Tại sao con người mang mẫu vật từ Mặt Trăng về Trái Đất nhưng với sao Hỏa thì không dám?
Con người đang ngày càng tiến sâu vào không gian để tìm kiếm nguồn tài nguyên mới. Tuy nhiên, bên cạnh những tiềm năng khổng lồ, việc đưa vật chất từ các hành tinh khác về Trái đất cũng đặt ra không ít câu hỏi về an toàn.
Mặt trăng và nguồn năng lượng được kỳ vọng
Trong số các thiên thể gần Trái đất, Mặt trăng là nơi con người khám phá nhiều nhất. Năm 2020, tàu thăm dò Thường Nga 5 của Trung Quốc hạ cánh xuống Mặt trăng và mang về Trái đất 1.731 gram đất, đá để nghiên cứu.
Các mẫu vật này giúp giới khoa học có thêm dữ liệu về lịch sử địa chất của Mặt trăng, đồng thời thu hút sự chú ý đến heli-3, một đồng vị nhẹ, không phóng xạ của heli.
Heli-3 được nhiều nhà khoa học xem là nguồn nhiên liệu tiềm năng cho năng lượng nhiệt hạch trong tương lai. Khi kết hợp với các công nghệ nhiệt hạch phù hợp, heli-3 có thể tạo ra lượng năng lượng lớn và được kỳ vọng hạn chế vấn đề phóng xạ của một số dạng phản ứng hạt nhân.
Đáng chú ý, lượng heli-3 trên Trái đất hiện rất nhỏ, trong khi một số ước tính cho rằng Mặt trăng có thể chứa lượng lớn đồng vị này. Vì thế, nếu công nghệ khai thác và nhiệt hạch được phát triển đủ xa, Mặt trăng có thể trở thành một nguồn tài nguyên năng lượng đáng chú ý.
Đây cũng là lý do các chương trình khám phá Mặt trăng ngày càng quan tâm đến việc tìm hiểu thành phần và tài nguyên trên bề mặt thiên thể này.
Mẫu vật sao Hỏa và nỗi lo “mang sự sống về Trái đất”
Nếu Mặt trăng được kỳ vọng cung cấp tài nguyên, sao Hỏa lại đặt ra một vấn đề hoàn toàn khác: liệu các mẫu vật từ hành tinh này có thể chứa những dạng sống chưa từng biết đến?
Sao Hỏa ngày nay lạnh và khô, nhưng nhiều bằng chứng địa chất cho thấy hành tinh này từng có nước lỏng trên bề mặt. Nghiên cứu về khu vực miệng hố Jezero cũng cho thấy nơi đây từng là một đồng bằng sông, với dòng nước tồn tại từ hàng tỷ năm trước.
Việc phát hiện những dấu hiệu như nước, khoáng chất và khí methane càng khiến giới khoa học quan tâm đến khả năng sao Hỏa từng hoặc vẫn có môi trường phù hợp cho sự sống.
NASA vì thế phải tính đến nguy cơ “nhiễm ngược” khi đưa mẫu vật sao Hỏa về Trái đất. Một số nhà khoa học cảnh báo rằng dù khả năng tồn tại sinh vật nguy hiểm được đánh giá là rất thấp, vẫn cần chuẩn bị cho những kịch bản chưa từng xảy ra.
Nhà địa chất Peter Doran từng nhận định: “Tôi nghĩ rằng xác suất có vật thể sống trên bề mặt sao Hỏa là rất thấp. Nhưng vẫn phải đề phòng mọi khả năng”.
NASA cho biết các mẫu vật nếu được đưa về Trái đất sẽ phải trải qua những quy trình kiểm soát và cách ly nghiêm ngặt, nhằm hạn chế tối đa mọi nguy cơ sinh học.
Như vậy, hành trình khám phá không gian không chỉ là cuộc tìm kiếm những nguồn năng lượng mới. Nó còn đặt ra một câu hỏi lớn: con người sẽ phải chuẩn bị như thế nào trước những thứ chưa từng xuất hiện trên Trái đất?
