Giá dầu vượt 100 USD/thùng, VN-Index giảm mạnh: 700.000 tỷ đồng vốn hóa ‘bốc hơi’ sau 15 phút
Chỉ trong 6 phiên giao dịch đầu tiên của tháng 3/2026, chỉ số VN-Index đã giảm gần 230 điểm. Diễn biến này xảy ra trong bối cảnh căng thẳng tại Trung Đông leo thang, kéo giá dầu và đồng USD tăng mạnh, làm dấy lên lo ngại về nguy cơ lạm phát quay trở lại.
Bước sang tuần thứ hai kể từ khi xung đột tại Trung Đông nóng lên, các thị trường tài chính trên toàn cầu bắt đầu chịu áp lực bán rõ rệt. Một trong những rủi ro địa chính trị lớn nhất hiện nay là khả năng Iran phong tỏa eo biển Hormuz - tuyến vận chuyển năng lượng quan trọng bậc nhất thế giới.
Eo biển này hiện đóng vai trò trung chuyển khoảng 20% sản lượng dầu toàn cầu, cùng với khí đốt, phân bón và nhiều mặt hàng thiết yếu khác. Tuy nhiên, tình hình an ninh tại khu vực đang trở nên căng thẳng khi Iran phát tín hiệu có thể tấn công các tàu đi qua tuyến hàng hải này. Điều đó làm gia tăng lo ngại về nguy cơ gián đoạn nguồn cung năng lượng, kéo theo giá dầu và chi phí vận tải leo thang.
Trong bối cảnh bất ổn gia tăng, thị trường tiền tệ cũng ghi nhận biến động mạnh. Sáng 9/3, đồng USD tiếp tục tăng giá và đạt mức cao nhất trong vòng ba tháng so với euro khi nhà đầu tư tìm đến các tài sản an toàn. Cùng lúc, giá dầu thế giới vượt ngưỡng 100 USD/thùng, khiến tâm lý lo ngại lan rộng trên các thị trường chứng khoán.
Đồng USD ghi nhận mức tăng 0,8%, đạt 1,1525 USD/euro – mức cao nhất kể từ tháng 11/2025. Trong khi đó, ở cặp tỷ giá với yen Nhật, đồng bạc xanh cũng tăng gần 0,4%, lên 158,48 yen trong phiên giao dịch đầu ngày tại thị trường châu Á.
Trước nguy cơ gián đoạn hoạt động vận tải năng lượng, chính quyền Tổng thống Mỹ Donald Trump đã triển khai chương trình tái bảo hiểm trị giá 20 tỷ USD nhằm hỗ trợ hoạt động hàng hải qua eo biển Hormuz - khu vực đang gần như tê liệt vì căng thẳng giữa Mỹ, Israel và Iran.
Theo thông tin từ Tập đoàn Tài chính Phát triển Quốc tế Mỹ (DFC), chương trình tái bảo hiểm này sẽ cung cấp các gói bảo hiểm hàng hải cho tàu hoạt động tại khu vực Vịnh Ba Tư, trong đó bao gồm cả các rủi ro liên quan đến chiến tranh. Cơ chế bảo hiểm được thiết kế để bồi thường thiệt hại với tổng giá trị tối đa khoảng 20 tỷ USD theo hình thức luân phiên, trước mắt áp dụng cho các tàu vận tải biển.
Động thái trên được đưa ra sau khi Tổng thống Donald Trump yêu cầu DFC xây dựng các gói bảo hiểm với mức phí được đánh giá là “hợp lý”, nhằm duy trì dòng chảy thương mại năng lượng và hàng hóa qua khu vực Vịnh Ba Tư trong bối cảnh giá dầu leo thang. Trước đó, nhiều chính phủ, bao gồm cả Mỹ, nhận định việc thiếu các gói bảo hiểm hàng hải là một trong những yếu tố khiến hoạt động vận tải qua eo biển Hormuz bị gián đoạn.
Đồng USD tăng mạnh cũng gây áp lực đáng kể lên nhiều nền kinh tế, đặc biệt là các quốc gia có độ mở thương mại cao như Việt Nam. Khi đồng bạc xanh tăng giá, nguy cơ lạm phát nhập khẩu cũng gia tăng, tương tự giai đoạn Mỹ áp dụng thuế đối ứng vào đầu tháng 4/2025.
Quỹ Tiền tệ Quốc tế (IMF) cảnh báo rằng nếu giá năng lượng tăng khoảng 10% trong vòng một năm, lạm phát toàn cầu có thể tăng thêm 0,4%, trong khi tăng trưởng kinh tế có thể giảm từ 0,1 - 0,2%. Chi phí năng lượng cao thường kéo theo chi phí vận tải, sản xuất và điện năng tăng, từ đó tác động trực tiếp đến chỉ số giá tiêu dùng (CPI), làm suy giảm lợi nhuận doanh nghiệp và sức mua của người dân.
Trong bối cảnh lạm phát toàn cầu vẫn chưa ổn định, một cú sốc năng lượng mới có thể khiến kỳ vọng nới lỏng tiền tệ bị trì hoãn. Các ngân hàng Trung ương tại nhiều thị trường mới nổi thậm chí có thể phải quay lại chính sách thắt chặt. Khi mức độ chấp nhận rủi ro giảm, dòng vốn toàn cầu thường chuyển sang các tài sản an toàn như vàng, USD và trái phiếu chính phủ, trong khi các tài sản rủi ro - đặc biệt là cổ phiếu công nghệ và thị trường mới nổi - có xu hướng bị điều chỉnh định giá.
VN-Index giảm gần 230 điểm kể từ đầu tháng 3
Những lo ngại nói trên nhanh chóng tác động tới thị trường chứng khoán Việt Nam. Trong tuần đầu tiên của tháng 3/2026, VN-Index đã mất tới 113 điểm. Đà bán tháo tiếp tục gia tăng trong phiên giao dịch sáng 9/3 khi chỉ số đại diện thị trường lao dốc mạnh ngay từ những phút mở cửa.
Chỉ vài phút sau khi kết thúc phiên khớp lệnh định kỳ mở cửa (ATO), VN-Index đã giảm tới 112 điểm vào lúc 9h35, tương đương mức giảm 6,4%, xuống quanh ngưỡng 1.655 điểm. Thanh khoản thị trường tăng mạnh khi tổng giá trị khớp lệnh trên sàn HoSE chỉ trong 15 phút đầu đã vượt 13.200 tỷ đồng.
Áp lực bán lan rộng khiến thị trường chìm trong sắc đỏ khi có hơn 140 cổ phiếu giảm kịch sàn trên hai sàn HoSE và HNX. Riêng tại HoSE, số mã giảm sàn lên tới 177, bao gồm 21 cổ phiếu thuộc rổ VN30. Cùng thời điểm, chỉ số VN30 cũng lao dốc gần 130 điểm.
Ước tính cho thấy chỉ trong khoảng 15 phút giao dịch đầu phiên, tổng giá trị vốn hóa của thị trường chứng khoán Việt Nam đã sụt giảm khoảng 700.000 tỷ đồng, tương đương hơn 26 tỷ USD. Diễn biến này kéo quy mô vốn hóa toàn thị trường xuống dưới mốc 10,2 triệu tỷ đồng.
