Lương giáo viên 2026 sau Luật Nhà giáo 2025: ‘xếp cao nhất’ theo luật, thực tế thu nhập công lập đang ra sao?
Luật Nhà giáo 2025 chính thức có hiệu lực từ 1.1.2026, khẳng định lương giáo viên được xếp cao nhất trong hệ thống hành chính sự nghiệp. Tuy nhiên, lương giáo viên 2026 trên thực tế đang triển khai thế nào, thu nhập giáo viên hiện nay có thay đổi như kỳ vọng hay vẫn ‘giậm chân tại chỗ’?
Lương giáo viên 2026: Luật đã có hiệu lực nhưng chính sách vẫn chờ hướng dẫn
Bước sang năm 2026, Luật Nhà giáo 2025 chính thức được áp dụng, trong đó Điều 23 nêu rõ lương của nhà giáo được xếp cao nhất trong hệ thống thang bậc lương hành chính sự nghiệp. Quy định này ngay lập tức tạo ra nhiều kỳ vọng về một bước ngoặt đối với lương giáo viên 2026, đặc biệt là nhóm giáo viên công lập vốn chịu nhiều áp lực về thu nhập suốt nhiều năm qua.
Tuy nhiên, đến thời điểm giữa tháng 1.2026, thực tế triển khai lại cho thấy một khoảng trống chính sách đáng chú ý. Hiện chưa có văn bản dưới luật nào hướng dẫn cụ thể việc xếp lương mới cho giáo viên. Dự thảo nghị định về chính sách tiền lương, phụ cấp đối với nhà giáo do Bộ Giáo dục và Đào tạo lấy ý kiến trước đó vẫn chưa được ban hành chính thức. Điều này đồng nghĩa với việc lương giáo viên công lập trong những tháng đầu năm 2026 cơ bản vẫn áp dụng theo khung cũ.
Trước đó, Bộ Nội vụ từng khẳng định chưa có đủ cơ sở pháp lý để áp dụng hệ số lương đặc thù riêng cho giáo viên như một số đề xuất. Quan điểm này khiến nhiều giáo viên lo ngại rằng dù Luật Nhà giáo 2025 đã có hiệu lực, nhưng lương giáo viên 2026 vẫn chưa thể thay đổi ngay trong ngắn hạn.
Theo quy định hiện hành, giáo viên mới được tuyển dụng vào hệ thống giáo dục công lập đều áp dụng mức lương khởi điểm giống các viên chức khác. Chuẩn trình độ giáo viên phổ thông hiện nay là đại học, tuy nhiên khi vào ngành, giáo viên vẫn bắt đầu từ bậc 1 với hệ số lương giáo viên 2,34 và phải trải qua thời gian thử việc 12 tháng, chỉ hưởng 85% mức lương này. Thực tế này khiến thu nhập giáo viên hiện nay, đặc biệt là giáo viên trẻ, còn khá thấp so với mặt bằng chi phí sinh hoạt tại đô thị.
Bên cạnh lương cơ bản, giáo viên được hưởng phụ cấp đứng lớp dao động từ 30 - 35%. Sau 5 năm công tác, từ năm thứ 6 trở đi, giáo viên có thêm phụ cấp thâm niên, mỗi năm tăng 1%. Tuy nhiên, theo lộ trình của Luật Nhà giáo 2025, phụ cấp thâm niên sẽ bị bãi bỏ từ năm 2026. Điều này khiến không ít giáo viên băn khoăn khi một khoản thu nhập quen thuộc bị cắt giảm, trong khi chính sách lương mới chưa rõ ràng.
Ở góc độ hệ thống, việc áp dụng hệ số lương giáo viên hiện nay vẫn tương đồng với nhiều ngành nghề khác trong khu vực công. Không chỉ giáo viên, nhiều viên chức ở các lĩnh vực khác cũng có phụ cấp đặc thù, phụ cấp trách nhiệm hoặc phụ cấp thâm niên. Do đó, câu chuyện lương giáo viên 2026 không chỉ nằm ở con số, mà còn ở cách thiết kế chính sách sao cho phản ánh đúng tính chất nghề nghiệp.
