Triều đại duy nhất trong lịch sử Việt Nam có hai anh em ruột cùng làm vua trị vì đất nước
Trong lịch sử phong kiến Việt Nam, nhà Ngô từng ghi nhận một trường hợp đặc biệt khi hai vị vua cùng tồn tại và tham gia việc trị nước trong cùng một thời kỳ.
Nhà Ngô được Ngô Quyền gây dựng sau chiến thắng Bạch Đằng năm 938 trước quân Nam Hán. Một năm sau, ông xưng vương, đóng đô ở Cổ Loa, mở ra thời kỳ độc lập, tự chủ sau nhiều thế kỷ đất nước chịu sự cai trị từ phương Bắc.
Tuy nhiên, sau khi Ngô Quyền qua đời năm 944, triều đình nhanh chóng rơi vào biến động. Trước lúc mất, Ngô Quyền giao em vợ là Dương Tam Kha phò tá người con trai của mình. Thay vì thực hiện di nguyện, Dương Tam Kha lại cướp ngôi, tự xưng Dương Bình Vương.
Ngô Xương Ngập, con trưởng Ngô Quyền, phải rời khỏi triều đình và chạy về Trà Hương. Trong khi đó, Dương Tam Kha tiếp tục nắm quyền nhưng không nhận được sự ủng hộ rộng rãi của các thủ lĩnh địa phương.
Năm 951 xuất hiện hai vị vua
Người đứng lên giành lại quyền lực cho nhà Ngô sau đó là Ngô Xương Văn, một người con khác của Ngô Quyền.
Năm 950, Ngô Xương Văn tiến hành chống lại Dương Tam Kha, giành lại quyền lực và lên ngôi, lấy hiệu Nam Tấn Vương, đóng đô tại Cổ Loa. Dương Tam Kha sau đó được tha và phong làm Trương Dương Công.
Một năm sau, với sự chuẩn thuận của Dương Thái hậu, Ngô Xương Ngập được đón trở về và lên ngôi, xưng Thiên Sách Vương.
Từ đây, nhà Ngô xuất hiện hai vị vua cùng một lúc. Ngô Xương Văn mang hiệu Nam Tấn Vương, còn Ngô Xương Ngập là Thiên Sách Vương. Hai anh em cùng tham gia việc trị nước trong khoảng thời gian từ năm 951 đến năm 954. Sử liệu gọi giai đoạn này là Hậu Ngô Vương.
Dù cùng là vua và cùng cai quản đất nước, quan hệ giữa hai anh em không hoàn toàn thuận hòa. Ngô Xương Ngập được sử liệu mô tả là có xu hướng chuyên quyền và không muốn em trai can dự quá sâu vào chính sự.
Hai người từng cùng đem quân đánh Đinh Bộ Lĩnh ở Hoa Lư nhưng không giành được thắng lợi, sau đó phải trở về.
Đến năm 954, Ngô Xương Ngập lâm bệnh qua đời. Sau đó, Ngô Xương Văn trở thành người duy nhất nắm quyền tại nhà Ngô.
Nhà Ngô suy yếu, đất nước bước vào loạn 12 sứ quân
Một mình trị vì nhưng Ngô Xương Văn cũng phải đối mặt với tình trạng bất ổn ở nhiều địa phương. Không ít thế lực nổi lên, không chịu thần phục triều đình, buộc ông phải nhiều lần đem quân đi dẹp loạn.
Năm 965, trong một lần đưa quân đi đánh hai thủ lĩnh Đường và Nguyễn ở Thái Bình, Ngô Xương Văn bị phục binh dùng nỏ bắn trúng và tử trận.
Sau khi Ngô Xương Văn qua đời, con trai ông là Ngô Xương Xí lên ngôi. Tuy nhiên, đến thời điểm này, quyền lực của triều Ngô đã suy yếu đáng kể. Ngô Xương Xí phải lui về giữ vùng Bình Kiều, trong khi các thế lực địa phương ngày càng lớn mạnh.
Từ năm 966, đất nước bước vào giai đoạn được sử sách gọi là loạn 12 sứ quân. Nhiều thủ lĩnh chiếm giữ từng vùng, hình thành các thế lực cát cứ và không còn chịu sự kiểm soát hiệu quả của triều đình trung ương.
Đến năm 968, Đinh Bộ Lĩnh lần lượt đánh dẹp các sứ quân, thống nhất đất nước, lên ngôi Hoàng đế và lập ra nhà Đinh. Nhà Ngô khép lại sau hơn hai thập kỷ tồn tại.
Việc Ngô Xương Ngập và Ngô Xương Văn cùng xưng vương từ năm 951 là một dấu mốc đặc biệt trong lịch sử quân chủ Việt Nam. Hai anh em đều là con của Ngô Quyền, cùng mang danh hiệu vương và cùng tham gia việc điều hành đất nước trước khi quyền lực trở lại tập trung vào Ngô Xương Văn sau khi anh trai qua đời.
Giai đoạn này cũng phản ánh những biến động của nước Việt ngay sau khi giành lại nền độc lập. Những tranh chấp trong nội bộ triều đình cùng sự nổi lên của các thế lực địa phương đã khiến nhà Ngô suy yếu, tạo tiền đề cho thời kỳ loạn 12 sứ quân trước khi Đinh Bộ Lĩnh thống nhất đất nước.
