Cơ sở ngâm 3.000 tấn ốc với hóa chất tồn tại 5 năm ở TPHCM: Hoạt động khép kín, che mắt thiên hạ!
Việc một cơ sở ngâm khoảng 3.000 tấn thịt ốc bươu bằng hóa chất độc hại vẫn âm thầm hoạt động suốt gần 5 năm ngay tại TPHCM đang khiến dư luận bức xúc, đặt ra nhiều câu hỏi về cách qua mắt cơ quan chức năng tinh vi như thế nào?
Theo thông tin ban đầu từ cơ quan điều tra, cơ sở này không đăng ký kinh doanh, hoạt động khép kín trong khu dân cư, nằm sâu trong hẻm nhỏ, phía sau giáp kênh rạch để thuận tiện xả thải. Quá trình sơ chế, ngâm hóa chất và phân phối được tổ chức kín kẽ, chia nhỏ công đoạn, tránh gây chú ý. Thịt ốc sau khi ngâm có màu sắc tươi, bề mặt bóng, độ giòn cao, rất khó phân biệt bằng mắt thường, kể cả với người có kinh nghiệm trong ngành thực phẩm.
Một nguyên nhân quan trọng khác là hạn chế trong công tác kiểm tra, phát hiện. Việc nhận biết thực phẩm bị tẩm hóa chất công nghiệp không thể thực hiện bằng quan sát thông thường mà phải qua lấy mẫu, giám định chuyên sâu. Trong khi đó, cơ sở hoạt động dưới hình thức hộ cá thể, không bảng hiệu, không hồ sơ pháp lý, nên dễ “lọt lưới” trong các đợt kiểm tra định kỳ, vốn thường tập trung vào doanh nghiệp, cơ sở sản xuất quy mô lớn.
Đáng chú ý, lượng thịt ốc sau khi ngâm hóa chất được đưa về các chợ đầu mối, sau đó phân phối cho nhiều tiểu thương, quán ăn, nhà hàng trên địa bàn TPHCM và các tỉnh lân cận. Việc tiêu thụ qua những kênh được xem là “quen thuộc” khiến người mua và người sử dụng cuối cùng hầu như không nghi ngờ về nguồn gốc, chất lượng sản phẩm.
Bên cạnh đó, việc mua bán hóa chất công nghiệp trên thị trường vẫn còn khá dễ dàng, tạo điều kiện cho các đối tượng thu mua và sử dụng sai mục đích trong chế biến thực phẩm. Từ động cơ trục lợi, chủ cơ sở dù biết rõ hóa chất không được phép dùng trong thực phẩm nhưng vẫn sử dụng trong thời gian dài, thu lợi bất chính lớn, bất chấp nguy cơ ảnh hưởng nghiêm trọng đến sức khỏe cộng đồng.
Mức phạt nào với hành vi ngâm thực phẩm bằng hóa chất?
Theo quy định pháp luật hiện hành, hành vi sử dụng hóa chất không được phép để chế biến thực phẩm có thể bị xử lý rất nghiêm khắc. Cụ thể, theo Nghị định 115/2018/NĐ-CP (được sửa đổi, bổ sung bởi Nghị định 124/2021/NĐ-CP), cá nhân, tổ chức sử dụng hóa chất cấm hoặc ngoài danh mục cho phép trong chế biến thực phẩm có thể bị phạt tiền từ 80 triệu đến 200 triệu đồng, đồng thời buộc tiêu hủy toàn bộ thực phẩm vi phạm, đình chỉ hoạt động sản xuất, kinh doanh từ 1 đến 12 tháng.
Trong trường hợp đủ yếu tố cấu thành tội phạm, người vi phạm còn có thể bị xử lý hình sự theo Điều 317 Bộ luật Hình sự 2015 (sửa đổi, bổ sung 2017) về tội “Vi phạm quy định về an toàn thực phẩm”, với mức phạt tiền lên đến 3 tỷ đồng hoặc phạt tù từ 1 năm đến 20 năm, tùy theo tính chất, mức độ và hậu quả gây ra. Nếu hành vi làm chết người hoặc gây ảnh hưởng nghiêm trọng đến sức khỏe của nhiều người, mức án có thể đặc biệt nghiêm khắc.
Vụ việc cơ sở ngâm 3.000 tấn ốc bằng hóa chất tồn tại nhiều năm là hồi chuông cảnh báo về những lỗ hổng trong quản lý an toàn thực phẩm, đồng thời cho thấy sự cần thiết phải siết chặt kiểm tra các cơ sở nhỏ lẻ, hộ kinh doanh cá thể, cũng như quản lý chặt nguồn cung hóa chất, nhằm bảo vệ sức khỏe người tiêu dùng.
