Không phải ông Trump, đây mới thực sự là nhân vật quyền lực đứng sau kiểm soát cuộc chiến với Iran
Cuộc không kích nhằm vào mỏ khí South Pars gần đây của Benjamin Netanyahu được cho là một bước đi có tính toán, không chỉ nhằm leo thang căng thẳng mà còn để kéo Mỹ can dự sâu hơn vào xung đột, đồng thời kích động nguy cơ đối đầu trực tiếp giữa Iran và các quốc gia Arab vùng Vịnh.
Ban đầu, giới chức Israel tuyên bố cuộc tấn công đã được Washington phối hợp và phê chuẩn, qua đó ngầm gắn trách nhiệm cho Mỹ. Tuy nhiên, chỉ vài giờ sau, Tổng thống Donald Trump lại phủ nhận việc biết trước sự việc, đồng thời yêu cầu Israel ngừng tấn công các cơ sở năng lượng. Ngay sau đó, Thủ tướng Netanyahu cũng nhanh chóng khẳng định chiến dịch không có sự tham gia của Mỹ.
Những phát biểu mâu thuẫn này cho thấy khả năng Israel đã thổi phồng vai trò của Mỹ, hoặc hai bên đang “phân vai” nhằm giúp Washington có thể phủ nhận trách nhiệm, qua đó trấn an các quốc gia vùng Vịnh – những bên lo ngại việc tấn công hạ tầng năng lượng có thể châm ngòi cho phản ứng trả đũa từ Iran, theo phân tích của Middle East Monitor.
Đòn leo thang nguy hiểm và nguy cơ chiến tranh khu vực
Việc nhắm vào một trung tâm khí đốt chiến lược như South Pars không phải hành động ngẫu nhiên, mà là bước leo thang có chủ đích nhằm mở rộng xung đột. Theo bài viết, đây là một phần trong chiến lược dài hạn của Israel nhằm duy trì trạng thái bất ổn tại Trung Đông.
Đáng chú ý, ông Netanyahu còn gợi ý Israel có thể trở thành hành lang năng lượng thay thế, bỏ qua Eo biển Hormuz – tuyến vận chuyển khoảng 20% lượng dầu mỏ toàn cầu mỗi ngày.
Nếu xung đột tiếp tục leo thang, các đòn trả đũa từ Iran nhằm vào những quốc gia có căn cứ quân sự Mỹ có thể kéo theo một cuộc chiến kinh tế quy mô lớn, làm gián đoạn nghiêm trọng thị trường năng lượng toàn cầu, gợi nhớ đến cú sốc dầu mỏ sau Chiến tranh Ả Rập–Israel 1973.
Ai thực sự kiểm soát cuộc chiến?
Theo Middle East Monitor, nếu ông Netanyahu hành động một cách độc lập, đây có thể là thông điệp gửi tới ông Trump về việc ai mới là người kiểm soát nhịp độ và phạm vi của cuộc chiến. Khi đề cập đến khả năng cần lực lượng tác chiến trên bộ, ông Netanyahu được cho là đã gián tiếp gây áp lực buộc Mỹ phải triển khai quân.
Tổ chức này nhận định đây thực chất là “cuộc chiến của ông Netanyahu”, trong đó Israel đóng vai trò định hình chiến lược, còn Mỹ ở vị thế theo sau. Câu hỏi lớn được đặt ra là vì sao ông Trump lại bị cuốn vào vòng xoáy xung đột.
Theo phân tích, hai yếu tố có thể chi phối ông Trump là lợi ích kinh tế và nhu cầu được khẳng định vai trò. Với kinh nghiệm chính trị lâu năm, ông Netanyahu được cho là đã tận dụng điều này để gây ảnh hưởng, thậm chí thuyết phục Washington rằng việc loại bỏ giới lãnh đạo Iran có thể khiến quốc gia này nhanh chóng sụp đổ.
Chiến lược thiếu nhất quán và nguy cơ “vũng lầy” mới
Middle East Monitor cho rằng chính quyền Mỹ đã bỏ qua nhiều khuyến nghị từ các tướng lĩnh thực địa, thay vào đó đưa ra những quyết định mang nặng yếu tố chính trị. Trong khi đó, sức mạnh quân sự đơn thuần là không đủ nếu thiếu một chiến lược rõ ràng và mục tiêu cụ thể.
Eo biển Hormuz được ví như “bẫy Suez” của Mỹ, gợi nhớ tới Khủng hoảng kênh đào Suez – sự kiện từng đánh dấu bước ngoặt suy giảm ảnh hưởng của Anh trên trường quốc tế. Đây là tuyến hàng hải sống còn, và bất kỳ gián đoạn nào tại khu vực này đều có thể gây ra hệ lụy toàn cầu.
Trong khi đó, các phát biểu của ông Trump về Hormuz bị đánh giá là thiếu nhất quán: từ đề xuất hộ tống tàu dầu, kêu gọi các nước tham gia, đến việc đưa ra tối hậu thư 48 giờ đe dọa phá hủy hạ tầng năng lượng của Iran. Những thay đổi liên tục này cho thấy sự lúng túng và thiếu định hướng chiến lược rõ ràng.
Thế giới từ chối tham gia “cuộc chiến của người khác”
Đáng chú ý, nhiều quốc gia như Đức, Pháp, Anh, Nhật Bản hay Ấn Độ đã từ chối đề nghị của Mỹ về việc tham gia bảo vệ tuyến vận tải qua Hormuz, dù các nước này phụ thuộc lớn vào nguồn năng lượng từ khu vực.
Theo Middle East Monitor, điều này phản ánh lo ngại rằng cuộc xung đột hiện tại không phục vụ lợi ích chung, mà chủ yếu gắn với chiến lược riêng của Israel. Đồng thời, việc Mỹ từng làm suy yếu quan hệ với một số đồng minh cũng khiến họ không sẵn sàng tham gia.
Kết luận, Middle East Monitor cho rằng mục tiêu của Israel không chỉ dừng lại ở việc kiềm chế chương trình hạt nhân của Iran, mà còn nhằm triệt tiêu vai trò của Tehran như một đối thủ khu vực. Tuy nhiên, lợi ích giữa Israel và Mỹ không hoàn toàn trùng khớp.
Tương tự trường hợp của George W. Bush trong Chiến tranh Iraq, ông Trump có thể nhận ra quá muộn rằng Mỹ đã bị cuốn vào một cuộc xung đột mà họ không kiểm soát hoàn toàn và phải trả giá đắt cho một chiến lược không do mình định hình.
