Vợ chồng nhà tư sản giàu nổi tiếng Hà Nội, từng hiến 100 lượng vàng, nhà máy in cho Chính phủ
Sau Cách mạng Tháng Tám năm 1945, trong bối cảnh Chính phủ lâm thời cần nguồn lực để xây dựng đất nước và chuẩn bị cho cuộc kháng chiến, một cặp vợ chồng doanh nhân đã có nhiều đóng góp đáng chú ý. Đó là ông Đỗ Đình Thiện và bà Trịnh Thị Điền.
Theo trang thông tin Bảo tàng Lịch sử Quốc gia, hưởng ứng Quỹ Độc lập và "Tuần lễ vàng", gia đình ông bà đã đóng góp 10 vạn đồng cùng 100 lượng vàng cho Chính phủ lâm thời. Đây được xem là một trong những khoản ủng hộ tài chính lớn dành cho Chính phủ trong những ngày đầu của nước Việt Nam độc lập.
Bà Trịnh Thị Điền sinh năm 1912 tại làng Tử Dương, huyện Thường Tín, tỉnh Hà Tây, nay thuộc Hà Nội. Xuất thân trong một gia đình thương gia, bà mất cha mẹ từ khi mới 4 tuổi và được người anh cùng cha khác mẹ nuôi dưỡng. Được cho ăn học, bà sau đó sớm tham gia công việc kinh doanh của gia đình.
Ông Đỗ Đình Thiện sinh năm Giáp Thìn 1904 tại Hà Nội. Từ năm 1927 đến 1932, ông sang Pháp du học tại trường canh nông ở Toulouse. Trong thời gian ở Pháp, ông tham gia Đảng Cộng sản Pháp.
Năm 1932, sau khi mãn hạn tù, bà Trịnh Thị Điền kết hôn với ông Đỗ Đình Thiện. Khi đó, ông vừa bị chính quyền Pháp trục xuất về Việt Nam do tham gia các hoạt động chống thực dân.
Dù hôn lễ được tổ chức theo lời hẹn ước từ trước, hai người quyết định không đăng ký kết hôn. Đây được xem là một cách thể hiện thái độ không hợp tác với chính quyền thực dân.
Do thường xuyên nằm trong diện bị theo dõi và quản thúc, cả hai gặp nhiều hạn chế trong việc trực tiếp tham gia hoạt động cách mạng. Vì vậy, vợ chồng ông bà chuyển hướng sang kinh doanh, vừa xây dựng cuộc sống gia đình, vừa tạo dựng nguồn lực để hỗ trợ cách mạng.
Sau những năm đầu khởi nghiệp không ít khó khăn, ông Đỗ Đình Thiện và bà Trịnh Thị Điền dần trở thành những doanh nhân thành đạt. Khi Cách mạng Tháng Tám thành công, nguồn lực mà gia đình tích lũy được tiếp tục được sử dụng để đóng góp cho đất nước.
Trong thời gian vận động Quỹ Độc lập năm 1945, vợ chồng ông bà còn tham gia đấu giá một bức chân dung Chủ tịch Hồ Chí Minh và mua với giá 1 triệu đồng Đông Dương. Sau đó, gia đình tặng lại bức tranh cho Ủy ban Hành chính thành phố Hà Nội để treo tại trụ sở.
Bà Trịnh Thị Điền, dù xuất thân từ tầng lớp địa chủ, vẫn tích cực ủng hộ và giúp đỡ cách mạng. Tại Đại hội Phụ nữ ở Việt Bắc, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã nhắc đến trường hợp của bà như một tấm gương và ví bà như "bông sen ở gần bùn nhưng không dính bùn".
Không chỉ đóng góp tài chính, gia đình ông Đỗ Đình Thiện còn hỗ trợ trực tiếp cho hoạt động phục vụ kháng chiến. Từ cuối năm 1946, để bảo đảm an toàn cho việc phát hành tiền, Chính phủ quyết định chuyển Nhà máy In tiền lên đồn điền Chi Nê của gia đình.
Tại đây, vợ chồng ông bà cho mượn nhà xưởng, máy móc, điện nước và kho bãi. Gia đình đồng thời tạo điều kiện để Nhà máy In tiền sớm đi vào hoạt động, phục vụ nhu cầu tài chính của cuộc kháng chiến chống Pháp.
Những đóng góp này khiến gia đình Đỗ Đình Thiện - Trịnh Thị Điền trở thành một trường hợp đặc biệt trong số những doanh nhân đã dùng nguồn lực kinh tế của mình để đồng hành cùng cách mạng và kháng chiến trong những năm đầu đất nước giành độc lập.
