Dự thảo nghị định mới đề xuất chuyển dần sang mô hình quản lý viên chức dựa trên vị trí việc làm, thay cho cơ chế chức danh nghề nghiệp trước đây, với hệ thống bậc nghề nghiệp và khung năng lực được chuẩn hóa áp dụng thống nhất trên phạm vi cả nước.
Vị trí việc làm trở thành nền tảng quản lý
Bộ Nội vụ hiện đang lấy ý kiến đối với dự thảo Nghị định về vị trí việc làm của viên chức nhằm triển khai Luật Viên chức 2025. Theo dự thảo, vị trí việc làm sẽ là yếu tố trung tâm trong toàn bộ quá trình quản lý nhân sự trong các đơn vị sự nghiệp công lập.
Cụ thể, các hoạt động như tuyển dụng, bố trí nhân sự, sử dụng lao động, đào tạo, đánh giá hay thực hiện chính sách đối với viên chức đều sẽ được thực hiện dựa trên yêu cầu của từng vị trí việc làm.
Theo cơ quan soạn thảo, cơ chế quản lý trước đây kết hợp giữa chức danh nghề nghiệp và vị trí việc làm chưa thực sự tạo động lực rõ ràng để nâng cao hiệu quả công việc. Nhiều khâu như tuyển dụng, đào tạo hay sử dụng viên chức vẫn chưa gắn chặt với yêu cầu cụ thể của từng vị trí.
Trong bối cảnh Luật Viên chức năm 2025 không còn coi hệ thống chức danh nghề nghiệp là trục quản lý độc lập, dự thảo nghị định được xây dựng nhằm hình thành khung pháp lý thống nhất cho mô hình quản lý viên chức theo vị trí việc làm, đồng thời bảo đảm sự đồng bộ với các quy định pháp luật mới.
.png)
Chuẩn hóa danh mục vị trí và bậc nghề nghiệp
Theo nội dung dự thảo, hệ thống vị trí việc làm trong các đơn vị sự nghiệp công lập sẽ được chia thành 3 nhóm chính gồm: vị trí quản lý, vị trí chuyên môn - nghiệp vụ và vị trí hỗ trợ. Danh mục này được ban hành kèm nghị định để các đơn vị áp dụng phù hợp với chức năng, nhiệm vụ của mình.
Đối với các vị trí chuyên môn, nghiệp vụ và hỗ trợ, nguyên tắc xây dựng là mỗi lĩnh vực hoạt động tương ứng với một vị trí việc làm. Trong từng vị trí, có thể tiếp tục phân thành các nhóm chuyên môn hoặc lĩnh vực chuyên sâu nhằm phản ánh đầy đủ tính chất công việc.
Một điểm đáng chú ý trong dự thảo là việc thiết lập hệ thống bậc nghề nghiệp trong từng vị trí việc làm nhằm thể hiện lộ trình phát triển nghề nghiệp của viên chức. Các bậc này được xác định dựa trên nhiều yếu tố như mức độ phức tạp của nhiệm vụ, kết quả công việc, mức độ đáp ứng khung năng lực cũng như phạm vi trách nhiệm.
Theo thiết kế, hệ thống bậc nghề nghiệp gồm 5 cấp độ, từ bậc 1 đến bậc 5. Các cấp độ này phản ánh quá trình phát triển từ việc thực hiện những nhiệm vụ cơ bản theo quy trình có sẵn đến khả năng định hướng chuyên môn, dẫn dắt phát triển và hoàn thiện phương pháp làm việc. Việc thay đổi bậc nghề nghiệp không đồng nghĩa với việc thay đổi vị trí việc làm của viên chức.
Quản lý theo khung năng lực và tăng quyền tự chủ
Dự thảo cũng quy định mỗi vị trí việc làm phải đi kèm bản mô tả công việc và khung năng lực cụ thể, bao gồm mục tiêu công việc, nhiệm vụ chính, sản phẩm đầu ra, yêu cầu về năng lực, mối quan hệ phối hợp và phạm vi quyền hạn.
Khung năng lực sẽ được thiết kế tương ứng với từng bậc nghề nghiệp, làm căn cứ để đánh giá mức độ đáp ứng của viên chức đối với vị trí đang đảm nhiệm. Đối với các vị trí quản lý, ngoài tiêu chuẩn chuyên môn còn bổ sung yêu cầu về năng lực điều hành cũng như kết quả hoạt động của đơn vị hoặc bộ phận phụ trách.
Bên cạnh đó, dự thảo nhấn mạnh việc đẩy mạnh phân cấp và trao quyền tự chủ cho các đơn vị sự nghiệp công lập trong việc tuyển chọn, bố trí và sử dụng viên chức theo vị trí việc làm, đồng thời gắn với trách nhiệm của người đứng đầu.
Việc quản lý vị trí việc làm cũng được yêu cầu gắn với ứng dụng công nghệ và chuyển đổi số, nhằm nâng cao hiệu quả quản trị nhân sự và bảo đảm sự thống nhất trong toàn hệ thống.
