Từ lâu, khi nhắc đến thời đại Hùng Vương, nhiều người mặc định chỉ có 18 đời vua. Tuy nhiên, theo một số thần tích và tư liệu dân gian, con số này thực tế có thể là 19 người. Vậy vị “Vua Hùng thứ 19” là ai và vì sao lại ít được biết đến?
Kinh Dương Vương (tên húy Lộc Tục) được xem là vị vua đầu tiên trong truyền thuyết Việt Nam, người lập nên nhà nước sơ khai Xích Quỷ vào khoảng năm 2879 TCN. Ông là cha của Lạc Long Quân và là ông nội của các Vua Hùng, được coi là người đặt nền móng cho văn minh lúa nước và văn hóa Việt cổ.
Theo một số thần tích, đặc biệt là tài liệu lưu tại xã Vi Cương (Phú Thọ), sau Hùng Duệ Vương (vị vua thứ 18), ngai vàng đã được truyền lại cho con trai trưởng là Hùng Kính Vương.
Vị vua này được cho là trị vì trong khoảng 6 năm. Tuy nhiên, do thời gian cầm quyền ngắn ngủi và thiếu vắng ghi chép trong chính sử, tên tuổi của ông hầu như không phổ biến như 18 đời Vua Hùng quen thuộc.
Theo truyền thuyết, sau khi Hùng Kính Vương qua đời, Hùng Duệ Vương phải quay lại nắm quyền do không còn người kế vị trực tiếp. Về sau, khi tuổi cao sức yếu, ông truyền ngôi cho con rể là Sơn Tinh (Nguyễn Tuấn).
Một trong những câu chuyện dân gian thú vị liên quan đến Hùng Kính Vương chính là nguồn gốc của thành ngữ quen thuộc “Ngựa quen đường cũ”.
Chuyện kể rằng, tại vùng Kẻ Đọi có một người dân sở hữu con ngựa đen quý hiếm. Một viên Bồ chính vì lòng tham đã chiếm đoạt con ngựa này. Không tìm được cách giải quyết, người dân đã đến cầu cứu vua.
Hai bên được triệu đến xét xử nhưng đều khẳng định con ngựa là của mình. Sau nhiều lần phân xử không thành, vua quyết định giữ lại con ngựa và cho hai người về.
Đến chiều, nhà vua thả ngựa ra và bí mật đi theo. Con ngựa lập tức quay về đúng nhà người chủ thực sự. Nhờ đó, sự thật được làm rõ, người dân thắng kiện, còn kẻ chiếm đoạt bị xử phạt.
Từ câu chuyện này, dân gian lưu truyền thành câu “Ngựa quen đường cũ” – ám chỉ thói quen khó thay đổi.
Dù xuất hiện trong một số thần tích, nhưng Hùng Kính Vương không được ghi nhận rộng rãi trong các bộ chính sử như Đại Việt sử ký toàn thư. Điều này khiến nhiều nhà nghiên cứu cho rằng thông tin về “Vua Hùng thứ 19” mang tính truyền thuyết nhiều hơn là lịch sử chính thống.
