Cô bé 11 tuổi phát hiện lỗi sai lớn của Tây Du Ký mà hơn 400 năm qua không ai chú ý đến
Tây Du Ký của Ngô Thừa Ân là một trong “tứ đại danh tác” của văn học Trung Hoa, cùng với Hồng Lâu Mộng, Thủy Hử và Tam Quốc Diễn Nghĩa. Tại Việt Nam, phiên bản truyền hình kinh điển của tác phẩm cũng gắn bó với tuổi thơ của nhiều thế hệ khán giả.
Dù đã xuất hiện hơn 400 năm, tác phẩm vẫn được độc giả và giới nghiên cứu tìm hiểu dưới nhiều góc độ. Đáng chú ý, một chi tiết tưởng như rất nhỏ lại được phát hiện bởi một học sinh lớp 5, khi cô bé mới 11 tuổi.
Người đưa ra phát hiện là Mã Tư Tề, học sinh Trường tiểu học Cửu Liên ở Hàng Châu. Năm 2019, trong bài văn có chủ đề “Bữa tiệc trên đường thỉnh kinh”, em đặt câu hỏi về những món ăn xuất hiện xuyên suốt hành trình của thầy trò Đường Tăng.
Theo lập luận của Tư Tề, bốn thầy trò đã trải qua hành trình kéo dài 14 năm, đi qua nhiều vùng đất với điều kiện địa lý, phong tục và văn hóa ẩm thực khác nhau. Tuy nhiên, các món ăn được nhắc đến trong tác phẩm lại có sự lặp lại đáng chú ý.
Trong Tây Du Ký, thực đơn của thầy trò Đường Tăng thường xuất hiện những món như ngọc tiếu mễ phạn, chưng bính, đường cao, sư tiên và hoàng lương phạn. Nhiều tài liệu cho rằng đây là những món ăn gắn với khu vực Giang Hoài, tương ứng với Giang Tô và An Huy ngày nay.
Điều này khiến Tư Tề đặt vấn đề: nếu hành trình kéo dài 14 năm và đi qua nhiều vùng miền, tại sao các món ăn được mô tả lại không thể hiện rõ sự thay đổi về ẩm thực theo từng địa phương?
Cô bé cho rằng một nguyên nhân có thể nằm ở chính trải nghiệm của tác giả. Ngô Thừa Ân vốn sinh trưởng tại khu vực Giang Hoài và trong bối cảnh thời xưa, ông không có điều kiện đi khắp nơi như những nhà du hành nổi tiếng. Vì vậy, khi xây dựng các chi tiết về ăn uống, tác giả có thể đã sử dụng những món ăn quen thuộc với mình.
Một số ý kiến từng phản biện rằng thầy trò Đường Tăng có thể mang theo lương thực trong suốt hành trình. Tuy nhiên, Tư Tề cho rằng giả thiết này khó giải thích cho quãng đường kéo dài tới 14 năm, bởi không có loại thực phẩm nào có thể bảo quản trong khoảng thời gian lâu như vậy.
Phát hiện của nữ sinh sau đó thu hút sự chú ý. Theo nội dung được chia sẻ, một số chuyên gia văn học đánh giá câu hỏi mà Tư Tề đặt ra có giá trị nghiên cứu và cho rằng đây là một góc tiếp cận đáng chú ý đối với tác phẩm đã quá quen thuộc với độc giả.
Điều đáng nói là Tư Tề không phải một học sinh chỉ chú trọng việc học theo khuôn mẫu. Từ nhỏ, em đã có thói quen đọc sách và thường đặt câu hỏi trước những chi tiết mình chưa lý giải được.
Từ thời mẫu giáo, Tư Tề đã tiếp xúc với nhiều thể loại sách. Khi lên tiểu học, phạm vi đọc của em tiếp tục mở rộng sang lịch sử, địa lý và các lĩnh vực nhân văn. Thay vì chỉ tiếp nhận nội dung, cô bé thường tìm cách tự kiểm chứng và lý giải những điều khiến mình tò mò.
Khả năng quan sát và cách đặt vấn đề cũng từng được thể hiện trong các cuộc thi viết. Trước đó, Tư Tề giành giải đặc biệt tại một cuộc thi viết văn thiếu niên toàn quốc với tác phẩm “Tiết thể dục - Câu chuyện của nội tạng”, vượt qua nhiều thí sinh ở lứa tuổi trung học và phổ thông.
Chính thói quen đọc kỹ, suy nghĩ độc lập và không ngại đặt câu hỏi đã giúp cô bé nhận ra điều mà nhiều độc giả có thể đã bỏ qua khi đọc Tây Du Ký.
Tác phẩm của Ngô Thừa Ân vẫn được xem là một trong những tác phẩm có ảnh hưởng lớn của văn học Trung Hoa. Phiên bản truyền hình kinh điển cũng nhiều lần được phát lại tại Trung Quốc, trở thành một phần ký ức của nhiều thế hệ.
Câu chuyện về Mã Tư Tề vì thế trở thành một ví dụ đáng chú ý về cách đọc một tác phẩm quen thuộc. Khi người đọc không chỉ tiếp nhận câu chuyện mà còn quan sát, đối chiếu và đặt câu hỏi, những chi tiết tưởng như bình thường cũng có thể mở ra một cách nhìn khác.
Với Tư Tề, một bài văn ở trường đã trở thành cơ hội để em nhìn lại một tác phẩm nổi tiếng từ góc độ rất khác: không chỉ xem thầy trò Đường Tăng đã đi qua những đâu, mà còn đặt câu hỏi về những gì họ thực sự ăn trên hành trình kéo dài 14 năm.
