Giá dầu thô tăng vọt, cả thế giới điêu đứng: Riêng một quốc gia bất ngờ hưởng lợi lớn
Trong khi eo biển Hormuz bị phong tỏa đẩy giá dầu vượt ngưỡng 112 USD/thùng khiến kinh tế toàn cầu tê liệt, Trung Quốc lại đang chứng tỏ sức chống chịu kinh ngạc. Bằng chiến lược dự trữ kỷ lục và điện khí hóa thần tốc, Bắc Kinh đang biến cuộc khủng hoảng năng lượng tồi tệ nhất lịch sử thành đòn bẩy vị thế.
Thị trường tài chính thế giới đang rúng động trước sự cố phong tỏa eo biển Hormuz, dẫn đến đợt đứt gãy nguồn cung năng lượng thứ 3 trong vòng một thập kỷ. Theo Reuters, khoảng 20% lượng dầu thô và khí tự nhiên hóa l hóa (LNG) toàn cầu đã bị gián đoạn lưu thông qua tuyến hải hành huyết mạch này.
Cơ quan Năng lượng Quốc tế (IEA) chính thức định danh đây là kịch bản khủng hoảng nghiêm trọng nhất từ trước đến nay. Tác động dây chuyền khiến chi phí sản xuất toàn cầu leo thang chóng mặt. Ghi nhận lúc 10h ngày 19/3, giá dầu đã chạm mốc 112 USD/thùng sau các động thái từ Fed, tiến sát đỉnh lịch sử năm 2008.
Nhận định về thực trạng này, chuyên gia Geoffrey Pyatt từ McLarty Associates nhấn mạnh tính cấp bách của an ninh năng lượng. Ông cho rằng: “Thị trường tài chính không còn có thể coi nguồn cung từ Vùng Vịnh là điều hiển nhiên”. Tuy nhiên, Trung Quốc lại đang duy trì sự ổn định đáng kinh ngạc giữa biến động.
Điểm tựa đầu tiên của nền kinh tế lớn thứ hai thế giới chính là kho dự trữ dầu thô thương mại đạt mức kỷ lục 851 triệu thùng. Con số này đóng vai trò như một "tấm đệm" chiến lược, giúp các doanh nghiệp nội địa giảm thiểu tối đa tác động trực tiếp từ sự nhảy múa của giá năng lượng thế giới.
Trong khi nhiều quốc gia đối mặt với tình trạng khan hiếm, dòng chảy nhiên liệu về Trung Quốc vẫn được đảm bảo. Thống kê trong hơn 2 tuần qua cho thấy ít nhất 11,7 triệu thùng dầu thô vẫn cập bến quốc gia này an toàn, tạo lợi thế cạnh tranh khổng lồ cho các nhà máy đang duy trì nhịp độ sản xuất.
Bên cạnh dầu mỏ, chiến lược "quốc gia điện khí hóa" dài hạn của Bắc Kinh đang phát huy tác dụng như một lá chắn kinh tế. Giới chức nước này đã sớm thúc đẩy chuyển dịch năng lượng tái tạo và mở rộng dự trữ khẩn cấp ngay khi căng thẳng địa chính trị nổ ra, nhằm tìm kiếm sự tự chủ tuyệt đối.
Tờ Fortune nhận định, các khoản đầu tư vào siêu lưới điện và năng lượng xanh của Trung Quốc không chỉ vì môi trường mà còn là công cụ phòng vệ cấp bách. Chuyên gia Penny Chen (Fitch Ratings) đánh giá cao hạ tầng của họ: “Hệ thống lưới điện của họ có khả năng chống chịu cực tốt trước các cú sốc bên ngoài”.
Dữ liệu thực tế cho thấy hơn 50% sản lượng điện của Trung Quốc hiện đến từ nguồn tái tạo. Tương tự, xe điện chiếm hơn một nửa doanh số ô tô mới tại thị trường này. Con số này áp đảo hoàn toàn so với tỷ lệ dưới 10% tại Mỹ, nơi năng lượng tái tạo chỉ đóng góp khoảng 25% sản lượng điện.
Sự tự chủ này là "chìa khóa vàng" giúp Trung Quốc bứt tốc trong các ngành công nghiệp nặng và cuộc đua trí tuệ nhân tạo (AI) vốn tiêu tốn nhiều năng lượng. Trong khi đó, các cường quốc khác đang buộc phải vẽ lại bản đồ năng lượng trong thế bị động để cứu vãn nền kinh tế.
Liên minh Châu Âu (EU) đang gánh khoản chi phí nhập khẩu nhiên liệu phát sinh thêm 6 tỷ euro. Chủ tịch Ủy ban châu Âu Ursula von der Leyen thừa nhận việc giảm tỷ trọng điện hạt nhân trước đây là một sai lầm chiến lược. Hiện tại, EU phải gấp rút tung các gói trợ cấp để ổn định tình hình.
Các quốc gia tại châu Á như Nhật Bản và Đài Loan cũng đang cân nhắc khôi phục điện hạt nhân để đối phó áp lực chi phí. Thậm chí, phía Mỹ đã phải nới lỏng một phần lệnh trừng phạt đối với Nga nhằm mục đích hạ nhiệt giá dầu thế giới, tránh kịch bản khủng hoảng chuỗi cung ứng.
Tuy nhiên, nỗ lực thoát ly dầu mỏ của phương Tây lại mở ra rủi ro phụ thuộc mới. Các nhà lập pháp châu Âu lo ngại hạ tầng năng lượng sạch tương lai sẽ bị trói buộc chặt chẽ vào công nghệ và phần mềm từ Trung Quốc, tạo nên một bài toán địa chính trị hóc búa.
Chuyên gia Wang Jin từ Viện Đối thoại Quốc tế Bắc Kinh khẳng định thế giới đang buộc phải tái cấu trúc chuỗi cung ứng, lấy năng lượng sạch làm trọng tâm. Cuộc khủng hoảng hiện nay được xem là "phép thử" lớn nhất cho sức bền của các định chế kinh tế toàn cầu trước biến động.
Kết luận về vị thế của Bắc Kinh, chuyên gia Josh Freed từ tổ chức Third Way chia sẻ trên Washington Post: “Đây là cú sốc mà Bắc Kinh hoàn toàn có thể hấp thụ”. Ông dự báo Trung Quốc sẽ bước ra khỏi giai đoạn này với quyền lực kinh tế lớn hơn bao giờ hết trên bàn cờ quốc tế.
