Khi Tần Thủy Hoàng thống nhất Trung Quốc, Nhật Bản vẫn thời nguyên thủy, còn ở Việt Nam thì sao?
Khoảng thời gian Tần Thủy Hoàng từng bước thống nhất các nước chư hầu và lập nên đế chế Tần cũng là giai đoạn lịch sử có nhiều biến chuyển ở các khu vực khác trên thế giới. Nếu Ai Cập khi ấy nằm dưới sự cai trị của triều đại Ptolemaic, Ấn Độ bước vào thời kỳ Maurya, vậy vùng đất Việt Nam ngày nay thì sao?
Tần Thủy Hoàng sinh năm 259 trước Công nguyên. Năm 246 TCN, ông kế vị khi mới 13 tuổi. Đến năm 238 TCN, ở tuổi 22, ông chính thức nắm quyền. Sau quá trình thâu tóm sáu nước Hàn, Triệu, Ngụy, Sở, Yên và Tề, Tần Thủy Hoàng thống nhất Trung Quốc vào năm 221 TCN.
Ông trở thành người đầu tiên sử dụng danh hiệu “hoàng đế” và tự xưng là “Đệ nhất hoàng đế”, mở ra thời kỳ đế chế Tần trong lịch sử Trung Quốc.
Các khu vực khác khi Tần Thủy Hoàng thống nhất Trung Quốc
Cùng thời điểm đó, lịch sử các khu vực lân cận cũng đang ở những giai đoạn rất khác nhau.
Tại bán đảo Triều Tiên, khu vực tương ứng với Hàn Quốc ngày nay vẫn được xếp vào thời kỳ tiền sử. Nhật Bản cũng chưa bước vào thời kỳ hình thành nhà nước phong kiến mà vẫn tồn tại các cộng đồng xã hội nguyên thủy. Những nhóm cư dân di cư từ Trung Quốc và bán đảo Triều Tiên về sau có ảnh hưởng đáng kể đến văn hóa Nhật Bản.
Ở Ai Cập, thời kỳ này nằm trong giai đoạn cai trị của triều đại Ptolemaic, kéo dài từ năm 305 TCN đến năm 30 TCN. Khi Tần Thủy Hoàng hoàn tất việc thống nhất Trung Quốc, Ptolemy IV Philopator đang trị vì Ai Cập, từ năm 222 đến 205 TCN.
Tại châu Âu và khu vực Địa Trung Hải, đế chế của Alexander Đại đế đã không còn tồn tại nguyên vẹn như thời ông còn sống. Sau khi Alexander qua đời, lãnh thổ rộng lớn mà ông chinh phục được chia thành nhiều vương quốc kế tục, trải rộng qua châu Âu, châu Á và châu Phi.
Hy Lạp khi đó đang ở giai đoạn cuối của thời kỳ các thành bang. Trong khi đó, tại khu vực Anh, Trung Âu và Bắc Âu, nhiều cộng đồng và bộ lạc như Celt, German và các nhóm cư dân cổ đại khác vẫn giữ vai trò chủ đạo.
Cộng hòa La Mã cũng đang trên đà mở rộng lãnh thổ và gia tăng ảnh hưởng. Đây là giai đoạn Rome ngày càng trở thành thế lực đáng kể ở Địa Trung Hải, trong khi những tàn dư của thế giới Hy Lạp hóa vẫn tiếp tục tồn tại.
Tại Ấn Độ, vương triều Maurya đang cai trị và Phật giáo phát triển mạnh. Còn tại khu vực châu Mỹ, nhiều nền văn minh bản địa cũng đang hình thành và phát triển theo những hướng riêng.
Việt Nam khi đó là nước Văn Lang
Nếu đặt các mốc lịch sử của Tần Thủy Hoàng bên cạnh lịch sử Việt Nam, vào khoảng thế kỷ III TCN, vùng đất Việt Nam ngày nay đang nằm trong thời kỳ Văn Lang.
Nhà nước Văn Lang được cho là tồn tại từ khoảng thế kỷ VII TCN đến năm 258 TCN hoặc 218 TCN, do các vua Hùng đứng đầu. Bộ máy cai quản có Lạc hầu, Lạc tướng giúp việc, còn cư dân chủ yếu là người Lạc Việt.
Như vậy, vào năm 221 TCN, khi Tần Thủy Hoàng hoàn tất việc thống nhất sáu nước và xây dựng đế chế Tần, ở phía Nam vùng Lĩnh Nam, nhà nước Văn Lang cũng đang ở giai đoạn cuối.
Sau đó, Thục Phán đánh bại Hùng Vương thứ 18, lập nên nhà nước Âu Lạc. Theo các mốc thời gian được nêu trong sử liệu, Âu Lạc sau này từng đối đầu với cuộc xâm lược của nhà Tần.
Tuy nhiên, nhà nước Âu Lạc không tồn tại lâu dài. Đến năm 208 TCN hoặc 179 TCN, tùy theo cách xác định niên đại trong các nguồn sử liệu, Âu Lạc bị Triệu Đà, một tướng cũ của nhà Tần, thôn tính.
Từ đó, vùng đất Việt Nam bước vào thời kỳ Bắc thuộc lần thứ nhất, thường được tính từ năm 179 TCN đến năm 939, trước khi giành lại quyền tự chủ lâu dài.
