Nữ phi công huyền thoại mất tích bí ẩn khi bay vòng quanh thế giới, những ngày cuối đầy bi kịch?
Ngày 2/7/1937, Amelia Earhart cùng hoa tiêu Frederick Noonan cất cánh từ Papua New Guinea để thực hiện một trong những chặng bay cuối cùng trong hành trình vòng quanh thế giới. Chiếc Lockheed Electra-10E hướng tới đảo Howland giữa Thái Bình Dương, nhưng không bao giờ đến nơi.
Máy bay, Earhart và Noonan biến mất giữa đại dương. Dù một chiến dịch tìm kiếm quy mô lớn được triển khai ngay sau đó, không có dấu vết chắc chắn nào được tìm thấy. Gần 90 năm trôi qua, số phận của nữ phi công nổi tiếng vẫn còn nhiều tranh luận.
Từ cô gái thích những điều khác thường đến nữ phi công tiên phong
Amelia Earhart sinh năm 1897 tại Atchison, Kansas, Mỹ. Theo thông tin được giới thiệu trên AmeliaEarhart.com, từ nhỏ bà đã có thành tích tốt trong học tập, đặc biệt ở các môn khoa học tự nhiên, đồng thời yêu thích thể thao và những hoạt động vốn thường được xem là không dành cho phụ nữ thời đó.
Sau khi gia đình gặp khó khăn về tài chính, Earhart chuyển tới Chicago và bắt đầu tìm việc. Bà từng quan tâm đến nhiều nghề nghiệp khác nhau, trong đó có luật, kỹ thuật cơ khí và đạo diễn.
Trong Thế chiến thứ nhất, Earhart làm công việc chăm sóc thương binh tại một bệnh viện quân y ở Toronto, Canada. Tuy nhiên, cuộc đời bà thay đổi sau một chuyến bay kéo dài chỉ khoảng 10 phút vào tháng 12/1920.
Khi cùng cha tới một trường bay ở Long Beach, California, Earhart lần đầu được trải nghiệm cảm giác bay trên bầu trời. Chuyến bay khiến bà quyết định theo đuổi nghề phi công.
Để có tiền học lái máy bay, Earhart làm nhiều công việc khác nhau và dành dụm khoảng 1.000 USD. Tháng 1/1921, bà bắt đầu học tại Kinner Field ở Long Beach.
Không lâu sau, nữ học viên này chứng minh khả năng của mình. Năm 1922, Earhart lái một chiếc Kinner Airster lên độ cao gần 4.300 m, được giới thiệu là kỷ lục thế giới đối với một nữ phi công thời điểm đó. Ngày 15/5/1923, bà trở thành người phụ nữ thứ 16 tại Mỹ được cấp bằng phi công.
Những chuyến bay đưa Earhart trở thành biểu tượng
Năm 1928, Earhart tham gia chuyến bay vượt Đại Tây Dương với vai trò thành viên hỗ trợ tổ lái. Tuy nhiên, bà không hài lòng với việc chỉ là hành khách trên một chuyến bay lịch sử.
Earhart từng nói sau khi máy bay hạ cánh rằng bà cảm thấy mình giống như một món hành lý. Từ đó, bà đặt mục tiêu tự mình thực hiện chuyến bay vượt Đại Tây Dương.
Ngày 21/5/1932, đúng 5 năm sau chuyến bay lịch sử của Charles Lindbergh, Earhart hoàn thành hành trình một mình từ Newfoundland, Canada đến Londonderry, Ireland. Chuyến bay kéo dài khoảng 15 giờ và đưa bà trở thành người phụ nữ đầu tiên một mình vượt Đại Tây Dương bằng máy bay.
Thành tích này giúp Earhart nhận được nhiều phần thưởng và huân chương. Tổng thống Mỹ khi đó là Herbert Hoover cũng công khai ca ngợi bà như một biểu tượng của ý chí và tinh thần tiên phong.
Earhart tiếp tục thực hiện nhiều chuyến bay khác. Ngày 11/1/1935, bà trở thành người đầu tiên bay một mình từ Hawaii tới Bắc Mỹ, một hành trình được trao giải thưởng 10.000 USD.
Nhưng với Earhart, những kỷ lục ấy vẫn chưa phải giới hạn cuối cùng.
Hành trình vòng quanh thế giới và chặng bay định mệnh
Earhart bắt đầu lên kế hoạch thực hiện chuyến bay vòng quanh thế giới theo đường xích đạo bằng chiếc Lockheed Electra-10E hai động cơ.
Ban đầu, bà dự định bay từ Oakland, California về phía tây, qua Hawaii, Australia, châu Á, châu Phi, Florida rồi trở lại California. Earhart có sự hỗ trợ của các chuyên gia hàng không và hàng hải, trong đó có hai hoa tiêu Harry Manning và Frederick Noonan cùng phi công Paul Mantz.
Ngày 18/3/1937, Earhart và các cộng sự hoàn thành chặng bay tới Hawaii. Tuy nhiên, chiếc Electra gặp sự cố sau đó, buộc máy bay phải được đưa về Florida để sửa chữa.
Kế hoạch được khởi động lại gần ba tháng sau, lần này theo hướng ngược lại. Ngày 1/6/1937, Earhart cùng Noonan rời Miami và bay về phía đông.
