Mỹ - Iran đã cam kết những gì trong văn bản thỏa thuận hòa bình: Kết cục bất ngờ về eo biển Hormuz
Mỹ và Iran đã hoàn tất Bản ghi nhớ Islamabad’ với chữ ký của Tổng thống hai nước, mở đường cho giai đoạn kiểm chứng việc thực thi thỏa thuận trên thực tế.
Ngày 18/6, người phát ngôn Bộ Ngoại giao Iran Esmaeil Baqaei cho biết Bản ghi nhớ Islamabad đã được hoàn tất sau khi có chữ ký của các Tổng thống. Theo ông, điều quan trọng hiện nay là theo dõi việc triển khai các cam kết đã được nêu trong văn kiện.
Ông Baqaei cho biết thêm, theo đề nghị của phía Iran, bản ghi nhớ được lập bằng cả tiếng Anh và tiếng Ba Tư nhằm bảo đảm tính rõ ràng, minh bạch trong cách hiểu văn bản.
Theo Đài truyền hình Iran IRIB, ông Baqaei cho rằng nếu văn kiện chỉ được soạn bằng tiếng Anh, quá trình diễn giải hoặc dịch thuật sau đó có thể dẫn tới những cách hiểu khác nhau.
Về phía Mỹ, Tổng thống Donald Trump cũng xác nhận ông đã ký văn bản tại Cung điện Versailles, bên lề Hội nghị Thượng đỉnh G7 diễn ra ở Pháp.
Trước đó, ngày 17/6, Mỹ và Iran công bố nội dung thỏa thuận gồm 14 điểm, mang tên “Bản ghi nhớ Islamabad giữa Mỹ và Iran”. Văn kiện đề cập đến hàng loạt nội dung quan trọng, trong đó có việc chấm dứt giao tranh trên toàn bộ mặt trận, Mỹ dỡ bỏ phong tỏa đối với các cảng của Iran, mở lại hoạt động hàng hải và xây dựng gói tái thiết kinh tế trị giá tối thiểu 300 tỷ USD.
Theo nội dung được công bố, Washington và Tehran nhất trí bước vào tiến trình đàm phán để đạt thỏa thuận cuối cùng trong thời hạn tối đa 60 ngày. Thời hạn này có thể được gia hạn nếu cả hai bên cùng đồng ý. Thỏa thuận cuối cùng dự kiến sẽ được thông qua bằng một nghị quyết có tính ràng buộc của Hội đồng Bảo an Liên Hợp Quốc.
Một quan chức cấp cao Mỹ cho biết trọng tâm của thỏa thuận là mở lại eo biển Hormuz ngay lập tức, đồng thời yêu cầu Iran xử lý phần vật liệu hạt nhân còn lại. Sau đó, hai bên sẽ vận hành một cơ chế điều chỉnh, trong đó Mỹ có thể từng bước nới lỏng trừng phạt và mở rộng hỗ trợ kinh tế nếu Iran có những động thái tích cực hơn.
Trên thực tế, cả Mỹ và Iran đều xác nhận văn kiện đã được ký bằng hình thức điện tử. Việc này chính thức mở ra giai đoạn 60 ngày để hai bên đàm phán các điều khoản chi tiết cho thỏa thuận cuối cùng.
Toàn văn 14 điểm trong Bản ghi nhớ Islamabad giữa Mỹ và Iran:
1. Chấm dứt giao tranh trên toàn bộ mặt trận
Mỹ, Iran và các lực lượng đồng minh của hai bên trong cuộc xung đột hiện nay sẽ lập tức chấm dứt vĩnh viễn mọi hoạt động quân sự trên tất cả các mặt trận, bao gồm cả Lebanon.
Các bên cam kết không phát động chiến tranh, không tiến hành hành động quân sự nhằm vào nhau, không đe dọa hoặc sử dụng vũ lực. Đồng thời, các bên cam kết bảo đảm chủ quyền và toàn vẹn lãnh thổ của Lebanon.
2. Tôn trọng chủ quyền của nhau
Mỹ và Iran cam kết tôn trọng chủ quyền, toàn vẹn lãnh thổ của đối phương, đồng thời không can thiệp vào công việc nội bộ của nhau.
3. Đàm phán thỏa thuận cuối cùng trong 60 ngày
Washington và Tehran thống nhất tiến hành đàm phán để đạt được thỏa thuận cuối cùng trong thời hạn tối đa 60 ngày. Khoảng thời gian này có thể được kéo dài nếu cả hai bên cùng nhất trí.
4. Mỹ dỡ bỏ phong tỏa hải quân với Iran
Ngay sau khi bản ghi nhớ được ký, Mỹ sẽ chấm dứt lệnh phong tỏa hải quân và các biện pháp gây cản trở đối với hoạt động hàng hải của Iran.
Toàn bộ hoạt động phong tỏa sẽ được gỡ bỏ trong vòng 30 ngày. Trong thời gian này, lưu lượng tàu thuyền qua lại sẽ từng bước được khôi phục về mức trước khi xung đột xảy ra.
