Nhiều người từng nghe câu chuyện NASA bỏ hàng triệu USD để chế tạo bút viết trong không gian, trong khi Liên Xô chỉ đơn giản dùng bút chì. Thực tế, đây là một giai thoại đã bị thổi phồng, còn lý do phi hành gia hạn chế dùng bút chì lại liên quan đến an toàn.
NASA không thực sự chi hàng triệu USD để làm một chiếc bút
Khi con người bắt đầu làm việc trong môi trường vi trọng lực vào những năm 1960, việc viết trên tàu vũ trụ nhanh chóng trở thành một vấn đề. Những loại bút bi thông thường được thiết kế cho môi trường có trọng lực, dễ gặp tình trạng mực không chảy hoặc hoạt động kém khi viết ở nhiều tư thế.
Một câu chuyện nổi tiếng kể rằng NASA đã chi hàng triệu USD để phát triển loại bút có thể viết trong không gian, trong khi các phi hành gia Liên Xô chỉ dùng bút chì để giải quyết vấn đề.
Tuy nhiên, câu chuyện này không hoàn toàn đúng.
Ban đầu, cả phi hành gia Mỹ và Liên Xô đều sử dụng bút chì. NASA từng nghiên cứu bút bi dùng trong không gian nhưng sau đó không tiếp tục dự án vì chi phí phát triển được cho là quá cao.
Sau đó, doanh nhân Paul C. Fisher cùng các cộng sự Friedrich Schächter và Erwin Rath tự đầu tư phát triển một loại bút đặc biệt. Bằng cách sử dụng hộp mực điều áp và loại mực có thành phần phù hợp, Fisher Space Pen có thể hoạt động trong môi trường vi trọng lực, viết ngược và chịu được sự thay đổi nhiệt độ lớn.
NASA tiến hành thử nghiệm trước khi quyết định mua loại bút này. Fisher Space Pen lần đầu được sử dụng trong một nhiệm vụ Apollo vào năm 1968.
Vì sao bút chì cũng không phải lựa chọn hoàn hảo?
Nếu bút chì có thể viết mà không phụ thuộc vào trọng lực, tại sao các phi hành gia không tiếp tục sử dụng nó?
Vấn đề nằm ở những thứ rất nhỏ.
Khi viết bằng bút chì, ngòi chì có thể gãy, các hạt than chì và mảnh vụn có thể trôi nổi trong khoang tàu. Những vật thể nhỏ như vậy có khả năng lọt vào các thiết bị tinh vi hoặc ảnh hưởng đến hệ thống điện.
Phần vỏ gỗ của bút chì cũng là một yếu tố không được mong muốn trong môi trường kín, nơi nguy cơ cháy luôn được đặc biệt chú ý. Sau vụ cháy Apollo 1 năm 1967 khiến cả ba phi hành gia thiệt mạng, vấn đề an toàn cháy nổ càng được NASA coi trọng.
Các phi hành gia Apollo từng sử dụng bút dạ và bút bi. Đáng chú ý, một chiếc bút dạ thậm chí từng góp phần cứu tình huống trên Apollo 11: Buzz Aldrin dùng phần ruột bút để thay thế một công tắc bị gãy, giúp hệ thống khởi động module hoạt động.
Ngày nay, phi hành gia trên ISS có nhiều lựa chọn hơn, trong đó có bút Sharpie nhiều màu và bút chì kim.
Phi hành gia NASA Clayton Anderson từng giải thích rằng bút chì kim thường được dùng để ghi các thông số phục vụ quy trình trên tàu. Loại bút này cũng cho phép tẩy xóa khi tình huống thay đổi.
Vì vậy, câu chuyện “NASA tốn hàng triệu USD làm bút, còn Liên Xô chỉ dùng bút chì” thực chất đã đơn giản hóa một quá trình phức tạp. Trong không gian, ngay cả một mảnh chì nhỏ cũng có thể trở thành vấn đề an toàn.
