Phi hành gia xui xẻo nhất lịch sử: Bị ‘bỏ quên’ ngoài vũ trụ, ngày trở về đất nước đã 'biến mất'
Ngày Sergei Krikalev rời Trái đất, ông là một công dân Liên Xô đang thực hiện nhiệm vụ trên trạm vũ trụ Mir. Nhưng 311 ngày sau, khi trở lại mặt đất, đất nước mà ông mang quốc tịch đã không còn tồn tại.
Sinh năm 1958, Krikalev nuôi ước mơ trở thành phi hành gia từ nhỏ. Sau chuyến bay lịch sử của Yuri Gagarin, ngành hàng không vũ trụ Liên Xô liên tục phát triển, khiến nghề phi hành gia trở thành mục tiêu của nhiều người. Krikalev cũng bắt đầu tham gia các chương trình đào tạo, tuyển chọn để biến ước mơ thành hiện thực.
Ngày 18/5/1991, ông cùng đồng nghiệp Anatoly Artsebarsky rời sân bay vũ trụ Baikonur để thực hiện nhiệm vụ trên trạm Mir. Chuyến bay ban đầu được lên kế hoạch kéo dài khoảng 5 tháng.
Thế nhưng, khi thời điểm trở về chỉ còn khoảng một tháng, tình hình dưới mặt đất thay đổi hoàn toàn.
Ngày 26/12/1991, Liên Xô chính thức tan rã. Trong bối cảnh đất nước trải qua biến động lớn, kế hoạch đưa các phi hành gia trở về cũng bị ảnh hưởng. Krikalev buộc phải tiếp tục ở lại Mir lâu hơn dự kiến.
Việc kéo dài thời gian ngoài không gian không nằm trong kế hoạch huấn luyện ban đầu của ông. Krikalev sau này kể với tạp chí Magazine: “Họ nói điều đó thực sự khó khăn cho tôi – không tốt cho sức khỏe của tôi. Nhưng giờ đây đất nước đang gặp khó khăn, cơ hội tiết kiệm tiền bạc cần phải là ưu tiên hàng đầu”.
Ở lại ngoài không gian quá lâu đồng nghĩa với việc phải đối mặt nhiều nguy cơ đối với cơ thể. Phi hành gia có thể bị teo cơ, tiếp xúc với phóng xạ, suy giảm hệ miễn dịch và đối mặt với những vấn đề sức khỏe nghiêm trọng khác.
Krikalev thực tế có một phương án để trở về Trái đất. Trên trạm Mir khi đó có tàu Raduga được thiết kế phục vụ chuyến bay trở lại. Tuy nhiên, nếu sử dụng phương tiện này, Mir sẽ không còn người ở lại để vận hành và bảo trì, đồng nghĩa với nguy cơ trạm bị phá hủy.
Cuối cùng, Krikalev lựa chọn tiếp tục ở lại và chờ người khác lên thay.
Sau 311 ngày, ngày 25/3/1992, Krikalev mới chính thức trở về Trái đất. Đức khi đó đã trả 24 triệu USD để đưa một kỹ sư của nước này lên trạm Mir thay thế, tạo điều kiện để ông hoàn thành hành trình trở về.
Sau thời gian dài sống trong môi trường không trọng lực, cơ thể Krikalev gặp khó khăn khi thích nghi với trọng lực Trái đất. Khi vừa đặt chân xuống mặt đất, ông ngã nhào và phải có 4 người dìu mới có thể đứng vững. Dù kiệt sức, Krikalev vẫn nở nụ cười hạnh phúc.
Câu chuyện của ông nhanh chóng được biết đến trên thế giới. Krikalev được gọi là một “nạn nhân của vũ trụ”, nhưng điều đặc biệt hơn nằm ở hoàn cảnh lịch sử mà ông trải qua.
Ngày khởi hành, ông mặc bộ đồ mang dòng chữ USSR và lá cờ đỏ của Liên Xô. Đến khi trở về, Liên Xô đã tan rã. Thành phố Leningrad, nơi ông từng sống, cũng đã đổi tên thành St. Petersburg. Quốc gia mà Krikalev từng là công dân không còn tồn tại nữa.
Bởi vậy, ông được gọi là “công dân Liên Xô cuối cùng”.
Dù trải qua một nhiệm vụ ngoài dự kiến và khoảng thời gian dài tưởng như bị bỏ lại giữa vũ trụ, Krikalev không từ bỏ nghề nghiệp mình theo đuổi. Chỉ 2 năm sau, ông tiếp tục thực hiện một nhiệm vụ khác và trở thành du hành gia người Nga đầu tiên bay trên tàu con thoi của NASA.
Hai năm tiếp theo, Krikalev lại ghi thêm một dấu mốc khác khi trở thành người đầu tiên đặt chân lên Trạm vũ trụ quốc tế ISS. Hành trình đặc biệt ấy khiến tên tuổi ông gắn liền với một trong những giai đoạn biến động nhất của lịch sử ngành hàng không vũ trụ.
