Quân đội Mỹ cho biết chiến dịch phong tỏa tại eo biển Hormuz chủ yếu nhằm vào các tàu ra vào cảng của Iran, dù trước đó Tổng thống Donald Trump tuyên bố áp đặt lệnh phong tỏa toàn bộ khu vực này.
Ngày 12/4, Bộ Tư lệnh Trung tâm Mỹ (CENTCOM) - đơn vị phụ trách các hoạt động quân sự của Washington tại Trung Đông - thông báo sẽ triển khai biện pháp chặn các tàu thuyền di chuyển đến hoặc rời các cảng của Iran bắt đầu từ 10h cùng ngày (tức 21h theo giờ Hà Nội). Động thái này được thực hiện theo chỉ đạo phong tỏa eo biển Hormuz mà Tổng thống Trump đã công bố trước đó.
Theo CENTCOM, lệnh phong tỏa sẽ được áp dụng đồng đều với tàu thuyền thuộc mọi quốc gia nếu hoạt động tại khu vực ven biển Iran, bao gồm tất cả các cảng của nước này ở vịnh Ba Tư và vịnh Oman.
Tuy nhiên, cơ quan này nhấn mạnh các tàu không liên quan đến cảng Iran vẫn được bảo đảm quyền tự do đi lại trên tuyến hàng hải quốc tế, và hoạt động hàng hải thông thường sẽ không bị cản trở.
.png)
Trước đó, Tổng thống Trump tuyên bố Mỹ sẽ phong tỏa hoàn toàn eo biển Hormuz, đồng thời cho biết ông đã chỉ đạo hải quân ngăn chặn mọi tàu thuyền cố gắng đi vào hoặc rời khỏi khu vực này.
Theo ông Trump, mục tiêu của chiến dịch là loại bỏ toàn bộ thủy lôi và đảm bảo tuyến vận tải qua eo biển được mở lại hoàn toàn. Ông cũng khẳng định Iran không nên hưởng lợi từ việc kiểm soát tuyến hàng hải chiến lược này. Ngoài ra, Tổng thống Mỹ yêu cầu lực lượng hải quân truy tìm và chặn các tàu đã nộp phí cho Iran khi di chuyển trên vùng biển quốc tế, cho rằng những khoản phí như vậy là bất hợp pháp.
Một số nguồn tin do hãng AFP dẫn lại cho biết Iran có kế hoạch thu phí đối với tàu thuyền đi qua eo biển Hormuz.
Trong khi đó, Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) tuyên bố họ vẫn nắm quyền kiểm soát khu vực này và cảnh báo đối phương có thể phải đối mặt với hậu quả nghiêm trọng nếu đưa ra những tính toán sai lầm.
Chủ tịch Quốc hội Iran Mohammad Ghalibaf cũng nhấn mạnh Iran sẽ không nhượng bộ trước các sức ép từ Mỹ. Tư lệnh hải quân Iran Shahram Irani thậm chí gọi tuyên bố phong tỏa eo biển của Tổng thống Trump là “lố bịch”.
Theo nhiều nguồn tin, quyết định của ông Trump có thể liên quan đến việc cuộc đàm phán giữa Mỹ và Iran diễn ra tại Pakistan không đạt kết quả. Sau 21 giờ thảo luận, hai bên vẫn chưa thể đi đến thỏa thuận cuối cùng. Tổng thống Trump nhận định các cuộc trao đổi đã đạt tiến triển ở nhiều nội dung, nhưng ông cho rằng Iran không đồng ý với vấn đề cốt lõi nhất là chương trình hạt nhân.
Phía Iran cho biết họ đã đưa ra một số đề xuất mang tính xây dựng, song Washington chưa tạo được niềm tin đối với Tehran. Nghị sĩ Mahmoud Nabavian, thành viên phái đoàn đàm phán của Iran, tiết lộ phía Mỹ từng đưa ra yêu cầu chia sẻ lợi ích từ eo biển Hormuz và yêu cầu Iran từ bỏ lượng uranium được làm giàu ở mức 60%.
.png)
Eo biển Hormuz được xem là một trong những tuyến vận chuyển dầu mỏ quan trọng nhất thế giới, nơi trung chuyển khoảng 20% nguồn cung dầu toàn cầu.
Sau khi Mỹ và Israel mở chiến dịch tấn công Iran vào ngày 28/2, Tehran đã điều động nhiều xuồng cao tốc để rải thủy lôi tại khu vực này. Mối đe dọa từ thủy lôi cùng với UAV và tên lửa đã khiến lưu lượng tàu thương mại qua eo biển giảm mạnh, góp phần đẩy giá năng lượng lên cao và mang lại cho Iran lợi thế đáng kể trong cuộc đối đầu.
Sau khi các bên đạt được thỏa thuận ngừng bắn và tuyến hàng hải được mở lại, IRGC ngày 9/4 đã công bố một lộ trình di chuyển mới để giúp tàu thuyền tránh các khu vực có nguy cơ trúng thủy lôi. Tuy vậy, phía Mỹ nhận định tuyến thay thế này có phạm vi khá hạn chế, một phần do việc rải thủy lôi của Iran diễn ra thiếu hệ thống.
