Đời sống

Quốc hội thông qua quy định mới: Xe xăng, dầu sắp bị siết chặt quản lý tại các đô thị?

Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Bảo vệ môi trường vừa được Quốc hội thông qua, đặt ra nguyên tắc ưu tiên kiểm soát phương tiện phát thải cao, trong đó có xe sử dụng xăng, dầu tại các vùng phát thải thấp.

Xe xăng, xe dầu thuộc nhóm phương tiện được ưu tiên kiểm soát

Sáng 21/11, Quốc hội thông qua Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Bảo vệ môi trường. Một trong những nội dung đáng chú ý là quy định về thiết lập, quản lý vùng phát thải thấp, hướng đến giảm ô nhiễm không khí và bảo vệ sức khỏe cộng đồng.

Theo quy định mới, vùng phát thải thấp là khu vực được xác định để triển khai các giải pháp cắt giảm lượng khí thải, chủ yếu đến từ hoạt động giao thông. Việc thiết lập những khu vực này phải đáp ứng yêu cầu bảo vệ chất lượng không khí và sức khỏe người dân.

hop-quoc-hoi
Quốc hội thông qua Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Bảo vệ môi trường (Ảnh: Quốc hội).

Đáng chú ý, luật xác định ưu tiên kiểm soát các phương tiện có mức phát thải cao và phương tiện sử dụng nhiên liệu hóa thạch là một trong những nguyên tắc quản lý vùng phát thải thấp. Điều này đồng nghĩa ô tô, xe máy chạy xăng, dầu thuộc nhóm phương tiện nằm trong diện được chú trọng kiểm soát phát thải.

Tuy nhiên, không nên hiểu quy định vừa được thông qua là tất cả xe sử dụng xăng, dầu sẽ lập tức bị cấm lưu thông tại các đô thị. Luật mới chủ yếu xác lập nguyên tắc quản lý, chưa quy định cụ thể loại phương tiện nào bị hạn chế, phạm vi áp dụng hay thời điểm thực hiện.

Những tiêu chí xác định vùng phát thải thấp và biện pháp quản lý phương tiện trong khu vực này sẽ do Chính phủ quy định. Vì vậy, việc xe xăng, xe dầu có thể tiếp tục lưu thông hay phải đáp ứng điều kiện nhất định sẽ phụ thuộc vào quy định triển khai trong thời gian tới.

Thiết lập vùng phát thải thấp phải đáp ứng những điều kiện nào?

Không phải mọi khu vực đô thị đều mặc nhiên trở thành vùng phát thải thấp. Theo luật, việc lựa chọn địa bàn phải xem xét sự phù hợp với quy hoạch đô thị, phương án tổ chức giao thông và năng lực đáp ứng của hệ thống giao thông công cộng.

Quá trình triển khai cũng cần có lộ trình phù hợp, bảo đảm khả thi, công khai và minh bạch. Một yêu cầu đáng chú ý khác là hạn chế những ảnh hưởng bất lợi đến hoạt động sản xuất, kinh doanh, dịch vụ cũng như sinh hoạt thường ngày của người dân.

Bên cạnh việc kiểm soát phương tiện phát thải cao, luật đặt vấn đề phát triển đồng bộ các điều kiện phục vụ giao thông ít phát thải. Trong đó có hệ thống giao thông công cộng, hạ tầng kỹ thuật dành cho phương tiện sử dụng năng lượng sạch và các chính sách hỗ trợ chuyển đổi phương tiện.

Như vậy, việc quản lý xe chạy xăng, dầu tại các khu vực này không chỉ tập trung vào biện pháp hạn chế phương tiện cũ hoặc phát thải cao. Các giải pháp về hạ tầng, giao thông công cộng và phương tiện thay thế cũng được xác định là những nội dung cần gắn kết trong quá trình thực hiện.

ha-noi-han-che-xe-xang-dau-1
Bổ sung quy định về thiết lập và quản lý vùng phát thải thấp.

HĐND cấp tỉnh quyết định thiết lập vùng phát thải thấp

Về thẩm quyền, UBND cấp tỉnh sẽ căn cứ vào tình hình thực tế để trình HĐND cùng cấp xem xét, quyết định việc thiết lập vùng phát thải thấp trên địa bàn. Cơ quan này đồng thời trình các biện pháp quản lý phát thải áp dụng trong phạm vi được lựa chọn.

Cách tiếp cận trên cho phép từng địa phương chủ động xem xét phạm vi và phương án triển khai, thay vì áp dụng một khuôn khổ địa lý giống nhau cho tất cả các đô thị. Điều kiện thực tế, quy hoạch và năng lực giao thông sẽ là những căn cứ quan trọng trong quá trình quyết định.

Đối với đô thị loại đặc biệt và đô thị loại I, UBND cấp tỉnh còn được giao triển khai các giải pháp phân luồng phương tiện, kiểm soát ô nhiễm môi trường nhằm hạn chế tình trạng ô nhiễm không khí.

Trong khi đó, Chính phủ chịu trách nhiệm quy định cụ thể các tiêu chí thiết lập vùng phát thải thấp cũng như biện pháp quản lý phát thải tại những khu vực này. Đây sẽ là cơ sở để các địa phương xây dựng phương án thực hiện phù hợp với điều kiện của mình.

Chính sách hỗ trợ chuyển đổi phương tiện sử dụng nhiên liệu hóa thạch

Một nội dung khác được luật đề cập là phát triển các phương tiện giao thông có mức phát thải thấp hoặc không phát thải. Chính phủ được giao quy định chính sách ưu đãi, hỗ trợ và khuyến khích phát triển phương tiện giao thông công cộng, phương tiện sử dụng năng lượng tái tạo.

Các phương tiện có mức tiêu hao nhiên liệu thấp, phát thải thấp hoặc không phát thải cũng thuộc nhóm được định hướng khuyến khích phát triển. Đây là một phần trong các giải pháp nhằm thúc đẩy quá trình chuyển đổi sang phương thức giao thông thân thiện hơn với môi trường.

Đáng chú ý, nội dung Chính phủ phải quy định còn bao gồm chính sách chuyển đổi đối với phương tiện sử dụng nhiên liệu hóa thạch và phương tiện gây ô nhiễm môi trường.

Như vậy, quy định mới chưa đồng nghĩa xe xăng, xe dầu bị cấm đồng loạt tại các đô thị. Thay vào đó, luật đặt nền tảng cho việc kiểm soát phương tiện phát thải cao theo từng khu vực, đồng thời yêu cầu xây dựng lộ trình, hạ tầng và chính sách hỗ trợ để quá trình chuyển đổi giao thông được thực hiện phù hợp.