Từ ngày 1/6/2026, xăng sinh học E10 chính thức được bán rộng rãi trên phạm vi toàn quốc. Trước những băn khoăn về việc bỏ qua bước thử nghiệm đại trà và nguy cơ gây hại cho động cơ, các chuyên gia hàng đầu đã chính thức lên tiếng làm rõ.
Việt Nam không cần thử nghiệm diện hẹp xăng E10
Việc phân phối và kinh doanh xăng sinh học E10 trên toàn quốc bắt đầu từ ngày 1/6/2026 để thay thế hoàn toàn loại xăng truyền thống. Lộ trình ứng dụng dòng nhiên liệu này là xu thế chung của toàn cầu. Sự chuyển dịch này đáp ứng các đòi hỏi về phát triển bền vững, giữ vững an ninh năng lượng, giảm thiểu khí thải nhà kính và bảo vệ môi trường theo cam kết quốc tế.
Nhiều người dân thắc mắc lý do mặt hàng này được bán đại trà ngay mà không qua giai đoạn thử nghiệm như loại xăng E5 trước đây. Giải thích điều này, ông Đỗ Văn Tuấn, Chủ tịch Hiệp hội Nhiên liệu sinh học Việt Nam khẳng định, xăng dầu vốn là sản phẩm sở hữu tiêu chuẩn quốc tế ở mức rất cao. Nhiên liệu E10 tại thị trường trong nước và quốc tế có tiêu chuẩn cơ bản đồng nhất, chỉ khác biệt nhỏ ở một vài loại phụ gia cụ thể.
Mô hình dùng loại nhiên liệu sinh học này đã trở thành tiêu chuẩn chung, được áp dụng phổ biến tại rất nhiều quốc gia. Trên thế giới hiện có chừng 65 nước và vùng lãnh thổ triển khai xăng sinh học, đại diện cho khoảng 97% dân số toàn cầu. Dù danh sách này không bao trọn toàn bộ khoảng 200 quốc gia, nhưng về bản chất nó đã bao phủ hầu khắp thế giới.
Thống kê tại Mỹ cho thấy tỷ lệ tiêu thụ xăng E10 đạt tới 98%, lượng xăng khoáng còn lại chiếm 2% chỉ phân bổ tại một số trạm bơm đặc thù. Toàn bộ khu vực Châu Âu cũng sử dụng dòng xăng này rất phổ biến. Tại châu Á, hàng loạt quốc gia gồm Trung Quốc, Ấn Độ, Philippines, Thái Lan đều đã đưa E10 vào tiêu dùng, tương tự như tại Australia.
Ngay cả Nhật Bản dù có sự cẩn trọng rất lớn nhưng cũng đã hoạch định lộ trình ứng dụng loại xăng này vào năm 2027. Như vậy, tại những khu vực và quốc gia phổ biến hàng đầu thế giới, E10 hầu như đã trở thành dòng xăng tiêu chuẩn. Do thế giới đã vận hành loại nhiên liệu này từ lâu, Việt Nam không đóng vai trò nơi thử nghiệm.
Người tiêu dùng trong nước lập tức được tiếp cận một sản phẩm thương mại đã qua kiểm chứng thực tế tại nhiều nước. Ông Đỗ Văn Tuấn nói: "Như vậy, chúng ta không mất quá trình để chuyển đổi. Và như thế, chúng ta không mất thời gian để đánh giá lại tính hiệu quả của xăng E10 đối với bức tranh tổng thể sử dụng cũng như là kinh tế".
Lịch sử ngành năng lượng trong nước cũng chứng kiến rất nhiều đợt thay đổi hệ thống nhiên liệu lưu thông từ thập niên 80 của thế kỷ trước. Theo ông Bùi Ngọc Bảo, Chủ tịch Hiệp hội Xăng dầu Việt Nam, nước ta từng thay đổi toàn bộ tiêu chuẩn nhiên liệu GOST của Xô Viết sang hệ ASTM của Mỹ và Châu Âu vào những năm 90.
Đến năm 2000, Việt Nam thực hiện chiến dịch khai tử xăng có chì để thay bằng xăng không chì hoàn toàn. Giai đoạn này ghi nhận tác động rất mạnh đến toàn bộ hệ thống phương tiện giao thông vận tải thời kỳ đó. Từ mốc thời gian này trở đi, thị trường tiếp tục ghi nhận thêm nhiều đợt điều chỉnh, thay thế các dòng nhiên liệu lưu hành nội địa.
Đáng chú ý là cuộc chuyển đổi dựa theo Quyết định 53 về lộ trình công nghệ sinh học. Cuối năm 2017 và đầu năm 2018, dòng xăng khoáng RON 92 thông thường đã bị loại bỏ, thay bằng xăng sinh học E5. Do đó, việc ứng dụng dòng E10 hiện nay tiếp nối các bước phát triển hạ tầng kỹ thuật sẵn có.
Xăng E10 liệu có ảnh hưởng đến độ bền động cơ?
