Diễn biến tại eo biển Hormuz: Iran nêu tuyến đường an toàn duy nhất, Mỹ dừng hỗ trợ chiến dịch hàng hải
Diễn biến tại eo biển Hormuz tiếp tục nóng khi Iran đưa ra quy định tuyến hàng hải bắt buộc, trong khi Mỹ tạm dừng chiến dịch hàng hải hỗ trợ tàu thương mại, làm gia tăng lo ngại an ninh khu vực.
Tình hình an ninh tại eo biển Hormuz đang trở thành tâm điểm chú ý của cộng đồng quốc tế sau loạt động thái mới từ Iran và Mỹ liên quan đến hoạt động hàng hải và vận tải quốc tế. Đây là khu vực chiến lược, nơi phần lớn tàu thương mại và tuyến vận chuyển dầu mỏ toàn cầu đi qua, vì vậy mọi thay đổi đều tác động trực tiếp đến chuỗi cung ứng quốc tế.
Ngày 5/5, lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) đã đưa ra thông báo liên quan đến việc kiểm soát luồng di chuyển tại eo biển Hormuz. Theo tuyên bố này, các tàu thương mại muốn đi qua khu vực này buộc phải tuân thủ tuyến đường mà Iran xác định là an toàn. IRGC nhấn mạnh rằng mọi sự di chuyển ngoài hành lang được chỉ định sẽ bị coi là vi phạm và có thể dẫn đến phản ứng từ lực lượng quân sự.
Trong thông điệp gửi tới cộng đồng vận tải quốc tế, IRGC khẳng định eo biển Hormuz hiện chỉ có một tuyến an toàn duy nhất được công bố chính thức. Quy định này áp dụng cho toàn bộ tàu thương mại, bao gồm cả tàu chở dầu và hàng hóa. Động thái của Iran được xem là bước siết chặt kiểm soát đối với hoạt động hàng hải tại khu vực có tầm quan trọng chiến lược bậc nhất thế giới.
Đáng chú ý, tuyên bố của Iran được đưa ra cùng thời điểm Mỹ điều chỉnh hoạt động của mình trong khu vực. Tổng thống Mỹ Donald Trump thông báo tạm dừng một phần “chiến dịch hàng hải” nhằm hỗ trợ các tàu thương mại đi qua eo biển Hormuz. Đây là chiến dịch hàng hải từng được triển khai để đảm bảo an toàn cho các tàu thương mại trong bối cảnh căng thẳng leo thang giữa Iran và một số quốc gia phương Tây.
Theo thông tin từ Washington, quyết định tạm dừng chiến dịch hàng hải được đưa ra sau các tín hiệu tiến triển trong đàm phán với Iran, cũng như đề xuất từ một số quốc gia trong khu vực. Mỹ cho rằng việc giảm mức độ can thiệp quân sự có thể tạo điều kiện cho các cuộc thương lượng ngoại giao liên quan đến Iran.
Các nguồn tin quốc tế cho biết, chiến dịch hàng hải của Mỹ từng đóng vai trò quan trọng trong việc hộ tống tàu thương mại qua eo biển Hormuz, đặc biệt trong các giai đoạn căng thẳng cao điểm. Tuy nhiên, việc tạm dừng khiến nhiều tàu thương mại phải tự điều chỉnh lộ trình và tăng cường các biện pháp an ninh riêng.
Trong khi đó, truyền thông Iran cho biết động thái của Mỹ là kết quả của áp lực từ Tehran trong các tuyên bố gần đây. Một số cơ quan báo chí nhà nước Iran khẳng định chiến dịch hàng hải của Mỹ không đạt được mục tiêu như kỳ vọng, đồng thời cho rằng tình hình đang dần thay đổi theo hướng có lợi cho Iran.
Ở chiều ngược lại, các cơ quan truyền thông quốc tế ghi nhận phản ứng trái chiều về diễn biến này. Một số đánh giá cho rằng việc Mỹ tạm dừng chiến dịch hàng hải có thể làm giảm mức độ đối đầu quân sự tại eo biển Hormuz, nhưng cũng có thể khiến rủi ro đối với tàu thương mại tăng lên do thiếu sự bảo vệ từ lực lượng quốc tế.
Bên cạnh đó, Iran tiếp tục triển khai các biện pháp quản lý mới đối với hoạt động hàng hải. Một cơ chế kiểm soát luồng tàu qua eo biển Hormuz đã được áp dụng, trong đó các tàu thương mại phải đăng ký trước và tuân thủ hướng dẫn chi tiết được gửi qua hệ thống thông báo điện tử. Việc cấp phép quá cảnh cũng trở thành điều kiện bắt buộc trước khi tàu đi vào khu vực.
Ngoài ra, quốc hội Iran đang xem xét dự luật mở rộng các hạn chế đối với tàu thương mại có liên quan đến Mỹ và các quốc gia bị xem là đối địch. Theo dự thảo, các tàu này có thể bị hạn chế hoặc cấm hoàn toàn khi đi qua eo biển Hormuz, trong khi các tàu thương mại khác phải chịu phí sử dụng tuyến hàng hải.
Theo số liệu từ phía Mỹ, hiện có hàng nghìn thủy thủ và hơn 1.500 tàu thương mại đang hoạt động trong khu vực Vùng Vịnh nhưng chưa thể rời khỏi do điều kiện an ninh phức tạp liên quan đến eo biển Hormuz.
Diễn biến mới cho thấy căng thẳng giữa Iran và Mỹ vẫn ảnh hưởng trực tiếp đến hoạt động hàng hải quốc tế, đặc biệt là các tuyến tàu thương mại đi qua khu vực chiến lược này.
