Tiêm kích Su-35 Nga đột nhập sâu vào Ukraine, động thái bất thường hé lộ điểm yếu phòng không?
Một tiêm kích Su-35 của Nga được cho là đã thực hiện chuyến bay bất thường vào vùng trời do Ukraine kiểm soát tại tỉnh Sumy, phóng tên lửa hành trình rồi quay trở lại an toàn. Đáng chú ý, đường bay của chiến đấu cơ Nga được nhận định có thể là một phép thử?
Su-35 Nga thực hiện chuyến bay bất thường vào vùng trời Ukraine
Thông tin đang thu hút sự chú ý trong diễn biến chiến sự Nga - Ukraine liên quan đến một chiếc Su-35 của Nga được cho là đã tiến sâu vào vùng trời do Ukraine kiểm soát tại tỉnh Sumy trong ngày 18/8.
Theo dữ liệu được tài khoản AMK Mapping, chuyên theo dõi tình hình chiến sự thông qua nguồn tin tình báo nguồn mở (OSINT), công bố, chiếc Su-35 đã bay từ khu vực tỉnh Kursk của Nga vào vùng trời Ukraine, thực hiện nhiệm vụ tấn công rồi quay trở lại lãnh thổ Nga an toàn.
Đáng chú ý, đây được đánh giá là một động thái khá bất thường. Theo thông tin được công bố, chiếc Su-35 đã tiến vào từ hướng làng Turya, bay qua khu vực Uhroidy thuộc tỉnh Sumy rồi bất ngờ đổi hướng về phía Bắc, sau đó bay ngược trở lại qua khu vực Sudzha ở tỉnh Kursk.
Trong quá trình này, máy bay được cho là đã phóng tên lửa hành trình Kh-59/Kh-69 nhằm vào thành phố Sumy trước khi rút khỏi không phận Ukraine. Đây là một trong những chi tiết khiến giới quan sát đặc biệt chú ý, bởi việc một máy bay chiến đấu Nga trực tiếp tiến vào khu vực do Ukraine kiểm soát tiềm ẩn rủi ro lớn trước hệ thống phòng không nhiều tầng của Kiev.
Theo AMK Mapping, chuyến bay có thể không đơn thuần chỉ nhằm thực hiện một cuộc tấn công. Một khả năng được đưa ra là Nga muốn kiểm tra phản ứng của hệ thống phòng không Ukraine, qua đó xác định vị trí hoặc khả năng hoạt động của các tổ hợp phòng không đang được triển khai trong khu vực.
Đáng chú ý hơn, theo nguồn tin OSINT này, tại thời điểm chiếc Su-35 thực hiện chuyến bay, không có máy bay chiến thuật nào của Ukraine được ghi nhận đang hoạt động trên bầu trời tỉnh Sumy. Điều đó có thể đã tạo điều kiện để chiến đấu cơ Nga thực hiện nhiệm vụ với mức độ rủi ro thấp hơn so với một cuộc đối đầu trực tiếp trên không.
Tuy nhiên, những nhận định trên hiện chủ yếu dựa vào dữ liệu nguồn mở và phân tích của các tài khoản theo dõi chiến sự. Chưa có thông báo độc lập từ phía Ukraine xác nhận toàn bộ đường bay hoặc mục đích cụ thể của chiếc Su-35.
Đòn đánh có thể nhằm thử phản ứng của phòng không Ukraine
Điểm gây chú ý nhất trong vụ việc là câu hỏi: Vì sao một tiêm kích Su-35 Nga lại chấp nhận tiến sâu vào vùng trời Ukraine trong khi Kiev sở hữu mạng lưới phòng không gồm nhiều hệ thống do phương Tây cung cấp?
Theo nhận định được AMK Mapping đưa ra, một khả năng là chiếc Su-35 đang thử phản ứng của phòng không Ukraine. Nếu đúng như vậy, việc máy bay có thể hoàn thành nhiệm vụ và trở về căn cứ an toàn có thể cung cấp cho phía Nga những dữ liệu đáng giá về cách bố trí và mức độ sẵn sàng của mạng lưới phòng không đối phương.
Đặc biệt, hệ thống phòng không Ukraine trong những năm qua được xây dựng từ nhiều lớp khí tài khác nhau, trong đó có các tổ hợp S-300 từ thời Liên Xô cùng những hệ thống hiện đại do phương Tây viện trợ như Patriot. Việc duy trì khả năng phòng không liên tục trên một chiến trường rộng lớn là bài toán khó đối với Kiev, nhất là khi các tổ hợp radar và bệ phóng phải thường xuyên cơ động để tránh bị đối phương phát hiện và tập kích.