Mối quan ngại lớn nhất của người dùng hiện nay tập trung vào mức độ tương thích vật liệu cũng như tuổi thọ của cụm động cơ. PGS.TS. Phạm Hữu Tuyến, Giám đốc Trung tâm Nghiên cứu các nguồn động lực và phương tiện tự hành thuộc Đại học Bách khoa Hà Nội đánh giá đây là băn khoăn thực tế. Tuy nhiên, chuyên gia khuyến nghị người dân không cần lo lắng quá mức do E10 đã xuất hiện từ những năm 1980.
Ngay tại khu vực Đông Nam Á, quốc gia láng giềng Thái Lan đã vận hành dòng xăng này liên tục từ những năm 2000. Đối với bối cảnh hạ tầng kỹ thuật tại Việt Nam, các đơn vị sản xuất ô tô lẫn xe máy đều lên tiếng xác nhận về độ tương thích của các chi tiết máy. Bản thân các hãng chế tạo luôn chú trọng kiểm định sự phù hợp của vật liệu chế tạo.
Khái niệm tương thích cần được hiểu là các chi tiết cơ khí vốn dĩ sẽ hao mòn tự nhiên theo thời gian dù chạy xăng khoáng. Khi chuyển sang dùng xăng sinh học E10, mức độ tác động lên các cấu kiện này cũng chỉ tương đương như khi dùng xăng thuần khoáng. Độ bền của thiết bị hoàn toàn không bị ảnh hưởng tiêu cực hay phát sinh hỏng hóc dị biệt.
Đối với nhóm phương tiện đời cũ, PGS.TS Phạm Hữu Tuyến chia sẻ: "Thêm vào đó nữa, có một số ít các phương tiện sản xuất đã lâu, có lẽ là từ năm 2000 trở về trước. Chúng tôi cũng đã thực hiện các nghiên cứu thử nghiệm trên một vài mẫu động cơ ô tô và xe máy thế hệ cũ, cụ thể là từ những năm 2000 trở về trước, thì thấy rằng có những mẫu xe tác động của E10 hoàn toàn tương đương như tác động của xăng khoáng. Và cũng có những mẫu xe khá cũ nữa thì tác động có thể nói là không đáng kể, chênh lệch không đáng kể.
Cho nên chúng ta không nên lo ngại quá. Người sử dụng có thể hoàn toàn yên tâm sử dụng xăng sinh học E10. Thêm vào nữa, những phương tiện cũ – trong trường hợp phương tiện có cho phép sử dụng xăng có trị số octan RON 92 chẳng hạn –có thể lựa chọn sử dụng xăng E5 RON 92 hiện vẫn đang lưu hành ở trên thị trường".
Các chương trình đo đạc kỹ thuật trực tiếp tại Trung tâm Nghiên cứu các nguồn động lực và phương tiện giao thông vận tải, Đại học Bách khoa Hà Nội cũng cho ra kết quả đồng nhất. Các chỉ số về hiệu suất kéo, công suất máy và mức tiêu hao nhiên liệu của phương tiện khi vận hành bằng xăng E10 hoàn toàn tương đồng với xăng khoáng.
Bí quyết chọn cây xăng và công cụ hỗ trợ người dân
Theo báo Sức khỏe & Đời sống, để tối ưu hóa quá trình sử dụng, PGS.TS Đỗ Văn Dũng, Chủ tịch Hội Ô tô và Thiết bị động lực TP.HCM đưa ra lời khuyên thiết thực. Người điều khiển phương tiện nên áp dụng một số phương pháp để ngăn ngừa nguy cơ mua phải xăng bị nhiễm hàm lượng nước cao. Người dân cần ưu tiên mua hàng ở các tổng kho hoặc cây xăng lớn, uy tín.
Đặc biệt, nên chọn các điểm bán có mật độ khách đông, thường xuyên cấp nhiên liệu cho xe taxi hoặc xe tải chạy liên tục. Theo ông, những điểm bán có tốc độ quay vòng nhiên liệu nhanh sẽ giảm thiểu tối đa lượng xăng tồn đọng lâu ngày trong bồn chứa. Ngược lại, những trạm xăng vắng khách, nhiên liệu lưu kho lâu hơn sẽ dễ bị hút ẩm và tích tụ nước.
Nhằm hỗ trợ kỹ thuật cho người dân, Bộ Công thương đã chủ động ban hành cẩm nang hướng dẫn sử dụng xăng sinh học chi tiết. Tài liệu này cung cấp đầy đủ dòng thời gian triển khai, mức độ tương thích động cơ và lưu ý riêng cho từng loại xe. Các hiện tượng thường gặp như máy yếu, tốn nhiên liệu hay hút ẩm đều được phân tích khoa học.
Đồng thời, tại cuốn cẩm nang ứng dụng này, Bộ Công Thương đã công khai số điện thoại hotline tiếp nhận phản ánh: 0866.59.4498. Đại diện từ phía cơ quan Bộ Công Thương cho biết đơn vị đang hoàn tất việc chuẩn bị hệ thống tổng đài giải đáp nhằm hỗ trợ tối đa cho người dân trong quá trình tiếp cận xăng sinh học và sớm phổ biến rộng rãi.
