Tây Du Ký có đủ loại yêu quái nhưng tuyệt nhiên không có mèo, vì sao Ngô Thừa Ân trừ loài vật này ra?
Trong “Tây Du Ký”, người xem có thể bắt gặp đủ loại yêu quái được xây dựng từ những loài vật quen thuộc như nhện, trâu, bò, hổ, cáo hay các loài chim. Thế nhưng có một con vật vốn rất gần gũi với đời sống người Trung Quốc và nhiều quốc gia châu Á lại hoàn toàn vắng bóng trong danh sách này: Mèo.
Đây là một chi tiết khá thú vị nếu nhìn lại cách Ngô Thừa Ân xây dựng thế giới trong tác phẩm nổi tiếng của mình. Những nhân vật xuất hiện trên hành trình thỉnh kinh của thầy trò Đường Tăng, từ yêu quái đến thần tiên, đều ít nhiều gắn với hình ảnh con người hoặc động vật ngoài đời thực.
Ngô Thừa Ân vốn yêu thích các câu chuyện về ma quỷ và tìm hiểu những nội dung này từ khi còn nhỏ. Khi sáng tác “Tây Du Ký”, ông kết hợp giữa những yếu tố hiện thực với trí tưởng tượng, qua đó đưa vào tác phẩm nhiều hình tượng động vật khác nhau.
Điều đáng chú ý là mèo, dù phổ biến và thân thuộc, lại không được sử dụng để xây dựng một nhân vật yêu quái. Nguyên nhân được cho là có liên quan đến vị thế đặc biệt của loài vật này dưới thời nhà Minh.
“Tây Du Ký” được Ngô Thừa Ân sáng tác vào thời vua Gia Tĩnh. Khi đó, mèo được coi trọng đến mức hoàng đế lập riêng “phòng mèo” để chăm sóc và nuôi dưỡng chúng.
Trong bối cảnh ấy, mèo không đơn thuần là vật nuôi mà còn được xem là biểu tượng của quyền lực và may mắn, đồng thời là loài vật được vua Gia Tĩnh đặc biệt yêu thích.
Vì vậy, việc đưa mèo vào hình tượng một yêu quái có thể tạo ra những hệ quả không mong muốn. Theo cách lý giải này, Ngô Thừa Ân tránh sử dụng hình ảnh mèo như một nhân vật phản diện để không bị xem là xúc phạm nhà vua, đồng thời hạn chế nguy cơ tác phẩm gặp trở ngại trong quá trình lưu hành.
Đây cũng được xem là một biểu hiện cho thấy tác giả đã chú ý đến những quan niệm văn hóa và quy định tồn tại trong xã hội đương thời khi xây dựng tác phẩm.
Nhìn từ góc độ đó, “Tây Du Ký” không chỉ kể lại hành trình thầy trò Đường Tăng vượt qua muôn vàn thử thách để thỉnh kinh. Tác phẩm còn chứa đựng nhiều dấu ấn về văn hóa và xã hội Trung Quốc thời bấy giờ.
Sự xuất hiện của từng loài vật, yêu quái hay nhân vật thần tiên đều góp phần tạo nên thế giới đặc biệt của tác phẩm. Và việc một loài vật quen thuộc như mèo không xuất hiện cũng trở thành một chi tiết khiến nhiều người tò mò khi nhìn lại “Tây Du Ký”.
