Bộ Công Thương vừa đề xuất phương án quyết toán, hoàn trả khoản tạm ứng 8.000 tỷ đồng từ ngân sách nhà nước khi chấm dứt hoạt động Quỹ Bình ổn giá xăng dầu, trong đó có trường hợp số tiền thiếu được tính vào chi ngân sách để hỗ trợ người tiêu dùng.
Bộ Công Thương vừa trình Chính phủ dự thảo Nghị định về kinh doanh xăng dầu lần thứ 15. Một trong những nội dung đáng chú ý là phương án xử lý số dư Quỹ Bình ổn giá xăng dầu, đặc biệt đối với khoản 8.000 tỷ đồng ngân sách nhà nước đã tạm ứng.
Theo đề xuất, khi Nghị định mới chính thức có hiệu lực, hoạt động trích lập và sử dụng Quỹ Bình ổn giá xăng dầu để điều tiết giá bán sẽ dừng lại. Tuy nhiên, các công việc liên quan đến số tiền còn tồn tại, nghĩa vụ tài chính và trách nhiệm quyết toán trước thời điểm này vẫn phải tiếp tục thực hiện.
Việc đối chiếu, kiểm toán, quyết toán và xử lý các khoản phát sinh được triển khai theo quy định của Nghị định mới cùng những quy định pháp luật có liên quan. Bộ Công Thương đồng thời đề xuất tách riêng hai nguồn hình thành Quỹ để thuận tiện cho quá trình xử lý.
Hai nguồn tiền của Quỹ Bình ổn giá xăng dầu được quản lý riêng
Cụ thể, hai nguồn tiền cần được phân định gồm khoản trích lập từ giá bán xăng dầu và khoản ngân sách nhà nước tạm ứng. Các thương nhân đầu mối kinh doanh xăng dầu đang hoạt động có trách nhiệm xác định số dư Quỹ đến hết ngày liền trước thời điểm Nghị định có hiệu lực.
Trong vòng 30 ngày kể từ khi quy định mới được áp dụng, doanh nghiệp phải chuyển nộp toàn bộ số dư dương theo quy định. Việc chuyển tiền được thực hiện vào những tài khoản riêng, tương ứng với nguồn hình thành khoản tiền trong Quỹ.
Với phần tiền được trích lập thông qua giá bán xăng dầu, các doanh nghiệp phải nộp vào tài khoản Quỹ Bình ổn giá xăng dầu do Bộ Tài chính mở tại Kho bạc Nhà nước. Còn khoản ngân sách tạm ứng sẽ được chuyển về tài khoản quản lý kinh phí tạm ứng do Bộ Công Thương phụ trách.
Sau khi hoàn thành việc bù trừ số dư từ nguồn trích lập qua giá bán, Bộ Tài chính sẽ bàn giao tài khoản Quỹ tại Kho bạc Nhà nước cho Bộ Công Thương. Đây là cơ sở để cơ quan này tiếp tục tổng hợp và rà soát toàn bộ số liệu tài chính.
Trên cơ sở dữ liệu của cả hai nguồn tiền, Bộ Công Thương có trách nhiệm xây dựng phương án quyết toán, hoàn trả ngân sách nhà nước. Phương án này phải được thống nhất với Bộ Tài chính trước khi trình Chính phủ xem xét, quyết định.
Khoản tạm ứng 8.000 tỷ đồng có thể được xử lý theo những trường hợp nào?
Đối với khoản 8.000 tỷ đồng ngân sách nhà nước đã tạm ứng, dự thảo Nghị định đưa ra các phương án xử lý dựa trên tình hình số dư thực tế của Quỹ sau khi thực hiện bù trừ.
Trường hợp số dư từ nguồn trích lập qua giá bán xăng dầu sau bù trừ vẫn dương, đồng thời nguồn tạm ứng ngân sách lớn hơn 8.000 tỷ đồng, Bộ Công Thương đề xuất hoàn trả ngay 8.000 tỷ đồng vào ngân sách nhà nước.
Phần kinh phí còn lại không phải nộp trả ngay mà được giữ lại, hạch toán vào nguồn kinh phí giao Bộ Công Thương. Khoản tiền này dự kiến phục vụ việc tổ chức mua xăng dầu dự trữ quốc gia, qua đó hỗ trợ công tác điều tiết và bình ổn thị trường.
Một tình huống khác được tính đến là số dư từ nguồn trích lập qua giá bán xăng dầu sau khi bù trừ chuyển sang âm. Khi đó, tiền từ nguồn ngân sách tạm ứng đang được quản lý tại tài khoản của Bộ Công Thương sẽ được sử dụng để thanh toán, bù đắp cho các thương nhân đầu mối có số dư âm.
Sau khi giải quyết xong các khoản âm của doanh nghiệp, phần kinh phí còn lại sẽ được nộp trả ngân sách nhà nước. Nếu tổng số tiền thu hồi vẫn thấp hơn mức tạm ứng 8.000 tỷ đồng, phần chênh lệch được đề xuất quyết toán vào chi ngân sách nhà nước.
Đáng chú ý, dự thảo xác định khoản thiếu hụt này được sử dụng để hỗ trợ trực tiếp người tiêu dùng xăng dầu và không được xem là khoản nợ phải thu hồi. Như vậy, trong trường hợp phát sinh thiếu hụt sau quá trình bù trừ, ngân sách nhà nước sẽ không thực hiện thu hồi phần chênh lệch theo cơ chế nợ phải trả.
Đối với trường hợp nguồn tiền ngân sách tạm ứng không đủ 8.000 tỷ đồng và không phát sinh việc bù trừ số dư âm, Bộ Công Thương cũng đề xuất nộp trả toàn bộ số tiền hiện có vào ngân sách. Phần còn thiếu so với khoản tạm ứng ban đầu được quyết toán vào chi ngân sách nhà nước để hỗ trợ trực tiếp người tiêu dùng, không xác định là khoản nợ phải thu hồi.
Theo dự thảo, Bộ Công Thương sẽ giữ vai trò chủ trì, phối hợp với Bộ Tài chính triển khai các công việc quyết toán và hoàn trả ngân sách. Quá trình thực hiện phải căn cứ vào chỉ đạo của Chính phủ và những quy định pháp luật liên quan.
Như vậy, đề xuất mới không chỉ đặt ra lộ trình kết thúc hoạt động trích lập, sử dụng Quỹ Bình ổn giá xăng dầu mà còn đưa ra cơ chế xử lý riêng đối với từng nguồn tiền. Phương án cuối cùng đối với khoản tạm ứng 8.000 tỷ đồng sẽ được thực hiện sau khi các cơ quan chức năng hoàn tất đối chiếu, quyết toán và báo cáo Chính phủ.
