TT Trump sắp công bố một liên minh giúp mở lại eo biển Hormuz và cảnh báo việc kiểm soát đảo Kharg
Những chia sẻ mới nhất của Tổng thống Mỹ Donal Trump xoay quanh Iran và đảo Kharg nhận được sự chú ý từ truyền thông.
Theo một số nguồn tin được trang Axios dẫn lại ngày 16/3, Tổng thống Mỹ Donald Trump đang xem xét phương án kiểm soát một cảng xuất khẩu dầu quan trọng của Iran trên đảo Kharg, nếu Tehran tiếp tục cản trở các tàu chở dầu đi qua Eo biển Hormuz.
Nguồn tin cho biết Nhà Trắng đang thúc đẩy việc hình thành một liên minh quốc tế nhằm khôi phục hoạt động hàng hải tại tuyến vận chuyển dầu chiến lược này, và Tổng thống Trump hy vọng có thể công bố sáng kiến đó trong tuần tới.
Song song với kế hoạch trên, Washington cũng đang cân nhắc biện pháp mạnh hơn: kiểm soát trực tiếp cảng dầu then chốt của Iran trên đảo Kharg nếu tình trạng tàu chở dầu bị mắc kẹt trong Vịnh Ba Tư vẫn tiếp diễn do Iran siết chặt hoạt động tại eo biển Hormuz.
Theo giới phân tích, kịch bản này có thể buộc quân đội Mỹ triển khai lực lượng trực tiếp tại khu vực, đồng nghĩa với việc binh sĩ Mỹ phải tiến hành đổ bộ và kiểm soát thực địa.
Đảo Kharg được xem là trung tâm xuất khẩu dầu lớn nhất của Iran, nơi xử lý khoảng 90% sản lượng dầu thô xuất khẩu của nước này. Vì vậy, nếu cơ sở tại đây bị tê liệt hoặc rơi vào tay lực lượng bên ngoài, nền kinh tế Iran có thể chịu tác động nghiêm trọng.
Cuối tuần trước, ông Trump tuyên bố quân đội Mỹ đã phá hủy các cơ sở quân sự trên đảo Kharg, đồng thời cảnh báo Washington sẵn sàng tiếp tục nhắm vào hạ tầng dầu mỏ của Iran tại khu vực này nếu Tehran không chấm dứt việc phong tỏa eo biển Hormuz.
Kế hoạch lập liên minh mở lại tuyến vận tải dầu quan trọng này diễn ra trong bối cảnh giao thương qua eo Hormuz bị gián đoạn nặng nề kể từ khi xung đột giữa Hoa Kỳ, Israel và Iran bùng phát vào cuối tháng trước, kéo theo giá dầu toàn cầu tăng mạnh.
Bà Vandana Hari, nhà sáng lập tổ chức phân tích thị trường năng lượng Vanda Insights, cho rằng các cuộc tấn công của Mỹ vào mục tiêu quân sự tại đảo Kharg mang tính cảnh báo đối với Tehran. Theo bà, nếu Iran không mở lại eo biển Hormuz, các cơ sở dầu mỏ tại đây có thể trở thành mục tiêu tiếp theo.
Dữ liệu từ JPMorgan cho thấy nếu cảng xuất khẩu dầu của Iran trên đảo Kharg bị tấn công trực tiếp, khoảng 1,5 triệu thùng dầu thô xuất khẩu mỗi ngày của nước này có thể lập tức bị đình trệ.
Bà Hari cũng nhận định rằng việc phá hủy hạ tầng dầu mỏ tại đây có thể khiến Iran mất nhiều năm để khôi phục, đồng nghĩa với việc nguồn thu quan trọng nhất của quốc gia này sẽ bị ảnh hưởng nghiêm trọng.
Các chuyên gia năng lượng cho rằng việc Washington chú ý đến đảo Kharg cho thấy tầm quan trọng chiến lược của địa điểm này đối với Iran cũng như tác động của nó tới thị trường dầu toàn cầu.
Ông Josh Young, giám đốc đầu tư của công ty Bison Interests, cho rằng Iran vẫn có một số cảng xuất khẩu khác, nhưng nếu Mỹ có thể kiểm soát hoặc phá hủy cơ sở tại Kharg thì về mặt lý thuyết họ cũng có thể làm điều tương tự với các điểm xuất khẩu khác.
Trong khi đó, ông Andy Lipow, chủ tịch Lipow Oil Associates, nhận định việc cơ sở này bị tấn công có thể khiến hoạt động xuất khẩu của Iran bị gián đoạn đáng kể, dù nước này vẫn còn một số phương án thay thế hạn chế.
Một trong các lựa chọn đó là đường ống Goreh–Jask pipeline, cho phép vận chuyển dầu bỏ qua đảo Kharg và eo biển Hormuz, với công suất khoảng 1,5 triệu thùng/ngày.
Dù vậy, nhiều nhà phân tích cảnh báo rằng bất kỳ cuộc tấn công nào vào đảo Kharg đều sẽ làm căng thẳng leo thang nghiêm trọng.
Ông Edward Fishman, chuyên gia cấp cao tại Hội đồng Quan hệ Đối ngoại, cho rằng Tehran có thể đáp trả bằng cách tấn công các cơ sở năng lượng khác trong khu vực, chẳng hạn như cơ sở xử lý dầu khổng lồ Abqaiq oil processing facility tại Ả Rập Xê Út.
Trước đó, các quan chức Iran cũng đã cảnh báo rằng nếu Mỹ nhắm vào hạ tầng dầu mỏ tại Kharg, Tehran có thể đáp trả bằng cách phá hủy các cơ sở năng lượng liên quan tới doanh nghiệp Mỹ trong khu vực.
