Không còn phụ thuộc hoàn toàn vào tín dụng, nhiều ngân hàng trong năm 2025 đã ghi nhận bước tiến rõ rệt ở mảng thu nhập ngoài lãi. Doanh thu từ dịch vụ, ngoại hối và chứng khoán gia tăng đáng kể, góp phần củng cố nền lợi nhuận chung của toàn hệ thống.
Theo tổng hợp từ báo cáo tài chính năm 2025, có tới 25/27 ngân hàng ghi nhận sự mở rộng ở nguồn thu ngoài lãi. Điều này phản ánh chiến lược giảm dần sự lệ thuộc vào hoạt động cho vay truyền thống, đồng thời đa dạng hóa cấu trúc doanh thu. Dẫn đầu về quy mô thu nhập ngoài lãi là nhóm 10 ngân hàng gồm: BIDV, VietinBank, MB, VPBank, Techcombank, Vietcombank, HDBank, ACB, LPBank và TPBank.
.png)
Xét về quy mô, hai ngân hàng quốc doanh BIDV và VietinBank tiếp tục dẫn đầu khi ghi nhận thu nhập ngoài lãi lần lượt đạt 27.968 tỷ đồng và 20.842 tỷ đồng. Nguồn đóng góp chủ yếu đến từ phí thanh toán, dịch vụ thẻ và hoạt động ngân quỹ tăng trưởng ổn định nhờ tệp khách hàng lớn, bên cạnh đó là mảng bancassurance, dịch vụ đầu tư và thu hồi các khoản nợ đã xử lý rủi ro đóng vai trò bổ trợ quan trọng. Ngoài nhóm dẫn đầu, MB và VPBank cũng cho thấy sự cải thiện đáng kể ở nguồn thu ngoài lãi, chủ yếu nhờ cơ cấu lại mảng dịch vụ và khai thác hiệu quả hơn hệ sinh thái khách hàng hiện hữu.
Tuy nhiên, xét về tốc độ tăng trưởng, HDBank là cái tên gây chú ý nhất. Thu nhập ngoài lãi của ngân hàng này tăng gấp 2,5 lần so với năm trước, đạt 7.941 tỷ đồng, tương đương 18,6% tổng thu nhập hoạt động. Nhờ đó, HDBank vươn từ vị trí thứ 13 lên thứ 7 toàn ngành. Kết quả này cho thấy chiến lược đa dạng hóa nguồn thu đang phát huy hiệu quả, đặc biệt ở các mảng dịch vụ, kinh doanh ngoại hối, chứng khoán và xử lý nợ.
Trong nhóm còn lại của Top 10, Vietcombank ghi nhận 13.683 tỷ đồng, ACB đạt 6.892 tỷ đồng, LPBank 5.847 tỷ đồng và TPBank 5.610 tỷ đồng. Những con số này cho thấy thu nhập ngoài lãi ngày càng giữ vai trò quan trọng trong cơ cấu doanh thu của các ngân hàng lớn.
Dù nguồn thu từ lãi vẫn chiếm tỷ trọng chủ đạo, xu hướng gia tăng thu nhập ngoài lãi cho thấy các ngân hàng đang từng bước mở rộng hệ sinh thái và nâng cao chất lượng dịch vụ.
Trường hợp của HDBank là ví dụ điển hình. Ngân hàng này phát triển dựa trên nền tảng hệ sinh thái tài chính HD, đồng thời tận dụng mối liên kết trong Tập đoàn Sovico. Hiện hệ sinh thái cốt lõi của HDBank phục vụ hơn 30 triệu khách hàng và có thể tiếp cận thêm khoảng 20 triệu khách hàng từ mạng lưới đối tác.
Về trung và dài hạn, theo đánh giá của VDSC, việc đáp ứng yêu cầu vốn điều lệ tối thiểu 50.000 tỷ đồng giúp HDBank có cơ hội tham gia thị trường kinh doanh vàng. Đồng thời, ngân hàng được kỳ vọng nâng tỷ lệ sở hữu tại HD Securities lên mức chi phối, xúc tiến kế hoạch phát triển sàn giao dịch tài sản mã hóa và IPO công ty tài chính HD SAISON. Những động thái này có thể mở rộng đáng kể không gian tăng trưởng và giá trị hệ sinh thái.
Thực tế cho thấy, trong giai đoạn 2024 - 2025, các ngân hàng ghi nhận sự bứt phá ở thu nhập ngoài lãi như Techcombank hay VPBank đều sở hữu hệ sinh thái số đa tầng và chiến lược sản phẩm linh hoạt.
Bên cạnh đầu tư công nghệ, nhiều ngân hàng cũng tăng tốc hoạt động M&A trong lĩnh vực chứng khoán và bảo hiểm nhằm mở rộng nguồn thu phí dịch vụ, đồng thời tối ưu hóa tập khách hàng sẵn có để hình thành hệ sinh thái tài chính khép kín.
Ở tầm nhìn dài hạn, mảng quản lý tài sản và tài sản số được xem là không gian tăng trưởng mới khi khung pháp lý dần hoàn thiện. Nghị quyết 05 về thí điểm thị trường tài sản số cùng Luật Công nghiệp số bước đầu tạo nền tảng pháp lý cho lĩnh vực này. Song song đó, Nghị định 232 chấm dứt cơ chế độc quyền vàng miếng SJC, mở cơ hội tham gia thị trường vàng cho các ngân hàng có vốn điều lệ từ 50.000 tỷ đồng trở lên.
Một điểm đáng chú ý là quy định yêu cầu các giao dịch mua bán vàng từ 20 triệu đồng trở lên phải thực hiện thông qua ngân hàng được kỳ vọng sẽ gia tăng dòng tiền thanh toán qua hệ thống, qua đó cải thiện tỷ lệ CASA và tăng thêm nguồn thu từ phí dịch vụ.
Trong bối cảnh mặt bằng lãi suất cho vay duy trì ở mức thấp khiến biên lãi ròng (NIM) chịu sức ép thu hẹp, việc mở rộng các nguồn thu ngoài lãi và giảm sự phụ thuộc vào hoạt động tín dụng truyền thống đang dần trở thành xu hướng mang tính dài hạn. Đây được xem là yếu tố then chốt giúp các ngân hàng bảo toàn và gia tăng lợi nhuận trong giai đoạn tới.
