Sau lệnh ngừng bắn 2 tuần Mỹ và Iran có buổi đàm phán thứ 2: Tiết lộ 'nhân vật trung gian vàng'
Trong bối cảnh lệnh ngừng bắn tạm thời được thiết lập, nhiều tín hiệu cho thấy các bên đang tiến gần hơn tới một thỏa thuận lớn với vai trò nổi bật của một bên trung gian.
Vòng đàm phán trực tiếp đầu tiên giữa Mỹ và Iran nhằm chấm dứt xung đột dự kiến diễn ra vào ngày 10/4/2026 tại Islamabad (Pakistan). Đây là cuộc tiếp xúc trực tiếp đầu tiên kể từ khi Mỹ và Israel tiến hành chiến dịch tấn công Iran vào ngày 28/2/2026, khiến tình hình Trung Đông leo thang căng thẳng.
Theo Hội đồng An ninh Quốc gia Tối cao Iran, tiến trình đàm phán có thể kéo dài tối đa 15 ngày và có khả năng gia hạn, nhằm hoàn tất các điều khoản cốt lõi của thỏa thuận ngừng bắn và mở đường cho một khuôn khổ hòa bình dài hạn.
Sáng 8/4/2026, Tổng thống Mỹ Donald Trump xác nhận Washington đã chấp thuận lệnh ngừng bắn tạm thời kéo dài 2 tuần để tạo điều kiện cho đối thoại. Ngoại trưởng Iran Abbas Araghchi sau đó cũng lên tiếng xác nhận Tehran đồng ý.
Hiện thành phần phái đoàn hai bên chưa được công bố chính thức. Thư ký báo chí Nhà Trắng Karoline Leavitt cho biết các cuộc thảo luận vẫn đang diễn ra và chưa có quyết định cuối cùng cho đến khi được Tổng thống Mỹ phê duyệt.
Trong nội bộ phía Mỹ, vai trò dẫn dắt đàm phán đang có dấu hiệu thay đổi. Trước đó, đặc phái viên Steve Witkoff là người chủ trì các nỗ lực ngoại giao với Iran, cùng sự tham gia của Phó tổng thống JD Vance.
Tuy nhiên, theo các nguồn tin, ông Vance có khả năng sẽ trực tiếp dẫn đầu phái đoàn Mỹ trong vòng đàm phán sắp tới. Một quan chức Mỹ cho biết ông đã xây dựng được mối quan hệ tốt với Thống chế Pakistan Asim Munir – nhân vật đóng vai trò trung gian quan trọng.
Đáng chú ý, Iran được cho là ưu tiên đối thoại với ông Vance hơn các nhân vật khác do đánh giá ông có lập trường mềm mỏng và thiên về giải pháp chấm dứt xung đột.
Trước đó, Tehran từng có cái nhìn tích cực với ông Witkoff và coi sự tham gia của ông Jared Kushner là tín hiệu nghiêm túc từ Washington. Tuy nhiên, quan điểm này đã thay đổi sau các đợt leo thang quân sự trong năm 2025 và giai đoạn gần đây.
Pakistan từ “bên lề” thành trung gian then chốt
Việc Islamabad được chọn làm địa điểm đàm phán phản ánh vai trò ngày càng nổi bật của Pakistan trong khu vực. Từng bị xem là quốc gia thiếu tin cậy trong quan hệ với phương Tây, Pakistan hiện đã có bước chuyển mình đáng kể.
Vai trò này gắn liền với Thủ tướng Shehbaz Sharif và Thống chế Asim Munir – người có quan hệ cá nhân tốt với lãnh đạo Mỹ.
Hai bước ngoặt giúp Pakistan lấy lại lòng tin từ Washington gồm: Tháng 3/2025: hỗ trợ Mỹ bắt nghi phạm vụ đánh bom sân bay Kabul năm 2021. Năm 2025: thể hiện sự kiềm chế và phối hợp với Mỹ trong căng thẳng với Ấn Độ
Sau đó, Mỹ đã gia hạn hợp tác tình báo với Pakistan. Đáng chú ý, lãnh đạo Pakistan còn đề cử Tổng thống Donald Trump cho giải Nobel Hòa bình.
Giới quan sát nhận định, các cuộc đàm phán sắp tới không chỉ xoay quanh lệnh ngừng bắn, mà còn nhằm giải quyết hàng loạt vấn đề cốt lõi như tự do hàng hải tại eo biển Hormuz, cấm vận kinh tế và sự hiện diện quân sự của Mỹ trong khu vực.
Trong bối cảnh đó, nhiều nguồn tin khu vực cho biết Iran đã chuẩn bị sẵn một khung đề xuất mang tính định hướng cho toàn bộ tiến trình thương lượng.
Theo các kênh ngoại giao và truyền thông khu vực, Tehran được cho là đã xây dựng “kế hoạch 10 điểm” như một nền tảng để đàm phán với Washington, bao gồm:
- Thiết lập lệnh ngừng bắn toàn diện có giám sát quốc tế
- Đảm bảo tự do hàng hải tại eo biển Hormuz
- Yêu cầu Mỹ dỡ bỏ từng phần các lệnh cấm vận
- Hạn chế hoặc không mở rộng hiện diện quân sự Mỹ trong khu vực
- Thiết lập cơ chế không tấn công lẫn nhau
- Khôi phục kênh ngoại giao chính thức và thường trực
- Thực hiện trao đổi tù nhân và các vấn đề nhân đạo
- Phối hợp đảm bảo an ninh năng lượng và ổn định thị trường dầu mỏ
- Công nhận vai trò của các nước trung gian như Pakistan, Oman
- Xây dựng lộ trình tiến tới thỏa thuận hòa bình toàn diện
Các nội dung này được đánh giá mang tính “nhạy cảm cao”, đặc biệt liên quan đến cấm vận và hiện diện quân sự – những vấn đề cốt lõi trong chiến lược Trung Đông của Mỹ.
