Hơn 3 thập kỷ, một cấu trúc kỳ lạ trên bề mặt sao Hỏa từng khiến nhiều người tin rằng hành tinh Đỏ có thể đã tồn tại một nền văn minh ngoài Trái đất. Nhìn từ trên cao, cấu trúc này có hình dáng giống một khuôn mặt khổng lồ với mắt, mũi và miệng.
Tuy nhiên, những hình ảnh có độ phân giải cao được NASA công bố sau đó cho thấy "khuôn mặt" nổi tiếng này thực chất chỉ là một cồn đá nằm giữa vùng sa mạc trên sao Hỏa.
Bức ảnh năm 1976 và sự ra đời của “mặt người sao Hỏa”
Tháng 7/1976, tàu vũ trụ Viking của Mỹ chụp được một hình ảnh đặc biệt tại khu vực Cydonia trên sao Hỏa. Trong bức ảnh, một cấu trúc trên bề mặt hành tinh Đỏ có hình dáng rất giống khuôn mặt con người.
Có thể nhận thấy những đường nét khiến người quan sát liên tưởng đến hai mắt, phần mũi và miệng. Hình ảnh nhanh chóng thu hút sự chú ý của công chúng.
Tại buổi họp báo công bố bức ảnh, NASA cũng sử dụng cụm từ "mặt người sao Hỏa" để mô tả hình thù đặc biệt này. Cách gọi đó, cùng với sự xuất hiện của nhiều tác phẩm điện ảnh và truyện giả tưởng lấy bối cảnh sao Hỏa, càng khiến câu chuyện trở nên bí ẩn trong mắt công chúng.
Trong nhiều năm sau đó, hàng loạt giả thuyết được đưa ra để giải thích nguồn gốc của cấu trúc.
Một trong những giả thuyết gây chú ý cho rằng đây có thể là một công trình do nền văn minh từng tồn tại trên sao Hỏa tạo ra. Theo giả thuyết này, những sinh vật xây dựng công trình sau đó đã rời khỏi hành tinh Đỏ và di cư tới một nơi khác.
Dù không có bằng chứng xác nhận, những suy đoán như vậy vẫn được lan truyền trong thời gian dài.
Hình ảnh cận cảnh hé lộ sự thật
Để làm rõ cấu trúc kỳ lạ này, các tàu vũ trụ của NASA tiếp tục quan sát khu vực Cydonia trong những năm sau đó.
Năm 1998 và 2001, NASA đã có những lần chụp lại "khuôn mặt" từ trên quỹ đạo. Những hình ảnh mới cho thấy cấu trúc này nhiều khả năng chỉ là địa hình tự nhiên trên sao Hỏa.
Tuy nhiên, các bức ảnh khi đó vẫn chưa đủ để chấm dứt hoàn toàn những lời đồn đoán xoay quanh "mặt người sao Hỏa".
Đến ngày 29/7, NASA công bố một hình ảnh mới được ghi lại bởi camera HiRISE có độ phân giải cao. Đây được xem là hình ảnh cận cảnh nhất từng được công bố về cấu trúc này.
Khi thực hiện chụp, camera HiRISE ở độ cao khoảng 300 km so với bề mặt sao Hỏa. Góc quan sát mới giúp hình dạng thực sự của địa hình hiện lên rõ ràng hơn.
Không phải công trình bí ẩn mà là một cồn đá
Theo hình ảnh mới, "khuôn mặt" nổi tiếng thực chất là một cồn đá lớn nằm giữa vùng sa mạc của sao Hỏa.
Cấu trúc này là phần đá trồi lên từ một vỉa đá khổng lồ. Nó có phần đỉnh tương đối phẳng cùng những sườn dốc, tạo nên hình dạng tương tự một vách đá trên Trái đất.
Cồn đá nằm tại khu vực Cydonia, có chiều dài vài km nhưng chiều cao chỉ khoảng vài chục mét.
NASA giải thích rằng hình dáng giống khuôn mặt trong bức ảnh năm 1976 là kết quả của sự kết hợp giữa đặc điểm địa hình với bóng đổ do góc chiếu của ánh sáng Mặt Trời.
Nói cách khác, khi được quan sát từ một góc nhất định, những phần lõm trên bề mặt cùng vùng sáng - tối đã vô tình tạo ra hình ảnh giống khuôn mặt người.
Sự thay đổi góc nhìn và chất lượng hình ảnh sau này đã giúp cho cấu trúc địa chất này hiện lên đúng với bản chất của nó: một cồn đá tự nhiên trên sao Hỏa.
Dù vậy, câu chuyện về "khuôn mặt trên sao Hỏa" vẫn là một trong những hình ảnh từng kích thích mạnh trí tưởng tượng của công chúng về khả năng tồn tại sự sống và nền văn minh ngoài Trái đất.
