'Chuyến bay ma' khiến 121 người tử vong: Công tắc khiến cả máy bay hôn mê, chỉ duy nhất 1 người tỉnh táo
"Helios 522, có ai ở đó không?"... Lời gọi liên lạc liên tục được phát đi nhưng không nhận được hồi đáp. Trên bầu trời Hy Lạp ngày 14/8/2005, một chiếc Boeing 737 của Helios Airways vẫn đều đặn bay theo chế độ tự động, trong khi không còn ai đủ tỉnh táo để điều khiển nó.
Khi tình hình trở nên bất thường, hai tiêm kích của Không quân Hy Lạp được điều lên để kiểm tra. Những gì các phi công nhìn thấy từ bên ngoài khiến vụ việc nhanh chóng trở thành một trong những thảm họa hàng không đặc biệt nhất lịch sử.
Chiếc Boeing 737 trở thành “chuyến bay ma”
Chuyến bay 522 của Helios Airways khởi hành từ Larnaca, Cyprus, hướng tới Praha, CH Czech, với 115 hành khách và 6 thành viên phi hành đoàn.
Sau khi cất cánh, máy bay tiếp tục tăng độ cao theo kế hoạch. Tuy nhiên, không lâu sau đó, một loạt cảnh báo trong buồng lái bắt đầu xuất hiện. Phi hành đoàn không nhận diện đúng vấn đề, trong khi liên lạc với kiểm soát không lưu ngày càng gián đoạn.
Khoảng 9 giờ 20 phút, khi máy bay đang ở độ cao lớn, liên lạc với mặt đất hoàn toàn bị mất. Chiếc Boeing 737 vẫn tiếp tục hành trình dưới sự điều khiển của hệ thống lái tự động và bay theo quỹ đạo đã được lập trình.
Các nhân viên không lưu nhiều lần tìm cách gọi phi hành đoàn nhưng không nhận được câu trả lời. Trước nguy cơ máy bay bị khống chế, giới chức Hy Lạp quyết định điều hai tiêm kích lên tiếp cận để xác định chuyện gì đang xảy ra.
Khi áp sát chiếc Boeing 737, các phi công tiêm kích phát hiện toàn bộ hành khách dường như bất động. Một phi công trong buồng lái cũng không có phản ứng. Tuy nhiên, bên trong máy bay vẫn còn một người đang di chuyển. Đó là tiếp viên hàng không Andreas Prodromou. Sau khi nhận ra tình trạng bất thường, Prodromou đã tìm cách vào buồng lái. Anh cố đánh thức các phi công nhưng không thành công.
Prodromou từng được đào tạo để lái máy bay hạng nhẹ, song việc điều khiển một chiếc Boeing 737 là hoàn toàn khác. Dù vậy, trong tình thế khẩn cấp, anh đã cố gắng kiểm soát máy bay và phát tín hiệu cầu cứu.
Các nhà điều tra sau đó xác định nguyên nhân khiến phi hành đoàn và hành khách mất khả năng phản ứng là tình trạng giảm áp suất trong cabin. Hệ thống điều áp của máy bay đã không được thiết lập đúng chế độ, khiến lượng oxy khả dụng trong cabin giảm xuống khi máy bay lên cao.
Ban đầu, cảnh báo liên quan đến vấn đề này không được phi hành đoàn nhận diện chính xác. Khi máy bay tiếp tục tăng độ cao, tình trạng thiếu oxy trở nên nghiêm trọng, khiến những người trên máy bay lần lượt mất ý thức.
Prodromou duy trì được khả năng hoạt động lâu hơn những người khác nhờ sử dụng nguồn oxy và các biện pháp mà anh biết trong tình huống khẩn cấp. Anh sau đó cố gắng điều khiển máy bay trong những phút cuối cùng.
Nỗ lực cuối cùng nhưng máy bay không thể hạ cánh
Khi nhiên liệu dần cạn kiệt, một trong hai động cơ ngừng hoạt động. Chiếc Boeing 737 bắt đầu mất khả năng duy trì chuyến bay bình thường.
Prodromou tiếp tục tìm cách liên lạc và phát tín hiệu cấp cứu. Hai tiêm kích Hy Lạp vẫn bay bên cạnh để theo dõi tình trạng của máy bay.
Cuối cùng, khi nhiên liệu cạn, động cơ còn lại cũng ngừng hoạt động. Chiếc Boeing 737 mất lực đẩy và lao xuống khu vực đồi núi gần Grammatiko, phía bắc Athens.
Toàn bộ 121 người trên máy bay thiệt mạng.
Sai sót bắt đầu từ hệ thống điều áp
Cuộc điều tra sau tai nạn xác định nguyên nhân trực tiếp bắt nguồn từ việc hệ thống điều áp của máy bay được để ở chế độ thủ công sau quá trình bảo dưỡng mà không được chuyển lại sang chế độ tự động.
Khi phi hành đoàn tiếp nhận máy bay, sai lệch này không được phát hiện. Cảnh báo xuất hiện sau khi cất cánh cũng không được xử lý đúng cách.
Khi máy bay tiếp tục lên cao mà cabin không được duy trì áp suất phù hợp, lượng oxy trong không khí giảm xuống nhanh chóng. Hành khách và phi hành đoàn lần lượt mất khả năng tỉnh táo, trong khi máy bay vẫn tiếp tục bay nhờ hệ thống lái tự động.
Vụ việc cho thấy một sai sót trong khâu bảo dưỡng có thể kéo theo hàng loạt vấn đề ở các công đoạn tiếp theo nếu không được phát hiện và xử lý kịp thời.
Sau thảm họa, Helios Airways phải đối mặt với nhiều vụ kiện và cuối cùng ngừng hoạt động vào năm 2006. Vụ tai nạn của chuyến bay 522 trở thành một trường hợp điển hình trong nghiên cứu về điều áp cabin, cảnh báo buồng lái, đào tạo phi hành đoàn và các quy trình kiểm tra trước chuyến bay.
Điều khiến Helios 522 trở thành một trong những vụ tai nạn gây ám ảnh trong lịch sử hàng không không chỉ nằm ở việc chiếc máy bay tiếp tục bay khi phi công mất khả năng điều khiển, mà còn ở chuỗi sai sót nối tiếp nhau từ bảo dưỡng, nhận diện cảnh báo đến xử lý tình huống khẩn cấp.
