinh doanh dịch vụ ăn uống, phụ tải điện của các nhà hàng, quán ăn mang tính chất cố định. Khung giờ hoạt động cao điểm của những cơ sở này lại trùng hoàn toàn với thời điểm hệ thống áp giá điện cao.
Ông Tuấn nhìn nhận nhóm dịch vụ này chịu ảnh hưởng rất nặng nề về mặt lợi nhuận. Các cửa hàng cũng khó tìm ra giải pháp xử lý triệt để vì "không thể yêu cầu khách hàng chuyển sang ăn tối lúc nửa đêm".
Để giảm bớt áp lực từ việc điều chỉnh giá, vị chuyên gia cho rằng xu hướng tự nhiên của các đơn vị là sẽ chuyển dịch giờ vận hành máy móc sang ban đêm. Dù vậy, phương án này gặp trở ngại lớn về chi phí nhân công.
Nguyên nhân do doanh nghiệp chỉ cần trả lương tiêu chuẩn bình thường ở ca tối. Trong khi đó, việc tổ chức làm ca đêm buộc người sử dụng lao động phải tăng thêm 30-40% quỹ lương và chi trả thêm phụ cấp đêm.
Xét về lâu dài, phương án khả thi là đầu tư hệ thống điện kết hợp pin lưu trữ năng lượng (BESS) để cắt đỉnh phụ tải. Công nghệ này cho phép tích điện giờ thấp điểm và xả ra phục vụ dây chuyền lúc 17h30-22h30.
"Khoản chênh lệch giá điện gần 2.300 đồng/kWh sẽ giúp các dự án BESS cho khu công nghiệp rút ngắn thời gian hoàn vốn đáng kể so với trước đây", ông Tuấn nói.
Riêng với mảng nhà hàng, quán ăn, Phó chủ tịch Hiệp hội Năng lượng Việt Nam kiến nghị các giải pháp hỗ trợ từ chính sách. Cụ thể là áp dụng khấu trừ thuế thu nhập doanh nghiệp hoặc giảm thuế VAT để bù đắp chi phí vận hành.
Các chuỗi F&B hoặc khách sạn quy mô lớn có thể lắp đặt hệ thống lưu trữ nhiệt, hoặc dùng BESS nhỏ để cấp điện dự phòng cho khu vực chiếu sáng, thu ngân vào giờ cao điểm nhằm giảm phụ thuộc lưới điện.
Một giải pháp kỹ thuật khác là chủ động chuyển dịch tải nhiệt. Các cơ sở có thể bật tối đa công suất hệ thống điều hòa (HVAC) ở khung giá bình thường (15h30-17h30) để làm lạnh sâu, sau đó giảm công suất để giữ nhiệt khi vào giờ cao điểm.
