Càn Long hỏi: ‘Thứ gì đàn ông có 1 nhưng đàn bà lại có 2?’, Kỷ Hiểu Lam đáp chỉ 1 không ai cãi nổi
Trong một chuyến Nam tuần của Càn Long, một câu đố tưởng như mang hàm ý nhạy cảm lại trở thành màn thử tài bất ngờ dành cho các quan viên đi theo. Người đưa ra đáp án là Kỷ Hiểu Lam, nhưng điều khiến mọi người nhớ mãi không nằm ở sự nhanh trí mà ở cách ông biến câu trả lời thành một câu chuyện về thân phận người phụ nữ.
Đêm đó, trên một chiếc họa thuyền, Càn Long cùng các trọng thần thưởng rượu sau một ngày Nam tuần. Trong số những người đi theo có Hòa Thân và Kỷ Hiểu Lam.
Sau vài chén rượu, hoàng đế bất ngờ đưa ra một câu đố dân gian: “Thứ gì đàn ông có một, phụ nữ có hai?”.
Câu hỏi khiến không khí trên thuyền lập tức thay đổi. Các quan viên đều im lặng bởi câu đố nghe qua có vẻ mang hàm ý khó nói. Hòa Thân cũng không tìm được đáp án phù hợp.
Cuối cùng, Càn Long hướng ánh mắt về phía Kỷ Hiểu Lam, người vốn nổi tiếng thông minh, uyên bác, rồi yêu cầu ông giải câu đố.
Kỷ Hiểu Lam không trả lời ngay. Sau một lúc suy nghĩ, ông nhìn thấy một phụ nữ đang đứng rót rượu trên thuyền. Người phụ nữ mặc quần áo vải thô, đôi tay chai sạn, nhiều vết nứt do lao động và thời tiết.
Kỷ Hiểu Lam bước ra giữa thuyền, cúi người rồi nói: “Bẩm Hoàng thượng, thứ này đàn ông chỉ có một, còn phụ nữ lại có hai. Đó chính là họ”.
Câu trả lời khiến Càn Long và các quan viên có mặt đều bất ngờ.
Kỷ Hiểu Lam sau đó giải thích rằng đàn ông khi sinh ra thường mang họ của cha và giữ họ ấy trong suốt cuộc đời. Với phụ nữ, câu chuyện lại khác.
Khi còn sống cùng cha mẹ, họ mang họ của gia đình mình. Nhưng sau khi kết hôn, trong cách gọi theo xã hội đương thời, họ thường được gắn thêm họ nhà chồng, trở thành những cái tên như “Trương Vương thị”, “Lý Triệu thị”.
Theo Kỷ Hiểu Lam, đằng sau sự thay đổi ấy là cả một cuộc đời hy sinh.
Ông kể về những người phụ nữ rời gia đình cha mẹ để bước vào một mái nhà xa lạ, chăm sóc cha mẹ chồng, sinh con, quán xuyến gia đình và âm thầm gánh vác cuộc sống. Cái họ của nhà chồng vì thế không chỉ là một cách gọi mà còn gắn với những trách nhiệm mà họ phải đảm nhận.
Kỷ Hiểu Lam nói: “Nhưng phụ nữ trên đời này lại phải mang hai họ”.
Tạo hình nhân vật Kỷ Hiểu Lam trên phim.
Sau đó, ông tiếp tục nhấn mạnh rằng một cái họ của đàn ông có thể đại diện cho nguồn gốc và sự kế thừa, còn câu chuyện về “hai họ” của phụ nữ lại gắn với những hy sinh mà họ phải trải qua.
Người phụ nữ đứng rót rượu khi ấy lặng lẽ quay đi, đôi vai khẽ run. Bà vốn mang họ Triệu, sau khi lấy chồng họ Lý thì trở thành một trong những “Lý Triệu thị” theo cách gọi đương thời.
Những lời Kỷ Hiểu Lam khiến không khí trên họa thuyền trở nên trầm lắng. Ngay cả Hòa Thân cũng không còn giữ vẻ đùa cợt ban đầu.
Càn Long cũng im lặng rất lâu.
Ban đầu, ông chỉ muốn dùng một câu đố dân gian để thử tài các đại thần. Nhưng câu trả lời của Kỷ Hiểu Lam đã đưa câu chuyện sang một hướng khác.
Hoàng đế sau đó thừa nhận vốn chỉ muốn làm khó Kỷ Hiểu Lam bằng một câu đố, không ngờ vị đại thần lại dùng một cách giải thích giản dị để khiến mọi người suy ngẫm về cuộc đời những người phụ nữ.
Càn Long nhìn người phụ nữ đang rót rượu rồi ra lệnh thưởng cho bà 50 lượng bạc, đồng thời cho người đưa bà về nhà và yêu cầu nhà chồng phải đối xử tốt với bà. Người phụ nữ lập tức quỳ xuống, liên tục dập đầu tạ ơn.
Sau đó, Càn Long nâng chén rượu hướng về phía Kỷ Hiểu Lam và nói:
“Kỷ ái khanh, cách giải vây của ngươi không chỉ giải vây cho một câu nói lỡ lời của trẫm, mà còn tháo gỡ nỗi oan khuất của biết bao phụ nữ trong thiên hạ suốt hàng nghìn năm”.
“Ngươi không phụ những sách thánh hiền đã đọc, bởi ngươi có một tấm lòng thương người”.
“Chén rượu này, trẫm kính ngươi”.
Kỷ Hiểu Lam quỳ xuống nhận lời, thay mặt những người phụ nữ “phải mang hai họ” tạ ơn hoàng đế.
Câu chuyện sau đó được truyền lại trong số quan viên đi cùng đoàn Nam tuần. Điều khiến họ nhớ đến không chỉ là sự nhanh trí của Kỷ Hiểu Lam mà còn là cách ông chuyển một câu đố nhạy cảm thành lời nói về những người phụ nữ bình thường.
Một câu hỏi tưởng như chỉ để mua vui trong men rượu cuối cùng lại khiến cả họa thuyền chìm vào im lặng. Và trong câu trả lời của Kỷ Hiểu Lam, điều được nhắc đến không còn là bản thân câu đố, mà là những gánh nặng phía sau một cách gọi tưởng chừng rất bình thường.
