Vì sao nhiều fanpage triệu like bất ngờ ‘bay màu’ khỏi Facebook dù đã xóa ảnh đại diện?
Việc hàng loạt fanpage có lượng theo dõi lớn bất ngờ “bốc hơi” khỏi Facebook đã khiến cộng đồng mạng hoang mang, đồng thời làm dấy lên cảnh báo về những rủi ro lừa đảo đang âm thầm diễn ra trong các hội nhóm kín.
Trong ngày 4-1, nhiều người dùng tại Việt Nam phát hiện không thể tìm thấy các fanpage nổi tiếng như VTV24, Theanh 28 Entertainment… trên nền tảng Facebook. Hiện phía quản trị các trang này chưa công bố nguyên nhân chính thức liên quan đến sự cố, trong bối cảnh trước đó không ít fanpage đồng loạt gỡ hoặc thay đổi ảnh đại diện.
Trao đổi với Tuổi Trẻ Online, chuyên gia an ninh mạng Ngô Minh Hiếu nhận định có ba khả năng chính dẫn đến tình trạng trên. Thứ nhất là việc lợi dụng cơ chế bảo vệ bản quyền của Facebook. Một số đối tượng đã gửi hàng loạt báo cáo vi phạm bản quyền (DMCA) không hợp lệ, nhắm vào hình ảnh và video của các fanpage. Trước nguy cơ tranh chấp pháp lý, Facebook thường tạm thời ẩn hoặc gỡ nội dung bị tố cáo trước khi tiến hành xác minh chi tiết.
Nguyên nhân thứ hai xuất phát từ các chiến dịch báo cáo thủ công có tổ chức. Thay vì dùng công cụ tự động, nhiều nhóm tập hợp số lượng lớn tài khoản thật để đồng loạt gửi báo cáo trong thời gian ngắn. Khi nhận thấy mật độ report bất thường, hệ thống sẽ đánh dấu trang hoặc nội dung ở mức rủi ro cao và áp dụng biện pháp kiểm soát.
Bên cạnh đó, các thuật toán của Facebook được cho là đã được điều chỉnh chặt chẽ hơn từ đầu năm, đặc biệt với những fanpage có lượng theo dõi lớn, thường xuyên đăng lại nội dung hoặc không thể hiện rõ nguồn gốc hình ảnh, video.
Từ các yếu tố trên, chuyên gia cho rằng đây không phải sự cố kỹ thuật ngẫu nhiên, mà là hệ quả của việc các lỗ hổng trong cơ chế kiểm soát đang bị khai thác có chủ đích.
Sau khi một số fanpage lớn bất ngờ không thể tìm thấy, trong các hội nhóm kín, nhiều tài khoản chia sẻ việc có thể đánh bản quyền fanpage - Ảnh chụp màn hình
Đáng chú ý, sau khi sự việc xảy ra, nhiều tài khoản trong các nhóm kín quảng bá dịch vụ “đánh bản quyền”, “report fanpage theo yêu cầu”. Theo ông Hiếu, một số nhóm hoạt động thật với mục đích trục lợi, song cũng tồn tại không ít trường hợp mang tính chất lừa đảo. Các nhóm này thường thu tiền trước, hướng dẫn cách gửi báo cáo và huy động nhiều tài khoản cùng tham gia. Mục tiêu có thể là gây thiệt hại cho đối thủ, ép chủ trang chi tiền hoặc bán các gói dịch vụ “đánh – gỡ – rồi tiếp tục mời chào cứu page”.
Trên thị trường ngầm, mức giá cho các dịch vụ này khá cao, từ vài trăm nghìn đồng cho những đợt thử nghiệm đến hàng chục triệu đồng khi nhắm vào các fanpage lớn. Tuy nhiên, cũng có không ít đối tượng nhận tiền rồi cắt liên lạc, không thực hiện được bất kỳ hành động nào như cam kết.
Trước tình hình này, chuyên gia khuyến cáo các chủ trang không nên hoảng loạn. Việc giữ nguyên ảnh đại diện và ảnh bìa, rà soát lại toàn bộ nội dung đã đăng – đặc biệt là các bài viết có nguy cơ vi phạm bản quyền – là điều cần thiết. Đồng thời, cần tăng cường bảo mật bằng cách bật xác thực hai yếu tố, kiểm soát chặt quyền quản trị và sao lưu dữ liệu quan trọng.
Người dùng cũng được khuyên không nên tin vào các dịch vụ “cứu fanpage cấp tốc” tràn lan trên mạng, tránh tham gia các nhóm kín không rõ nguồn gốc hoặc xóa nội dung hàng loạt trong tâm lý hoang mang, bởi điều này có thể khiến hệ thống đánh giá trang hoạt động bất thường.
Đối với tài khoản cá nhân, nguy cơ bị khóa ngay thường thấp hơn fanpage, song vẫn có thể bị hạn chế tính năng hoặc yêu cầu xác minh nếu liên quan đến các trang, nhóm đang bị report. Tương tự, các nhóm Facebook – kể cả nhóm kín – cũng có thể bị áp dụng các biện pháp kiểm soát khi bị đánh giá có dấu hiệu rủi ro.