Sau 21 ngày, hai người đã vượt qua hơn 35.400 km và tới Lae, Papua New Guinea. Từ đây, họ chỉ còn khoảng 11.200 km nữa để hoàn thành hành trình.
Ngày 2/7/1937, Earhart và Noonan rời Lae để thực hiện chặng bay dài khoảng 4.100 km tới đảo Howland. Đây cũng là lần cuối cùng họ được nhìn thấy.
Trong quá trình chuẩn bị cho chặng bay dài, nhiều thiết bị được cho là đã được tháo khỏi máy bay để dành thêm không gian cho nhiên liệu. Chiếc Electra phát tín hiệu cuối cùng vào khoảng 8h45, khi được cho là còn cách Howland khoảng 160 km.
Sau đó, liên lạc hoàn toàn mất dấu.
Cuộc tìm kiếm khổng lồ nhưng không có lời giải
Sự biến mất của Earhart lập tức gây chấn động nước Mỹ. Hải quân Mỹ triển khai một chiến dịch tìm kiếm quy mô lớn trên khu vực rộng khoảng 650.000 km².
Trong khoảng hai tuần, lực lượng tìm kiếm sử dụng tàu và máy bay rà soát một vùng biển rộng lớn nhưng không phát hiện được dấu vết rõ ràng nào của Earhart, Noonan hay chiếc Electra.
Ngày 19/7/1937, chiến dịch tìm kiếm chính thức kết thúc với chi phí được ước tính khoảng 4 triệu USD.
Sau hơn một năm điều tra, ngày 5/1/1939, Earhart và Noonan được tuyên bố đã qua đời.
Tuy nhiên, việc không tìm thấy xác máy bay khiến vụ việc nhanh chóng trở thành một trong những bí ẩn nổi tiếng nhất lịch sử hàng không.
Nikumaroro và giả thuyết về những ngày cuối cùng của Amelia Earhart
Một trong những hướng tìm kiếm được theo đuổi lâu dài nhất tập trung vào Nikumaroro, đảo san hô thuộc Kiribati, nằm lệch khỏi đường bay dự kiến của Earhart và Noonan.
Từ năm 1991, tổ chức TIGHAR bắt đầu đẩy mạnh các cuộc thám hiểm tại hòn đảo này với giả thuyết rằng Earhart có thể đã hạ cánh khẩn cấp tại đây sau khi không tìm thấy đảo Howland.
Trong quá trình tìm kiếm, các nhà nghiên cứu phát hiện nhiều vật thể được cho là có liên quan đến sự hiện diện của con người, trong đó có những mảnh kim loại, dấu vết của một khu vực từng có lửa và các vật dụng có thể gắn với người sống sót sau một vụ tai nạn hàng không.
Một trong những bằng chứng được TIGHAR đặc biệt chú ý là các mảnh kim loại được cho là có đặc điểm tương đồng với vật liệu từng được sử dụng trên máy bay Lockheed Electra của Earhart. Tuy nhiên, việc xác định chính xác nguồn gốc của những hiện vật này vẫn là vấn đề được tranh luận.
Các bộ hài cốt được phát hiện trên Nikumaroro vào năm 1940 cũng trở thành một phần quan trọng của giả thuyết. Năm 2018, một nghiên cứu nhân trắc học dựa trên các số đo được ghi lại trước đây cho rằng các đặc điểm của bộ xương có thể tương thích với Earhart. Tuy nhiên, những kết luận này không được xem là bằng chứng xác định danh tính tuyệt đối.
Theo giả thuyết của TIGHAR, Earhart và Noonan có thể đã thực hiện một cuộc hạ cánh khẩn cấp xuống bãi san hô Nikumaroro sau khi không thể xác định chính xác vị trí đảo Howland. Nếu kịch bản này đúng, cả hai có thể đã sống sót sau cú hạ cánh và trở thành những người mắc kẹt trên một hòn đảo hẻo lánh giữa Thái Bình Dương.
TIGHAR cho rằng họ có thể đã cố gắng tồn tại trong một khoảng thời gian trước khi qua đời do điều kiện khắc nghiệt. Một số dấu vết được phát hiện trên đảo được tổ chức này diễn giải theo hướng từng có người sống sót tại đây.
Tuy nhiên, chưa có bằng chứng đủ chắc chắn để xác nhận rằng Earhart và Noonan thực sự đã đến Nikumaroro. Chiếc Lockheed Electra cũng chưa được tìm thấy nguyên vẹn, trong khi danh tính của bộ hài cốt phát hiện năm 1940 không thể được xác định bằng các phương pháp hiện đại do những mẫu vật ban đầu không còn đầy đủ.
Vì thế, giả thuyết Nikumaroro vẫn chỉ là một trong nhiều hướng giải thích về số phận của nữ phi công huyền thoại.
Dù chuyến bay cuối cùng kết thúc trong bí ẩn, di sản của Earhart đã vượt xa những kỷ lục mà bà từng thiết lập. Bà là một trong những nữ phi công nổi tiếng nhất thế kỷ XX và góp phần thúc đẩy quan niệm rằng phụ nữ hoàn toàn có thể theo đuổi nghề nghiệp trong lĩnh vực hàng không.
