Bi kịch của chú chó đầu tiên bay quanh Trái Đất, điều kinh khủng gì đã xảy ra trong cabin?
Năm 1957, giữa lúc cuộc đua chinh phục không gian ngày càng nóng lên, một chú chó nhỏ được đưa từ đường phố Moscow lên tàu Sputnik-2. Laika trở thành sinh vật sống đầu tiên được đưa lên quỹ đạo Trái Đất, nhưng chuyến bay lịch sử ấy cũng gắn với một kết cục bi thương.
Cho đến nay, nguyên nhân và thời điểm chính xác Laika qua đời từng là chủ đề được nhắc đến nhiều. Tuy nhiên, các dữ liệu sau này cho thấy sức nóng trong cabin là vấn đề nghiêm trọng và Laika được cho là đã chết chỉ vài giờ sau khi Sputnik-2 được phóng.
Vì sao Liên Xô đưa chó lên vũ trụ?
Trong bối cảnh Chiến tranh Lạnh, Mỹ và Liên Xô cạnh tranh quyết liệt trong lĩnh vực công nghệ vũ trụ. Cuộc đua bắt đầu được thúc đẩy mạnh từ giữa thập niên 1950, khi hai cường quốc tìm cách chứng minh khả năng đưa vệ tinh và sau đó là con người ra ngoài không gian.
Tuy nhiên, trước khi con người thực hiện những chuyến bay đầu tiên, các nhà khoa học cần tìm hiểu cơ thể sống sẽ phản ứng như thế nào trước môi trường đặc biệt của vũ trụ.
Tên lửa thời kỳ đó vẫn tiềm ẩn rất nhiều nguy cơ. Ngoài yêu cầu đạt tốc độ đủ lớn để thoát khỏi lực hấp dẫn Trái Đất, các nhà nghiên cứu còn phải tính đến tác động của gia tốc, áp suất, nhiệt độ, tình trạng thiếu oxy, môi trường chân không và bức xạ đối với cơ thể.
Do chưa thể đưa con người lên vũ trụ một cách an toàn, động vật được lựa chọn để thực hiện các thử nghiệm ban đầu. Liên Xô sử dụng chó, trong khi chương trình không gian của Mỹ chủ yếu lựa chọn khỉ và tinh tinh.
Những chú chó được tuyển chọn như thế nào?
Để chuẩn bị cho các sứ mệnh, chương trình không gian Liên Xô tuyển những con chó được cho là có khả năng thích nghi với điều kiện khắc nghiệt. Các chuyên gia tìm kiếm chó lai tại Moscow, ưu tiên những con từng quen với môi trường đường phố.
Kích thước cũng là yếu tố quan trọng. Những chú chó được lựa chọn thường chỉ nặng khoảng 5,9-7,2 kg bởi khoang tàu vũ trụ thời kỳ đầu rất chật hẹp.
Các nhà khoa học còn ưu tiên chó có màu lông dễ quan sát qua camera và chọn chó cái vì thiết kế bộ đồ vũ trụ thuận tiện hơn cho việc đi tiểu.
Chuyến bay định mệnh của Laika
Laika ban đầu có tên Kudryavka, nghĩa là "Little Curly". Sau khi được lựa chọn, chú chó trải qua quá trình huấn luyện để làm quen với khoang tàu chật hẹp, tiếng động lớn khi phóng, gia tốc, dây đai cố định và hệ thống vệ sinh được tích hợp trong bộ đồ.
Để theo dõi sức khỏe từ mặt đất, các thiết bị y tế được lắp đặt trên cơ thể Laika. Một thiết bị đo huyết áp được cấy qua động mạch ở cổ, trong khi những cảm biến khác được đặt ở vùng ngực để ghi nhận nhịp tim.
Ngày Sputnik-2 được phóng lên, chuyến bay của Laika nhanh chóng trở thành sự kiện thu hút sự chú ý trên toàn thế giới. Trung tâm điều khiển liên tục nhận dữ liệu từ con tàu.
Một trong những dấu hiệu đáng chú ý là nhịp tim của Laika tăng lên khoảng ba lần so với bình thường, được cho là liên quan đến sự căng thẳng khi phóng và bước vào môi trường không gian.
Nhưng nhiệt độ trong khoang mới là vấn đề nghiêm trọng hơn. Cabin được ghi nhận nóng dần lên trong quá trình bay, khiến các chuyên gia Liên Xô lo ngại về tình trạng của Laika.
Dù từng có nhiều thông tin khác nhau về những giờ cuối cùng của chú chó, các đánh giá sau này cho rằng Laika có thể đã chết do quá nóng, chỉ khoảng 5 giờ sau khi Sputnik-2 rời Trái Đất.
Laika không phải động vật đầu tiên được đưa lên không gian
Trước Laika, Mỹ đã tiến hành nhiều thử nghiệm đưa động vật lên độ cao lớn. Tháng 6/1948, khỉ Rhesus Albert đã được đưa lên độ cao gần 60 km. Tuy nhiên, nó không sống sót sau chuyến bay do dù không bung.
Trong giai đoạn 1948-1951, Mỹ thực hiện thêm 6 chuyến bay có động vật. Về phía Liên Xô, hai chú chó Deznik và Tsygan từng được đưa lên độ cao khoảng 100 km vào tháng 8/1951 và được đưa trở về an toàn.
Sau này, Pháp cũng đưa một con mèo có tên Félicette lên không gian vào ngày 18/10/1963. Đây là con mèo duy nhất từng được phóng lên vũ trụ.
Bước ngoặt lớn nhất đến ngày 12/4/1961, khi Yuri Gagarin trở thành người đầu tiên bay vào vũ trụ. Thành công này mở ra thời kỳ con người trực tiếp thực hiện các chuyến bay ngoài Trái Đất.
Trong những dấu mốc mở đường cho sứ mệnh của Gagarin, chuyến bay của Laika vẫn được nhắc đến như một sự kiện đặc biệt. Chú chó nhỏ từ đường phố Moscow đã trở thành một phần của lịch sử chinh phục không gian, dù hành trình của nó chỉ kéo dài trong vài giờ.
