Mái các cung điện ở Tử Cấm Thành hơn 600 năm qua gần như không có phân chim, bí quyết ở đâu?
Những mái ngói vàng ở Tử Cấm Thành không chỉ mang ý nghĩa biểu tượng hoàng gia mà còn có thiết kế đặc biệt, giúp hạn chế chim đậu và cỏ dại phát triển.
Tử Cấm Thành tại Bắc Kinh, Trung Quốc là một trong những quần thể cung điện nổi tiếng nhất thế giới. Công trình được xây dựng dưới thời nhà Minh và mất khoảng 13 năm để hoàn thành. Sau hơn 600 năm, nơi đây vẫn duy trì được vẻ tráng lệ cùng hệ thống kiến trúc đồ sộ.
Quần thể này có diện tích khoảng 720.000 m², với hàng trăm cung điện và công trình lớn nhỏ. Bên cạnh những giá trị lịch sử, Tử Cấm Thành còn sở hữu nhiều đặc điểm kiến trúc khiến các nhà nghiên cứu quan tâm.
Một trong những điều được nhắc đến là tình trạng mái các cung điện rất ít xuất hiện phân chim hoặc cỏ dại, dù những công trình này đã tồn tại qua nhiều thế kỷ.
Theo kết quả nghiên cứu được đăng trên Nhật báo Khoa học và Công nghệ Trung Quốc, có 3 yếu tố được cho là góp phần tạo nên hiện tượng này.
.jpg)
Màu vàng khiến chim khó quan sát?
Màu vàng phủ trên mái các cung điện là một trong những đặc trưng dễ nhận thấy nhất của Tử Cấm Thành. Theo quan niệm thời xưa, vàng kết hợp với tường đỏ là những màu sắc tượng trưng cho hoàng gia.
Bên cạnh giá trị biểu tượng, màu sắc này còn được cho là có tác động nhất định đến chim. Khi ánh nắng chiếu lên những mái ngói vàng, bề mặt có thể tạo ra ánh sáng mạnh khiến chim cảm thấy khó chịu và hạn chế khả năng quan sát.
Điều này được xem là một trong những nguyên nhân khiến chim ít sà xuống và lưu lại lâu trên mái cung điện.
Cách làm ngói cũng góp phần hạn chế chim đậu
Không chỉ màu sắc, bản thân vật liệu sử dụng trên mái cũng đóng vai trò quan trọng.
Các nhân viên Bảo tàng Cố Cung cho biết mái cung điện sử dụng loại ngói tráng men. Khi tiếp xúc với ánh nắng, bề mặt ngói có khả năng phản chiếu ánh sáng, khiến chim khó chịu và không muốn ở lâu trên đó.
Để tạo ra những viên ngói này, người xưa phải trải qua một quy trình sản xuất phức tạp với nhiều công đoạn từ lựa chọn nguyên liệu, thiết kế, tạo khuôn đến nung. Tổng cộng có tới 36 quy trình, giúp bề mặt thành phẩm tương đối nhẵn.
Kiến trúc truyền thống Trung Quốc thậm chí có một kiểu thiết kế được gọi là “Oanh bất lạc tưởng đỉnh”, có thể hiểu là chim khó đậu trên đỉnh mái.
Điểm đáng chú ý nằm ở độ dốc và kích thước của các viên ngói. Bề rộng của chúng được thiết kế lớn hơn khoảng cách giữa các ngón chân của các loài chim, khiến chúng khó giữ thăng bằng để đậu lâu hoặc làm tổ.
Độ dốc của mái cũng khiến việc bám trụ trở nên khó khăn. Nếu hạt giống vô tình rơi xuống, chúng dễ trượt khỏi bề mặt ngói hoặc bị nước mưa cuốn đi trước khi có điều kiện nảy mầm.
Nhờ đó, mái cung điện không chỉ hạn chế chim cư trú mà còn khó hình thành lớp thực vật tự nhiên.
Công việc vệ sinh được duy trì qua nhiều thời kỳ
Ngoài thiết kế kiến trúc, việc giữ cho Tử Cấm Thành sạch sẽ còn đến từ hoạt động bảo dưỡng thường xuyên.
Trong thời phong kiến, triều đình có những bộ phận chuyên phụ trách xây dựng và sửa chữa cung điện. Đây là những thợ thủ công được tuyển chọn từ nhiều địa phương.
Theo thông tin được đề cập, Tử Cấm Thành từng được tu bổ định kỳ khoảng 3 năm một lần. Đối với những công trình lớn, phần mái hiên và xà nhà được thay thế sau khoảng 5 năm.
Cùng với sửa chữa, việc vệ sinh các khu vực trong hoàng cung cũng được thực hiện thường xuyên. Mái các công trình vì thế không chỉ phụ thuộc vào thiết kế để hạn chế bụi bẩn, chim chóc và cỏ dại mà còn được con người chủ động bảo dưỡng.
Ngày nay, truyền thống này vẫn tiếp tục. Nhân viên Bảo tàng Cố Cung thường xuyên kiểm tra và vệ sinh các phần mái của cung điện.
Vì vậy, vẻ sạch sẽ của những mái ngói tại Tử Cấm Thành sau hàng trăm năm không đến từ một bí quyết duy nhất. Đó là kết quả của sự kết hợp giữa màu sắc, vật liệu, thiết kế kiến trúc và công tác bảo dưỡng được duy trì qua thời gian.
