Tần Thủy Hoàng là vị vua duy nhất của Trung Quốc không lập hoàng hậu, lý do vì sao?
Tần Thủy Hoàng, tên thật Doanh Chính, là người sáng lập nhà Tần và vị hoàng đế đầu tiên trong lịch sử Trung Quốc sau khi hoàn thành công cuộc thống nhất các nước chư hầu.
Bên cạnh những dấu ấn lớn về chính trị, ông còn để lại một câu hỏi chưa có lời giải thống nhất: Vì sao vị hoàng đế này không lập hoàng hậu?
Cho đến nay, nguyên nhân thực sự vẫn chưa được xác định. Một số giả thuyết trong các tài liệu và câu chuyện lưu truyền tập trung vào hoàn cảnh gia đình của Doanh Chính, trong khi một giả thuyết khác lại cho rằng ông từng có một mối tình sâu đậm nhưng kết thúc bi kịch.
Bi kịch của Triệu Cơ và nỗi ám ảnh về gia đình
Một cách lý giải thường được nhắc đến xuất phát từ cuộc đời của Triệu Cơ, mẹ Tần Thủy Hoàng.
Theo Sử ký - Lã Bất Vi truyện, trước khi trở thành vương hậu nước Tần, Triệu Cơ từng là tì thiếp của Lã Bất Vi. Vì mục đích chính trị, Lã Bất Vi đưa bà cho Doanh Dị Nhân, người sau này trở thành Tần Trang Tương Vương và khi đó đang làm con tin tại nước Triệu.
Một thời gian sau, Triệu Cơ trở thành vương hậu và sinh Doanh Chính. Tuy nhiên, theo những ghi chép được lưu truyền, mối quan hệ giữa Triệu Cơ và Lã Bất Vi vẫn chưa thực sự chấm dứt.
Sau khi Tần Trang Tương Vương qua đời, Doanh Chính lên ngôi khi còn trẻ. Lã Bất Vi lo ngại mối quan hệ với thái hậu bị phát hiện nên tìm Lao Ái, một người được đưa vào cung dưới danh nghĩa giả thái giám. Triệu Cơ sau đó được cho là có quan hệ với Lao Ái và sinh hai người con.
Vụ việc cuối cùng bị phát giác. Lao Ái bị xử tử, gia tộc liên quan bị tru di, hai người con của Triệu Cơ cũng bị giết. Triệu Cơ bị đưa khỏi Hàm Dương, còn Lã Bất Vi bị bãi chức tướng quốc và buộc phải đến đất Thục. Lo sợ trước sự trừng phạt của Doanh Chính, Lã Bất Vi sau đó uống thuốc độc tự sát.
Những biến cố xảy ra ngay trong gia đình được cho là có thể đã ảnh hưởng đến cách nhìn của Tần Thủy Hoàng đối với các mối quan hệ thân cận. Có giả thuyết cho rằng ông trở nên cảnh giác, đa nghi và không muốn để một thế lực ngoại thích có cơ hội hình thành xung quanh hoàng hậu.
Tuy nhiên, đây vẫn chỉ là cách lý giải dựa trên những ghi chép và suy đoán lịch sử, không có bằng chứng trực tiếp chứng minh đó là nguyên nhân khiến Tần Thủy Hoàng không lập hậu.
Tham vọng trường sinh và việc tìm kiếm tiên dược
Một yếu tố khác thường được đặt cạnh câu chuyện này là tham vọng trường sinh của Tần Thủy Hoàng.
Sau khi thống nhất Trung Hoa, ông dành nhiều tâm sức cho việc củng cố quyền lực và xây dựng một đế chế lâu dài. Đồng thời, vị hoàng đế này đặc biệt quan tâm đến việc tìm kiếm phương thuốc trường sinh bất tử.
