Chiếc giường trong chốn quyền lực bậc nhất Tử Cấm Thành hé lộ bí mật ít ai ngờ về đời sống hoàng đế Trung Hoa
Giữa không gian uy nghi rộng hàng nghìn mét vuông của Dưỡng Tâm điện, chiếc giường hoàng đế nhà Thanh lại khiến nhiều người bất ngờ bởi kích thước nhỏ hẹp, ẩn chứa những bí mật cung đình nhà Thanh ít được biết đến.
Nhắc đến Tử Cấm Thành, nhiều du khách lập tức hình dung về một quần thể kiến trúc khổng lồ, nơi mọi chi tiết đều được xây dựng với quy mô đồ sộ và lộng lẫy bậc nhất trong lịch sử Trung Hoa. Từ những bức tường thành cao vút, các đại điện nguy nga cho đến cột trụ sơn son thếp vàng, tất cả đều thể hiện quyền lực tối thượng của hoàng quyền. Thế nhưng, ẩn sâu trong quần thể ấy, chiếc giường hoàng đế nhà Thanh lại mang diện mạo hoàn toàn trái ngược, trở thành chi tiết khiến không ít người sững sờ khi tận mắt chứng kiến.
Theo các tài liệu ghi chép, Dưỡng Tâm điện là nơi ở và làm việc thường nhật của hoàng đế nhà Thanh, có tổng diện tích lên tới khoảng 5.000m². So với sự bề thế của cả Tử Cấm Thành rộng gần 700.000m², không gian này vẫn được xem là trung tâm quyền lực quan trọng bậc nhất. Tuy nhiên, phòng ngủ bên trong Dưỡng Tâm điện lại chỉ chiếm diện tích rất khiêm tốn, ước chừng khoảng 10m², tạo nên sự tương phản rõ nét giữa quyền uy và đời sống riêng tư của bậc quân vương.
Trong căn phòng nhỏ ấy, giường hoàng đế nhà Thanh càng trở nên khiêm nhường hơn. Theo đo đạc, chiếc giường chỉ dài khoảng 235cm, rộng 130cm và cao chừng 60cm, tương đương một chiếc giường đơn phổ biến ngày nay. Kích thước này khiến nhiều người khó tin đó là nơi nghỉ ngơi của người đứng đầu thiên hạ. Tuy nhiên, sự nhỏ gọn của chiếc giường không phải ngẫu nhiên, mà gắn liền với quan niệm, điều kiện sinh hoạt và những bí mật cung đình nhà Thanh kéo dài suốt nhiều thế kỷ.
Giới nghiên cứu cho rằng, hình dáng dài và hẹp của giường hoàng đế nhà Thanh mang ý nghĩa biểu trưng cho trường thọ. Trong văn hóa Trung Hoa, cách phát âm của cụm từ liên quan đến “giường hẹp” được xem là mang hàm ý tốt lành, cầu mong vua sống lâu, trị vì bền vững. Bên cạnh yếu tố biểu tượng, điều kiện khí hậu Bắc Kinh với mùa đông khắc nghiệt cũng ảnh hưởng trực tiếp đến thiết kế không gian nghỉ ngơi trong Dưỡng Tâm điện. Phòng ngủ nhỏ giúp việc sưởi ấm hiệu quả hơn, đặc biệt khi giường được kết hợp với bệ sưởi truyền thống.
Ngoài ra, các cung điện cổ dù tráng lệ nhưng vẫn tồn tại hạn chế về kỹ thuật xây dựng. Không gian càng lớn thì kết cấu càng phức tạp, tiềm ẩn rủi ro mất an toàn. Do đó, phòng ngủ nhỏ và giường gọn được xem là lựa chọn phù hợp để bảo đảm an ninh cho hoàng đế. Quan niệm phong thủy cũng đóng vai trò quan trọng trong đời sống hoàng đế Trung Hoa. Người xưa tin rằng phòng ngủ là nơi tích tụ nhiều năng lượng âm, nếu quá rộng sẽ làm tiêu hao sinh khí của người ở, ảnh hưởng đến sức khỏe và khả năng phán đoán, điều tối kỵ với bậc quân vương.
Dù có kích thước khiêm tốn, giá trị của giường hoàng đế nhà Thanh lại vô cùng lớn. Giường thường được chế tác từ những loại gỗ quý hiếm như gỗ sưa, gỗ cẩm lai hoặc trầm hương, với trọng lượng có thể lên tới vài tấn. Bề mặt giường được chạm khắc tinh xảo hình rồng, phượng – biểu tượng tối thượng của hoàng quyền. Chăn, gối đi kèm đều làm từ lụa Tô Châu thượng hạng, thêu chỉ vàng cầu kỳ, thể hiện sự xa hoa kín đáo trong chốn cung đình.
Không gian phòng ngủ trong Dưỡng Tâm điện cũng được thiết kế đặc biệt nhằm thích ứng với khí hậu. Tường gạch dày, hệ thống bình phong và mái che nhiều lớp giúp giữ ấm vào mùa đông, đồng thời hạn chế hơi nóng mùa hè. Những chi tiết này phản ánh rõ nét cách triều đình nhà Thanh cân bằng giữa tiện nghi sinh hoạt và điều kiện tự nhiên.
Năm 2007, một nhà sưu tầm tại Phúc Kiến từng gây chú ý khi công bố sở hữu chiếc giường được cho là từng thuộc về hoàng đế nhà Thanh. Chiếc giường làm từ tử đàn và trầm hương, phủ màu đen bóng, chạm khắc dày đặc hình rồng với tổng cộng hơn 50 họa tiết. Sau đó, hiện vật này được giao dịch với mức giá lên tới hàng trăm triệu NDT, cho thấy giá trị khổng lồ của những món đồ gắn liền với bí mật cung đình nhà Thanh.
Điều đáng chú ý là không chỉ hoàng đế, mà phi tần, hoàng tử, công chúa và nhiều nhân vật quyền quý khác trong triều cũng sử dụng giường có kích thước tương tự. Chi tiết này phần nào phản ánh nếp sống kỷ luật, tiết chế và những quy chuẩn nghiêm ngặt trong đời sống hoàng đế Trung Hoa, trái ngược với hình dung xa hoa thường thấy.