Sau khi thỏa thuận cuối cùng được ký kết, Mỹ sẽ rút lực lượng khỏi các khu vực lân cận Iran trong thời hạn 30 ngày.
5. Iran bảo đảm lưu thông hàng hải qua eo biển Hormuz
Iran cam kết tạo điều kiện để tàu thương mại di chuyển an toàn và miễn phí trên tuyến từ Vịnh Ba Tư tới biển Oman trong thời hạn 60 ngày.
Hoạt động hàng hải sẽ được khôi phục ngay lập tức và dự kiến trở lại hoàn toàn trong vòng 30 ngày sau khi quá trình rà phá thủy lôi được hoàn tất.
Iran cũng sẽ phối hợp với Oman và các quốc gia vùng Vịnh để xây dựng cơ chế quản lý eo biển Hormuz trong tương lai.
6. Mỹ hỗ trợ kế hoạch tái thiết kinh tế Iran
Mỹ cam kết cùng các đối tác khu vực xây dựng một kế hoạch tái thiết và phát triển kinh tế Iran với quy mô tối thiểu 300 tỷ USD.
Cơ chế triển khai kế hoạch này sẽ được hoàn thiện trong quá trình đàm phán thỏa thuận cuối cùng. Washington cũng sẽ cấp các giấy phép và miễn trừ cần thiết đối với những giao dịch tài chính liên quan.
7. Mỹ cam kết dỡ bỏ trừng phạt Iran
Mỹ cam kết dỡ bỏ toàn bộ các biện pháp trừng phạt nhằm vào Iran. Các biện pháp này bao gồm những nghị quyết liên quan của Hội đồng Bảo an Liên Hợp Quốc, Hội đồng Thống đốc Cơ quan Năng lượng Nguyên tử Quốc tế và các lệnh trừng phạt đơn phương của Mỹ.
Lộ trình cụ thể về việc dỡ bỏ trừng phạt sẽ được hai bên thống nhất trong thỏa thuận cuối cùng.
8. Iran cam kết không phát triển vũ khí hạt nhân
Hai bên sẽ xây dựng cơ chế xử lý lượng uranium đã làm giàu hiện có của Iran. Phương án tối thiểu được nêu ra là pha loãng số vật liệu này ngay tại Iran, dưới sự giám sát của Cơ quan Năng lượng Nguyên tử Quốc tế.
Mỹ và Iran cũng sẽ tiếp tục thảo luận về hoạt động làm giàu uranium cũng như các nhu cầu hạt nhân dân sự của Tehran trong khuôn khổ thỏa thuận cuối cùng.
9. Hai bên duy trì hiện trạng trong thời gian đàm phán
Trong thời gian chờ thỏa thuận cuối cùng, Mỹ và Iran nhất trí giữ nguyên hiện trạng.
Iran sẽ không mở rộng chương trình hạt nhân hiện tại. Ngược lại, Mỹ sẽ không áp đặt thêm lệnh trừng phạt mới và không triển khai thêm lực lượng quân sự trong khu vực.
10. Mỹ cấp miễn trừ cho hoạt động xuất khẩu dầu của Iran
Từ thời điểm bản ghi nhớ được ký cho đến khi các lệnh trừng phạt được dỡ bỏ hoàn toàn, Bộ Tài chính Mỹ sẽ cấp các giấy miễn trừ cần thiết cho hoạt động xuất khẩu dầu thô, sản phẩm dầu mỏ và các dịch vụ liên quan của Iran.
Các lĩnh vực được miễn trừ bao gồm thanh toán ngân hàng, bảo hiểm, vận tải và những dịch vụ hỗ trợ liên quan.
11. Iran được sử dụng tài sản bị phong tỏa
Mỹ cam kết cho phép Iran sử dụng các tài sản và nguồn tiền đang bị phong tỏa hoặc bị hạn chế tiếp cận.
Hai bên sẽ tiếp tục thống nhất quy trình giải ngân trong các vòng đàm phán tiếp theo.
12. Thành lập cơ chế giám sát thực thi thỏa thuận
Mỹ và Iran sẽ thiết lập một cơ chế giám sát nhằm theo dõi quá trình thực hiện bản ghi nhớ, đồng thời bảo đảm các cam kết trong thỏa thuận cuối cùng được tuân thủ đầy đủ.
13. Mở đàm phán các nội dung còn lại của thỏa thuận cuối cùng
Sau khi bản ghi nhớ được ký và các điều khoản liên quan đến ngừng bắn, dỡ bỏ phong tỏa hàng hải, khôi phục vận tải biển, miễn trừ xuất khẩu dầu và giải phóng tài sản bị phong tỏa bắt đầu được triển khai, Mỹ và Iran sẽ bước vào đàm phán những nội dung còn lại của thỏa thuận cuối cùng.
14. Thỏa thuận cuối cùng được Hội đồng Bảo an thông qua
Thỏa thuận cuối cùng giữa Mỹ và Iran sẽ được thông qua bằng một nghị quyết có tính ràng buộc của Hội đồng Bảo an Liên Hợp Quốc.
