Đời sống

Chi hơn 116 tỷ đồng lắp camera soi sinh viên ngẩng đầu, đại học top đầu Trung Quốc gây tranh cãi

Một đại học thuộc nhóm hàng đầu Trung Quốc gây chú ý khi đầu tư hơn 116 tỷ đồng lắp hệ thống camera giám sát lớp học. Công nghệ này từng được dự kiến theo dõi cả tỷ lệ sinh viên ngẩng đầu, làm dấy lên lo ngại về quyền riêng tư và độ chính xác của AI.

Theo thông tin từ Haibao News, Đại học Nam Kinh (tỉnh Giang Tô, Trung Quốc) vừa trở thành tâm điểm chú ý trên mạng xã hội sau khi sinh viên phản ánh về việc vận hành hệ thống lớp học thông minh từ đầu tháng 11. Mạng lưới camera bố trí dày đặc trong phòng học dùng để điểm danh, ghi nhận đi muộn và đo tỷ lệ ngẩng đầu của người học.

Nhiều sinh viên tiết lộ giảng viên đã thông báo dữ liệu thu thập từ hệ thống này sẽ tác động trực tiếp đến điểm số. Thậm chí, những trường hợp bị đánh giá thấp mức độ tập trung trên lớp còn đối diện nguy cơ mất quyền dự thi học phần.

Dữ liệu hồ sơ mời thầu cho thấy dự án được thi công tại 113 phòng học suốt kỳ nghỉ hè với tổng mức đầu tư 31,52 triệu nhân dân tệ (tương đương 4,7 triệu USD, khoảng hơn 116 tỷ đồng). Hệ thống tích hợp loạt tính năng như nhận diện khuôn mặt, đếm sĩ số và theo dõi tư thế ngẩng đầu.

dai-hoc-trung-quoc-1
Hệ thống sử dụng nhiều camera trong mỗi phòng học để theo dõi việc điểm danh, đi học muộn và tỷ lệ sinh viên ngẩng đầu. Ảnh: Sohu

Do Đại học Nam Kinh thuộc nhóm 10 trường đại học hàng đầu Trung Quốc, sự việc lập tức làm bùng phát làn sóng tranh luận. Không ít sinh viên bày tỏ sự bất an trước nguy cơ rò rỉ quyền riêng tư, lo ngại dữ liệu sinh trắc học bị nhà trường cùng doanh nghiệp công nghệ khai thác.

Trước áp lực từ dư luận, ngày 4/11, ban lãnh đạo Đại học Nam Kinh chính thức thông báo dừng việc dùng hệ thống thông minh để đo tỷ lệ ngẩng đầu do sự đa dạng của các phương pháp giảng dạy hiện hành. Phía nhà trường cũng khẳng định không thu thập dữ liệu khuôn mặt hay sinh trắc học khi chưa có sự cho phép.

Bình luận về hiện tượng này, ông Xing Bingqi, Giám đốc Viện Nghiên cứu Giáo dục Thế kỷ 21, cho rằng tư thế ngẩng đầu không phản ánh việc sinh viên thực sự tiếp thu kiến thức. Ông nhận định việc ép buộc bằng công nghệ chỉ là biểu hiện của bệnh hình thức trong quản lý.

“Nếu nội dung bài giảng không hấp dẫn mà nhà trường lại sử dụng công nghệ cao để buộc sinh viên phải ngẩng đầu nghe giảng hoặc ngồi ở những hàng ghế đầu, điều đó thực chất không cải thiện được hiệu quả giảng dạy”, ông Xing nhấn mạnh.

dai-hoc-nam-kinh-1
Đại học Nam Kinh, Trung Quốc. Ảnh: Nanjing University

Thực tế, Đại học Nam Kinh không phải đơn vị tiên phong áp dụng công nghệ giám sát giảng đường tại quốc gia này. Năm 2024, Đại học Sư phạm Hàng Châu (tỉnh Chiết Giang) từng đưa vào sử dụng nền tảng ghi hình và phân tích tương tác trong lớp.

Một năm sau đó, Đại học Mỏ và Công nghệ Trung Quốc (tỉnh Giang Tô) cũng giới thiệu hệ thống lớp học thông minh đa chức năng. Ngoài điểm danh và phân tích trạng thái người học, công cụ này còn ghi âm, chuyển đổi giọng nói thành văn bản theo thời gian thực và lọc từ ngữ nhạy cảm.

Dẫu vậy, tính chính xác của trí tuệ nhân tạo (AI) trong môi trường học đường vẫn bộc lộ nhiều bất cập. Theo báo cáo đăng tải hồi tháng 6 trên cổng thông tin giáo dục cernet.edu.cn, một giảng viên đại học tại Trung Quốc từng bị hạ điểm đánh giá vì AI đếm được 300 lượt sinh viên cúi đầu dùng điện thoại.

Quá trình xác minh sau đó làm rõ các sinh viên này thực chất đang tra cứu tài liệu phục vụ hoạt động thảo luận nhóm. Ở một tình huống khác, camera cũng gán nhãn “rối loạn chú ý” cho một sinh viên cúi đầu suốt tiết học, dù thực tế người này chỉ đang miệt mài ghi chép bài giảng.