Trong những năm cuối triều Thanh, Từ Hi Thái hậu là người nắm giữ quyền lực lớn trong triều đình. Một chi tiết về sinh hoạt hằng ngày của bà từng khiến nhiều người tò mò: Dù giờ thượng triều được cho là vào khoảng 8 giờ sáng, Từ Hi thường đã thức dậy từ 3 giờ.
Vậy trong khoảng 4-5 tiếng trước khi xuất hiện tại triều đình, vị Thái hậu này làm những gì?
Những chi tiết được ghi lại trong Cung nữ đàm vãng lục cho thấy buổi sáng của Từ Hi được tổ chức khá cầu kỳ, với nhiều người phục vụ cho từng công đoạn.
Không có đồng hồ báo thức, Từ Hi được cung nữ đánh thức
Để đánh thức Từ Hi Thái hậu, những cung nữ được lựa chọn riêng sẽ đảm nhận nhiệm vụ này. Theo ghi chép, họ phải có giọng nói dễ nghe và cách nói chuyện khéo léo.
Thay vì gọi lớn, các cung nữ nhẹ nhàng ghé sát tai Từ Hi, liên tục nói câu "Lão Phật Gia cát tường" cho tới khi bà hoàn toàn tỉnh giấc.
Quá trình đánh thức này được cho là kéo dài khoảng 30 phút.
Khi Từ Hi mở mắt, cung nữ lập tức thắp đèn trong tẩm cung. Đây cũng được xem như tín hiệu báo cho đội ngũ cung nữ và thái giám rằng Thái hậu đã thức dậy, từ đó bắt đầu hàng loạt công việc chuẩn bị cho buổi sáng.
Người lo đun nước, người chuẩn bị đồ ăn, người phục vụ việc sinh hoạt cá nhân... không gian vốn yên tĩnh trong tẩm cung nhanh chóng trở nên bận rộn.
Mất khoảng một giờ cho việc rửa mặt và trang điểm
Sau khi tỉnh giấc, việc đầu tiên Từ Hi thực hiện là vệ sinh cá nhân và trang điểm.
Công đoạn này được cho là khá mất thời gian. Theo những ghi chép được dẫn lại, Từ Hi dành khoảng một giờ cho việc làm tóc và trang điểm.
Lý Liên Anh, thái giám thân cận của Từ Hi, cũng được nhắc đến trong câu chuyện này. Ông được cho là có kỹ năng đặc biệt trong việc chải tóc, giúp hạn chế tình trạng tóc bị rụng quá nhiều, nhờ đó có được sự tin tưởng của Thái hậu.
Sau khi hoàn tất việc trang điểm, Từ Hi bắt đầu hút thuốc.
Cung nữ phải trực tiếp cầm tẩu thuốc
Từ Hi không tự mình cầm tẩu khi hút thuốc. Một cung nữ đứng bên cạnh sẽ đảm nhận việc giữ tẩu để Thái hậu hút.
Theo cách phục vụ được mô tả, người cung nữ phải phối hợp rất chính xác với chủ nhân: đưa tẩu đúng lúc, giữ đúng vị trí để Từ Hi có thể hút rồi nhả khói. Nếu phục vụ không khéo léo, cung nữ có thể bị trách phạt.
Sau khi hút thuốc xong, Từ Hi tiếp tục súc miệng và cổ họng. Theo Cung nữ đàm vãng lục, thứ được sử dụng cho việc này là sữa người.
Toàn bộ khoảng thời gian từ lúc bắt đầu hút thuốc cho tới khi hoàn thành việc súc miệng được cho là kéo dài hơn một giờ.
Bữa sáng hơn 20 món và cách ăn đặc biệt
Sau các công đoạn vệ sinh, trang điểm và hút thuốc, Từ Hi mới bắt đầu dùng bữa sáng.
Theo những thông tin được ghi lại, bữa sáng của Thái hậu thường có hơn 20 món. Tuy nhiên, bà không cần tự mình lựa chọn hay lấy thức ăn. Chỉ cần một cử động nhỏ của ngón tay, cung nữ hoặc thái giám sẽ hiểu ý và gắp món ăn tới.
Từ Hi được mô tả là ăn uống rất chậm rãi. Bữa sáng vì thế có thể kéo dài gần một giờ.
Nếu bắt đầu thức dậy từ khoảng 3 giờ sáng, sau khi hoàn thành bữa sáng cũng đã gần 6 giờ.
.jpg)
Trước khi vào triều vẫn còn một công đoạn
Sau bữa ăn, Từ Hi tiếp tục hút thêm một tẩu thuốc. Khi tẩu thuốc kết thúc cũng là lúc thời gian thượng triều đến gần.
Bà sau đó thay triều phục và chuẩn bị xuất hiện trước triều đình.
Như vậy, khoảng thời gian từ lúc Từ Hi thức dậy đến khi thượng triều không chỉ đơn thuần là vài giờ nghỉ ngơi hay chuẩn bị cá nhân. Theo những ghi chép được dẫn lại, gần như mỗi công đoạn đều có người chuyên trách phục vụ.
Từ việc đánh thức, thắp đèn, làm tóc, trang điểm, hút thuốc, súc miệng cho tới ăn sáng và thay triều phục, một đội ngũ cung nữ và thái giám phải liên tục túc trực.
Chính quy trình cầu kỳ này phần nào cho thấy đời sống sinh hoạt của Từ Hi Thái hậu trong cung được tổ chức công phu đến mức nào, đồng thời phản ánh sự phân công nhân lực rất lớn để phục vụ một nhân vật đứng ở vị trí cao nhất trong hậu cung nhà Thanh.
