Quỹ bình ổn giá xăng dầu là gì? Khi nào được trích lập và sử dụng để giữ giá xăng dầu?
Quỹ bình ổn giá xăng dầu được lập nhằm hỗ trợ điều tiết giá bán trong nước. Tuy nhiên, không phải mọi thời điểm giá xăng dầu tăng đều được sử dụng quỹ để bù đắp.
Quỹ bình ổn giá xăng dầu là gì?
Theo Thư viện Pháp luật, Quỹ bình ổn giá xăng dầu là quỹ tài chính không nằm trong cân đối ngân sách nhà nước. Nguồn tiền được trích lập và sử dụng để tham gia điều tiết, hỗ trợ mục tiêu bình ổn giá bán xăng dầu trên thị trường trong nước.
Theo khoản 1 Điều 37 Nghị định 83/2014/NĐ-CP, được sửa đổi bởi khoản 26 Điều 1 Nghị định 95/2021/NĐ-CP, thương nhân đầu mối kinh doanh xăng dầu có trách nhiệm trích lập Quỹ bình ổn giá.
Khoản tiền này phải được doanh nghiệp hạch toán, theo dõi riêng thông qua tài khoản mở tại ngân hàng thương mại hoặc chi nhánh ngân hàng nước ngoài hoạt động hợp pháp tại Việt Nam. Doanh nghiệp cũng chịu trách nhiệm về việc lựa chọn ngân hàng, quản lý và bảo toàn số dư quỹ.
Về nguyên tắc, việc trích lập hoặc sử dụng Quỹ bình ổn giá xăng dầu được xem xét theo diễn biến của thị trường và mục tiêu ổn định giá trong nước. Cơ chế này nhằm hỗ trợ điều tiết giá khi thị trường có những biến động nhất định.
Khi nào Quỹ bình ổn giá xăng dầu được sử dụng?
Theo Điều 5 Thông tư 103/2021/TT-BTC, quỹ được chi sử dụng khi giá cơ sở cao hơn giá bán lẻ hiện hành hoặc việc tăng giá xăng dầu có ảnh hưởng đến phát triển kinh tế - xã hội và đời sống nhân dân.
Tuy nhiên, thương nhân đầu mối không được tự quyết định việc sử dụng khoản tiền này. Doanh nghiệp chỉ được chi Quỹ bình ổn giá xăng dầu theo thông báo điều hành giá của Bộ Công Thương và thực hiện cùng kỳ điều hành giá xăng dầu theo quy định.
Mức chi được điều chỉnh tùy diễn biến thực tế của thị trường và số dư Quỹ bình ổn tại thời điểm điều hành. Trong đó, trường hợp các yếu tố cấu thành giá cơ sở tăng dưới 7% so với kỳ công bố liền trước thì không chi quỹ, ngoại trừ trường hợp mức tăng ảnh hưởng đến phát triển kinh tế - xã hội và đời sống nhân dân.
Nếu các yếu tố cấu thành giá cơ sở tăng từ 7% đến 10% so với kỳ trước, Bộ Công Thương sau khi thống nhất với Bộ Tài chính sẽ quyết định mức chi phù hợp với diễn biến thị trường. Nếu hai bộ có ý kiến khác nhau, Bộ Công Thương quyết định mức áp dụng.
Với trường hợp các yếu tố cấu thành giá cơ sở tăng trên 10% so với kỳ công bố trước đó, Bộ Công Thương chủ trì, phối hợp với Bộ Tài chính báo cáo Thủ tướng Chính phủ xem xét, chỉ đạo.
Quy định cũng áp dụng cơ chế báo cáo lên Thủ tướng khi việc tăng giá xăng dầu có ảnh hưởng đến phát triển kinh tế - xã hội và đời sống nhân dân, không phụ thuộc riêng vào tỷ lệ biến động của các yếu tố cấu thành giá cơ sở.
Mức chi Quỹ bình ổn giá xăng dầu được tính thế nào?
Tổng mức chi sử dụng Quỹ bình ổn giá xăng dầu của một thương nhân đầu mối trong kỳ được xác định dựa trên mức chi do Bộ Công Thương quy định tại thông báo điều hành giá.
Mức chi này được nhân với sản lượng xăng dầu ở nhiệt độ thực tế mà thương nhân đầu mối đã tiêu thụ trên thị trường nội địa trong kỳ. Vì vậy, tổng số tiền doanh nghiệp được chi từ quỹ không chỉ phụ thuộc vào mức chi trên mỗi đơn vị sản phẩm mà còn gắn với sản lượng thực tế tiêu thụ.
Cách xác định này được quy định tại khoản 3 Điều 5 Thông tư 103/2021/TT-BTC, nhằm xác định tổng mức chi sử dụng quỹ của từng thương nhân đầu mối trong mỗi kỳ điều hành giá.
Doanh nghiệp nào được lập Quỹ bình ổn giá xăng dầu?
Không phải mọi doanh nghiệp kinh doanh xăng dầu đều được lập Quỹ bình ổn giá. Theo khoản 1 Điều 2 Thông tư 103/2021/TT-BTC, quỹ được lập tại doanh nghiệp khi doanh nghiệp được Bộ Công Thương cấp Giấy xác nhận đủ điều kiện làm thương nhân đầu mối kinh doanh xăng dầu.
Sau khi đáp ứng điều kiện này, thương nhân đầu mối có trách nhiệm thực hiện việc trích lập, chi sử dụng, báo cáo và công khai Quỹ bình ổn giá xăng dầu theo quy định.
Doanh nghiệp đồng thời phải quản lý quỹ theo các quy định tại Nghị định 95/2021/NĐ-CP, Thông tư 103/2021/TT-BTC cùng những văn bản sửa đổi, bổ sung hoặc thay thế nếu có.
Như vậy, Quỹ bình ổn giá xăng dầu không phải khoản ngân sách nhà nước mà là một quỹ tài chính được quản lý tại doanh nghiệp đầu mối. Việc sử dụng quỹ phải căn cứ vào thông báo điều hành giá của Bộ Công Thương và các điều kiện được pháp luật quy định.