Thu nhập giáo viên hiện nay: Thực tế vẫn cách xa kỳ vọng “xếp cao nhất”
Theo quy định hiện hành, lương giáo viên công lập từ mầm non đến THPT được phân thành các hạng nghề nghiệp khác nhau. Đối với giáo viên THCS, hệ thống hiện có ba hạng chính, tương ứng với các nhóm hệ số lương giáo viên khác nhau. Giáo viên hạng III áp dụng hệ số từ 2,34 đến 4,98; giáo viên hạng II có hệ số từ 4,00 đến 6,38; còn giáo viên hạng I hưởng hệ số từ 4,4 đến 6,78.
Trên thực tế, không ít người ngoài ngành thường nhầm tưởng giáo viên hạng II mới tuyển dụng đã được hưởng hệ số 4,00. Tuy nhiên, để đạt mức này, giáo viên phải có ít nhất 9 năm công tác, đáp ứng đủ chuẩn trình độ và các chứng chỉ chuyên môn theo quy định. Do đó, thu nhập giáo viên hiện nay trong những năm đầu nghề nghiệp thường khá khiêm tốn.
Đáng chú ý, giáo viên THCS hạng I gần như rất hiếm tại các trường công lập trên cả nước. Phần lớn giáo viên đang dừng ở hạng II hoặc hạng III. Điều này khiến mặt bằng lương giáo viên công lập khó có sự bứt phá trong ngắn hạn, bất chấp những kỳ vọng từ Luật Nhà giáo 2025.
Thời gian gần đây, Bộ Giáo dục và Đào tạo cũng công bố dự thảo thông tư về mã số, bổ nhiệm và xếp lương đối với nhà giáo, trong đó đề xuất chức danh giáo viên cao cấp. Theo dự thảo, giáo viên cao cấp sẽ được áp dụng hệ số lương viên chức loại A3, nhóm A3.2, dao động từ 5,75 đến 7,55. Đây được xem là mức hệ số khá cao trong hệ thống hiện nay.
Tuy nhiên, để đạt được vị trí này, giáo viên phải trải qua nhiều năm công tác, có học vị thạc sĩ, đồng thời đảm nhiệm các nhiệm vụ chuyên sâu và có ảnh hưởng trong đơn vị. Thực tế cho thấy, số lượng giáo viên đủ điều kiện được bổ nhiệm cao cấp là rất hạn chế. Vì vậy, dù đề xuất hệ số lương giáo viên cao cấp gây chú ý, tác động thực tế đến thu nhập giáo viên hiện nay không lớn.
Nhìn vào bức tranh tổng thể, thu nhập giáo viên hiện nay tại các trường phổ thông công lập vẫn ở mức trung bình. Chỉ một số ít giáo viên lâu năm, gần đến tuổi nghỉ hưu mới có tổng thu nhập khoảng 20 triệu đồng/tháng. Phần lớn giáo viên đang nhận mức thu nhập dao động từ 10 – 15 triệu đồng/tháng, trong đó mức 15 triệu đồng thường dành cho những người đã có trên 20 năm công tác.
Một giáo viên THCS với gần 20 năm gắn bó nghề chia sẻ rằng, dù đã nhiều lần được nâng lương trước thời hạn và đang giữ vị trí tổ trưởng chuyên môn, tổng thu nhập hàng tháng chỉ hơn 13 triệu đồng. Trong khi đó, giáo viên hạng III, hưởng lương bậc thấp, thường có thu nhập dưới 10 triệu đồng/tháng.
Đáng nói, chi phí để duy trì công việc giảng dạy ngày càng tăng. Giáo viên phải tự trang bị laptop, máy in, tài liệu và các thiết bị phục vụ chuyên môn. Thời gian làm việc cũng không chỉ gói gọn trong giờ lên lớp. Dù được nghỉ hè theo quy định, nhiều giáo viên vẫn tham gia tập huấn, coi thi, chấm thi và xử lý công việc chuyên môn ngoài giờ.
Thực tế này cho thấy, với mức lương giáo viên 2026 chưa có nhiều thay đổi rõ rệt, đời sống của giáo viên có thâm niên dưới 20 năm, đặc biệt tại khu vực đô thị, vẫn gặp không ít khó khăn. Khi Luật Nhà giáo 2025 đã chính thức có hiệu lực, câu hỏi lớn nhất hiện nay là khi nào chính sách lương mới sẽ được cụ thể hóa để thu nhập giáo viên thực sự tương xứng với vị trí “xếp cao nhất” như tinh thần của luật.
