Thông tư 08: Gỡ nút thắt giao dịch, ‘mở cửa’ cho dòng vốn ngoại vào chứng khoán Việt Nam
Theo đánh giá của Maybank Securities Vietnam (MSVN), việc tháo gỡ triệt để rào cản “pre-funding” cùng với nới lỏng cơ chế giao dịch dành cho các định chế tài chính quy mô lớn được kỳ vọng sẽ tạo cú hích mạnh mẽ, thúc đẩy dòng vốn ngoại quay trở lại thị trường chứng khoán Việt Nam trong thời gian tới.
Ngày 3/2/2026, Bộ Tài chính chính thức ban hành Thông tư số 08/2026/TT-BTC, được xem là bước tiến quan trọng nhằm xử lý những vướng mắc kỹ thuật cuối cùng trên hành trình đưa chứng khoán Việt Nam gia nhập rổ chỉ số FTSE Russell Emerging Markets Index, dự kiến vào tháng 9/2026.
.png)
Một trong những thay đổi đáng chú ý là việc cho phép nhà đầu tư nước ngoài đặt lệnh giao dịch thông qua các công ty môi giới toàn cầu (Global Brokers), thay vì bắt buộc phải mở tài khoản giao dịch tại từng công ty chứng khoán trong nước như trước. Cách tiếp cận này giúp đơn giản hóa quy trình, tiệm cận với chuẩn mực giao dịch quốc tế.
Theo cơ chế mới, khối ngoại vẫn thực hiện đăng ký mã số giao dịch và mở tài khoản lưu ký theo quy định. Sau khi tiền và chứng khoán được Tổng công ty Lưu kỳ và Bù trừ Chứng khoán (VSDC) cùng ngân hàng thanh toán phân bổ cho thành viên lưu ký, tài sản sẽ được hạch toán trực tiếp vào tài khoản của nhà đầu tư. Quy trình này tạo điều kiện để nhà đầu tư nước ngoài tham gia thị trường Việt Nam thuận lợi hơn, tương tự như nhiều thị trường quốc tế đang triển khai.
Bên cạnh đó, Thông tư 08 điều chỉnh cơ chế giao dịch không yêu cầu ký quỹ đủ 100% (NPF). Thay vì công bố công khai các trường hợp giao dịch lỗi, quy định mới chuyển sang hình thức báo cáo nội bộ và áp dụng biện pháp tạm ngừng giao dịch NPF trong thời gian từ 7 đến 180 ngày đối với các tổ chức vi phạm nghĩa vụ thanh toán.
Một rào cản quan trọng khác cũng được gỡ bỏ khi các công ty chứng khoán trong nước được phép chấp nhận lệnh NPF đối với chính cổ phiếu của mình hoặc các bên liên quan. Điều này giúp các quỹ đầu tư theo dõi chỉ số (index-tracking funds) dễ dàng hơn trong việc tái tạo danh mục, đặc biệt trong bối cảnh trước đây nhiều cổ phiếu thuộc cơ cấu chỉ số lại không đủ điều kiện giao dịch NPF theo quy định cũ.
Ngoài ra, Thông tư 08 còn cho phép các tổ chức quản lý quỹ nước ngoài mở song song hai tài khoản riêng biệt, bao gồm tài khoản tự doanh và tài khoản quản lý tài sản khách hàng, phù hợp với tinh thần của Nghị định 245/2025/ND-CP và thông lệ quốc tế.
Bên cạnh các nội dung trên, Thông tư 08/2026 gồm 16 điều, trong đó 15 điều tập trung vào việc sửa đổi, bổ sung các quy định hiện hành. Ủy ban Chứng khoán Nhà nước kỳ vọng khuôn khổ mới sẽ nâng cao hiệu quả quản lý, đảm bảo hoạt động giao dịch - thanh toán trên thị trường diễn ra an toàn, thông suốt và hạn chế rủi ro phát sinh.
Trong báo cáo phân tích mới nhất, MSVN nhận định Thông tư 08 không đơn thuần mang tính kỹ thuật mà còn thể hiện rõ quyết tâm của Chính phủ trong việc nâng hạng thị trường chứng khoán Việt Nam. Việc cải thiện điều kiện giao dịch cho nhà đầu tư nước ngoài, đặc biệt là các tổ chức lớn, được xem là yếu tố then chốt để thu hút dòng vốn ngoại trong giai đoạn tới.
MSVN nhấn mạnh, nhóm cổ phiếu ngành chứng khoán sẽ là đối tượng hưởng lợi trực tiếp và rõ rệt nhất, nhờ thanh khoản gia tăng cùng nguồn thu từ phí giao dịch của khối ngoại được kỳ vọng cải thiện đáng kể.