Trong một diễn biến liên quan, Bộ Quốc phòng Nga ngày 18/8 tuyên bố lực lượng nước này đã bắn hạ một tiêm kích MiG-29 của Ukraine trong vòng 24 giờ trước đó. Moscow không công bố hình ảnh, địa điểm máy bay rơi hay loại vũ khí được sử dụng để đánh chặn. Phía Ukraine chưa đưa ra bình luận về tuyên bố này.
Trước đó, AMK Mapping cũng cho biết một chiếc Su-35 Nga hoạt động gần Horlivka, tỉnh Donetsk, được cho là đã phóng tên lửa đối không R-37 hoặc R-77 nhằm vào một máy bay chiến thuật Ukraine. Máy bay Ukraine được cho là đang thực hiện nhiệm vụ thả bom lượn nhằm vào các vị trí của Nga tại khu vực Konstantinovka, phía tây Kramatorsk.
Một tài khoản OSINT khác, OSINTWarfare, nhận định mục tiêu có thể là một chiếc MiG-29MU2 của Ukraine. Tuy nhiên, chưa có bằng chứng độc lập xác nhận máy bay Ukraine có thực sự bị bắn hạ trong vụ việc này hay không, cũng chưa rõ sự kiện có liên quan trực tiếp đến tuyên bố của Bộ Quốc phòng Nga về chiếc MiG-29 hay không.
Su-35 và sức ép ngày càng lớn lên mạng lưới phòng không Ukraine
Su-35S là biến thể hiện đại của dòng Su-35, được Nga sử dụng cho nhiều nhiệm vụ như chiếm ưu thế trên không, hộ tống máy bay tấn công, đánh chặn và thực hiện các nhiệm vụ tấn công mặt đất.
Trong chiến sự Ukraine, loại tiêm kích này thường được sử dụng để hoạt động ở khu vực gần tiền tuyến, nơi nó có thể khai hỏa vũ khí tầm xa mà không nhất thiết phải tiến quá sâu vào vùng trời do Ukraine kiểm soát.
Chính vì vậy, việc một Su-35 được cho là tiến sâu vào khu vực Sumy rồi quay trở lại an toàn đang được giới quan sát đặc biệt quan tâm. Nếu mục tiêu thực sự là thăm dò phòng không, dữ liệu thu được từ chuyến bay có thể giúp Nga đánh giá khu vực nào đang được bảo vệ chặt chẽ, khu vực nào có khả năng tồn tại khoảng trống hoặc thời điểm nào hệ thống phòng không Ukraine có phản ứng hạn chế.
Sumy từ lâu đã là một khu vực có ý nghĩa quan trọng trong chiến sự bởi vị trí nằm sát biên giới Nga. Khu vực này thường xuyên trở thành mục tiêu của các cuộc tập kích bằng tên lửa, bom dẫn đường và UAV. Nga cũng từng sử dụng UAV Lancet nhằm vào các hệ thống radar của Ukraine tại Sumy, cho thấy việc phát hiện và vô hiệu hóa mạng lưới phòng không ở khu vực này có ý nghĩa đáng kể đối với các hoạt động tác chiến đường không.
Trong khi đó, Ukraine đang phải duy trì một mạng lưới phòng không rộng khắp để bảo vệ các thành phố, cơ sở quân sự và hạ tầng quan trọng trước các cuộc tấn công bằng tên lửa và UAV của Nga. Áp lực này khiến nguồn lực phòng không luôn phải được phân bổ một cách thận trọng.
Về phía Nga, khả năng tiến hành các nhiệm vụ trinh sát, chế áp phòng không và tấn công từ khoảng cách an toàn là một phần quan trọng trong chiến thuật tác chiến đường không. Trước đây, các phi công Su-35 Nga từng mô tả việc đối đầu với mạng lưới phòng không Ukraine là một nhiệm vụ phức tạp do hệ thống này được tổ chức theo nhiều lớp và thường xuyên cơ động.
Do đó, nếu chuyến bay ngày 18/8 thực sự nhằm kiểm tra phản ứng của phòng không Ukraine, đây có thể được xem là một phép thử đáng chú ý đối với khả năng phát hiện, theo dõi và đánh chặn mục tiêu của Kiev.
Dù vậy, hiện chưa có đủ bằng chứng độc lập để khẳng định mục tiêu chính xác của chiếc Su-35 là thăm dò phòng không hay chỉ đơn thuần thực hiện một nhiệm vụ tấn công bằng tên lửa hành trình. Những thông tin về đường bay và mục đích của chiến đấu cơ Nga vẫn cần được tiếp tục kiểm chứng trong bối cảnh các bên tham chiến thường đưa ra những tuyên bố khác nhau về diễn biến trên chiến trường.