Tần Thủy Hoàng nhiều lần phái người đi tìm tiên dược. Trong đó, Từ Phúc từng được giao nhiệm vụ dẫn theo 3.000 đồng nam, đồng nữ vượt biển tìm thuốc tiên.
Theo cách lý giải này, Tần Thủy Hoàng tập trung phần lớn sự chú ý vào việc củng cố đế quốc và tìm kiếm sự bất tử, trong khi chuyện hậu cung không được đặt ở vị trí ưu tiên.
Ngoài ra, những trải nghiệm trong gia đình có thể khiến ông lo ngại ảnh hưởng của ngoại thích nếu một hoàng hậu được lập. Việc lựa chọn hoặc trì hoãn lập hậu vì thế có thể liên quan đến cả yếu tố cá nhân lẫn tính toán quyền lực.
Giả thuyết về mối tình với A Phòng
Một câu chuyện khác lại đưa ra nguyên nhân hoàn toàn khác.
Theo truyền thuyết được lưu truyền, trong những năm sống tại nước Triệu do cha bị giữ làm con tin, Doanh Chính từng quen một cô gái tên A Phòng. Cô được cho là con gái của danh y Hạ Vô Thư và từ nhỏ đã theo cha học y thuật.
A Phòng được mô tả là người xinh đẹp, lương thiện và đối xử tốt với Doanh Chính. Tình cảm giữa hai người dần phát triển, nhưng sau đó họ phải chia tay khi Doanh Chính trở về nước Tần cùng cha.
Khi đã lên ngôi, Doanh Chính được cho là tìm lại A Phòng và có ý định đưa nàng vào vị trí hoàng hậu. Tuy nhiên, lúc này quyền lực trong triều vẫn chịu ảnh hưởng lớn của Thái hậu và Lã Bất Vi. Theo câu chuyện, hai người phản đối việc một cô gái xuất thân từ nước Triệu trở thành hoàng hậu.
Doanh Chính khi ấy chưa đủ khả năng hoàn toàn thoát khỏi sự chi phối của những thế lực này. Chứng kiến tình thế khó xử của người mình yêu, A Phòng được cho là đã lựa chọn cái chết.
Sự ra đi của A Phòng trong truyền thuyết khiến Doanh Chính đau khổ và thề không lập hậu. Về sau, ông cho xây dựng cung A Phòng để tưởng nhớ người con gái từng gắn bó với mình.
Tuy nhiên, câu chuyện về A Phòng và mối tình với Doanh Chính không được xem là sự kiện lịch sử đã được xác nhận. Đây là một truyền thuyết phổ biến gắn với Tần Thủy Hoàng và cung A Phòng.
Một bí ẩn vẫn còn bỏ ngỏ
Tần Thủy Hoàng qua đời năm 210 TCN mà không để lại một hoàng hậu được lập chính thức. Vì vậy, câu hỏi về lý do ông không lập hậu vẫn còn được nhắc đến trong nhiều tài liệu và câu chuyện lịch sử.
Các giả thuyết liên quan đến bi kịch của Triệu Cơ, nỗi lo về thế lực ngoại thích, tham vọng trường sinh hay mối tình với A Phòng đưa ra những cách giải thích khác nhau. Tuy nhiên, không có giả thuyết nào có thể được khẳng định chắc chắn là nguyên nhân duy nhất.
Sau khi Tần Thủy Hoàng qua đời, ông được an táng tại lăng mộ ở Ly Sơn. Những câu chuyện về quy mô lăng mộ, hệ thống thủy ngân và việc cung nữ, phi tần bị tuẫn táng cũng góp phần khiến hình ảnh vị hoàng đế đầu tiên của Trung Quốc trở thành một trong những chủ đề gây nhiều tranh luận trong lịch sử.
Riêng việc ông không lập hoàng hậu vẫn là một trong những bí ẩn gắn với cuộc đời Tần Thủy Hoàng, bởi sử liệu hiện còn chưa đưa ra một lời giải thích thống nhất.
