Cách cửa khẩu Móng Cái, Quảng Ninh chỉ hơn 25 km, tại khu vực Tam Đảo thuộc xã Giang Bình, thị trấn Đông Hưng, Quảng Tây, Trung Quốc, có một cộng đồng người Kinh đã sinh sống qua nhiều thế hệ.
Theo những câu chuyện được lưu truyền trong cộng đồng, tổ tiên của họ đã đặt chân đến vùng đất này từ hơn 500 năm trước. Dù sống bên ngoài lãnh thổ Việt Nam trong thời gian dài, nhiều nét văn hóa và sinh hoạt mang đậm dấu ấn Việt vẫn được duy trì.
Tổ tiên được kể có nguồn gốc từ Đồ Sơn
Một cụ bà hơn 80 tuổi sống tại Tam Đảo từng kể với phóng viên Việt Nam rằng tổ tiên của bà có nguồn gốc từ Đồ Sơn, Hải Phòng.
Theo lời kể, những người đi biển khi xưa trong một lần ra khơi đánh cá đã bị lạc đến vùng đất này. Sau đó, họ quyết định ở lại, sinh sống và lập nghiệp thay vì trở về quê cũ.
Từ những nhóm cư dân ban đầu, cộng đồng người Kinh dần phát triển. Theo thông tin được đề cập, hiện có hơn 20.000 người có nguồn gốc Việt sinh sống tại khu vực này.
Một câu chuyện khác trong cộng đồng cho rằng ban đầu có 12 dòng họ gốc Việt di cư bằng đường biển tới ba hòn đảo Vạn Vĩ, Sơn Tâm và Vu Đầu. Về sau, ba khu vực này được gọi chung là Tam Đảo.
Những câu chuyện về nguồn gốc được truyền lại qua nhiều thế hệ, góp phần lý giải sự hình thành của cộng đồng người Kinh tại Quảng Tây.
Hơn nửa thiên niên kỷ nhưng vẫn giữ nhiều nét văn hóa Việt
Điều đặc biệt là dù đã sống tại Trung Quốc hàng trăm năm, người Kinh ở đây vẫn duy trì nhiều tập quán gắn với văn hóa Việt Nam.
Tiếng Việt được sử dụng trong giao tiếp giữa những người trong cộng đồng. Một số phong tục, món ăn và sở thích sinh hoạt cũng mang những nét quen thuộc với người Việt như sử dụng nước mắm, cà phê, tương ớt hay mặc áo dài.
Âm nhạc truyền thống cũng được lưu giữ. Người Kinh tại đây vẫn hát quan họ, hát ru và biết sử dụng một số nhạc cụ truyền thống của Việt Nam, trong đó có đàn bầu.
Đặc biệt, không gian sinh hoạt tại một số ngôi làng của cộng đồng này được mô tả khá giống với các vùng quê đồng bằng Bắc Bộ. Hình ảnh đình làng, giếng nước, lũy tre, ruộng lúa và hoa màu vẫn hiện diện trong đời sống.
Những người phụ nữ đội nón lá, làm đồng và trò chuyện với nhau bằng tiếng Việt tạo nên một khung cảnh vừa quen thuộc vừa đặc biệt khi đặt trong bối cảnh lãnh thổ Trung Quốc.
Được công nhận là một dân tộc thiểu số tại Trung Quốc
Ông Lý Hiển, người quản lý Bảo tàng Dân tộc Kinh thuộc tỉnh Quảng Tây, cho biết cộng đồng này trước đây từng được gọi là người An Nam. Hiện nay, họ được gọi là người Kinh và được Trung Quốc công nhận là một trong những dân tộc thiểu số có số dân ít.
Theo thông tin được đề cập, người Kinh tại đây cũng được phép đưa tiếng Việt vào chương trình giảng dạy, qua đó góp phần duy trì ngôn ngữ của cộng đồng.
Mối liên hệ văn hóa với Việt Nam cũng được duy trì theo nhiều cách. Hằng năm, cộng đồng người Kinh ở khu vực này được cho là mời các bậc cao niên từ Móng Cái, Quảng Ninh sang hướng dẫn tổ chức lễ hội và các nghi lễ cúng đình.
Sau hàng trăm năm, cộng đồng người Kinh ở Quảng Tây vẫn tồn tại như một dấu nối đặc biệt giữa hai vùng đất. Sống cách Việt Nam chỉ vài chục kilomet nhưng thuộc một quốc gia khác, họ vẫn gìn giữ tiếng nói, phong tục, ẩm thực và nhiều giá trị văn hóa được truyền lại từ tổ tiên qua nhiều thế hệ.
