Bộ Y tế đề xuất cho trẻ dưới 15 tuổi hiến mô tái sinh cho anh chị em ruột, những loại nào không được hiến?
Bộ Y tế đang nghiên cứu phương án chỉ cho phép trẻ dưới 15 tuổi hiến mô tái sinh cho anh, chị, em ruột nhằm hạn chế nguy cơ bị lợi dụng, đồng thời bảo đảm quyền lợi và sự an toàn của người hiến chưa thành niên.
Theo dự thảo Luật Hiến, lấy, ghép mô, bộ phận cơ thể người và hiến, lấy xác (sửa đổi) đang được Bộ Y tế lấy ý kiến, người từ đủ 15 tuổi đến dưới 18 tuổi được hiến mô tái sinh, trừ máu và các thành phần của máu, cho thành viên gia đình khi không có người hiến khác phù hợp.
Đối với trẻ dưới 15 tuổi, dự thảo hiện quy định chỉ được hiến mô tái sinh, trừ máu và các thành phần của máu, cho cha đẻ, mẹ đẻ hoặc anh, chị, em ruột khi không có người hiến khác phù hợp.
Mô tái sinh là những loại mô có khả năng được cơ thể tái tạo, chẳng hạn tế bào gốc tạo máu. Dự thảo không cho phép người chưa thành niên hiến các loại mô không tái sinh khi còn sống như võng mạc, củng mạc và van tim.
Việc hiến mô khi còn sống ở người dưới 18 tuổi cũng phải đáp ứng các điều kiện bảo vệ người chưa thành niên, trong đó có yêu cầu về sự đồng ý bằng văn bản của người đại diện.
Đề xuất thu hẹp phạm vi hiến để ngăn nguy cơ bị lợi dụng
Tại buổi họp báo về dự thảo luật chiều 27/10, Thứ trưởng Bộ Y tế Vũ Mạnh Hà cho biết Bộ đang tiếp tục nghiên cứu quy định về việc trẻ dưới 15 tuổi hiến mô tái sinh. Một trong những phương án được đề xuất là thu hẹp phạm vi người được nhận mô hiến, chỉ giới hạn ở anh, chị, em ruột.
Theo Thứ trưởng, việc xem xét điều chỉnh quy định nhằm tăng cường kiểm soát, phòng ngừa nguy cơ mua bán mô và bộ phận cơ thể người dưới 18 tuổi.
Bên cạnh giới hạn đối tượng nhận mô hiến, người hiến phải được tư vấn độc lập theo quy trình do Bộ Y tế ban hành, bảo đảm được cung cấp đầy đủ thông tin, tự nguyện và không chịu sự cưỡng ép.
Đặc biệt, nếu trẻ phản đối hoặc không đồng ý hiến mô ở bất kỳ thời điểm nào, ý kiến đó đều phải được tôn trọng và ghi nhận. Đây là yêu cầu quan trọng nhằm bảo vệ quyền lợi của trẻ, tránh để quyết định hiến mô chỉ phụ thuộc vào mong muốn của người lớn.
Cân bằng cơ hội điều trị với an toàn của trẻ hiến mô
Liên quan đến vấn đề này, Giáo sư Trần Minh Điển, Giám đốc Bệnh viện Nhi Trung ương, đề cập nhu cầu ghép tế bào gốc tạo máu ở trẻ mắc các bệnh lý về máu, trong đó có bệnh tan máu bẩm sinh.
Với những bệnh nhi mắc thể nặng, việc điều trị có thể đòi hỏi truyền máu định kỳ, thậm chí khoảng 20 ngày một lần. Trong những trường hợp này, tìm được nguồn tế bào gốc tạo máu phù hợp từ người thân có thể mở ra cơ hội điều trị cho trẻ.
Tuy nhiên, Giáo sư Trần Minh Điển nhấn mạnh cần phân biệt giữa việc đăng ký nguyện vọng hiến và các điều kiện thực tế để được hiến. Dù có nhu cầu điều trị, việc lấy mô vẫn phải bảo đảm an toàn cho trẻ hiến trong mọi trường hợp.
Cùng quan điểm thận trọng, PGS.TS Dương Đức Hùng cho rằng nếu cho phép trẻ em hiến mô tái sinh, quy định cần bảo đảm việc lấy mô không ảnh hưởng đến sức khỏe trước mắt, lâu dài và không để lại di chứng.
Ông cũng lưu ý nguy cơ các quy định có thể bị lợi dụng thông qua những quan hệ gia đình trên danh nghĩa, chẳng hạn việc nhận con nuôi nhằm phục vụ mục đích khác. Vì vậy, ông đồng tình với phương án thu hẹp nhóm người được nhận mô hiến từ trẻ em, tập trung vào những người có quan hệ huyết thống trực tiếp.
Việc sửa đổi quy định về hiến mô ở người chưa thành niên đặt ra yêu cầu phải cân bằng giữa nhu cầu điều trị của người bệnh và quyền được bảo vệ của trẻ hiến. Các điều kiện về đối tượng nhận mô, tư vấn độc lập, sự tự nguyện và quyền từ chối của trẻ được xem là những yếu tố cần cân nhắc kỹ trong quá trình hoàn thiện dự thảo luật.
