Eo biển Hormuz biến thành 'quân bài mặc cả', xung đột giữa Mỹ và Iran bị đẩy lên đỉnh điểm
Căng thẳng Mỹ - Iran tiếp tục leo thang khi eo biển Hormuz bị biến thành điều kiện then chốt trong vòng đàm phán mới, đẩy thị trường năng lượng toàn cầu vào thế rủi ro chưa từng có.
Vòng đàm phán thứ hai tại Islamabad không đạt kỳ vọng đã đẩy căng thẳng giữa Mỹ và Iran sang thế giằng co mới, khi Eo biển Hormuz trở thành điều kiện then chốt cho mọi bước đi tiếp theo. Các tuyên bố ngày 23/4 cho thấy hai bên không còn tập trung vào vấn đề hạt nhân mà chuyển sang “mặc cả” quyền kiểm soát và tự do hàng hải tại tuyến đường huyết mạch này.
Người phát ngôn Bộ Ngoại giao Iran Esmail Baghaei khẳng định Tehran chỉ chấp nhận đối thoại nếu Washington chấm dứt phong tỏa các cảng và tàu thuyền Iran. Theo ông, lệnh ngừng bắn chỉ có ý nghĩa khi mở đường cho việc chấm dứt xung đột trên mọi mặt trận, đồng thời đáp ứng các yêu cầu cốt lõi như tự do qua lại Hormuz, dỡ bỏ trừng phạt và bồi thường chiến tranh. Phía Iran cũng bác bỏ nhận định của Donald Trump về bất đồng nội bộ, khẳng định lập trường hoàn toàn thống nhất.
Ở chiều ngược lại, Tổng thống Trump tuyên bố Mỹ sẽ không nối lại đàm phán nếu Iran chưa mở eo biển Hormuz cho lưu thông quốc tế. Ông nhấn mạnh Washington không chịu áp lực thời gian, trong khi Iran mới là bên chịu sức ép lớn do xuất khẩu dầu bị đình trệ – yếu tố sống còn của nền kinh tế nước này.
Trên thực địa, căng thẳng tiếp tục leo thang. Hải quân Mỹ được lệnh bắn hạ các xuồng nhỏ bị nghi rải thủy lôi và tăng cường rà phá mìn tại Hormuz, sau khi Washington thu giữ thêm một tàu chở dầu. Các động thái này khiến khu vực vốn nhạy cảm càng trở nên bất ổn, làm dấy lên lo ngại về nguy cơ xung đột ngoài kiểm soát.
Trong khi đó, Pháp và Anh đang thúc đẩy sáng kiến đa quốc gia nhằm thiết lập hành lang hàng hải an toàn qua Hormuz. Tổng thống Emmanuel Macron cho biết 49 quốc gia đã tham gia xây dựng cơ chế phối hợp, bao gồm các giải pháp ngoại giao, quân sự và kỹ thuật, với mục tiêu sớm khôi phục tuyến vận tải chiến lược này.
Dù lệnh ngừng bắn vẫn còn hiệu lực, an ninh hàng hải tại Hormuz chưa có dấu hiệu cải thiện. Lưu lượng tàu thuyền qua lại giảm hơn 96% so với bình thường, phản ánh mức độ tê liệt nghiêm trọng của tuyến trung chuyển năng lượng quan trọng bậc nhất thế giới.
Trong bối cảnh cả hai bên tiếp tục giữ lập trường cứng rắn gắn với điều kiện “mở Hormuz”, triển vọng nối lại đàm phán Mỹ - Iran vẫn mờ mịt. Giới quan sát nhận định, áp lực từ cộng đồng quốc tế – đặc biệt các nền kinh tế phụ thuộc dầu mỏ – có thể là yếu tố then chốt buộc các bên hạ nhiệt, qua đó khơi thông tuyến hàng hải và tái khởi động đối thoại.
