Cậu bé vàng Toán học đầu tiên của Việt Nam: Con trai thứ trưởng, từ bỏ lương nghìn đô về nước cống hiến
Năm 17 tuổi, Hoàng Lê Minh trở thành người Việt Nam đầu tiên giành huy chương vàng tại Olympic Toán học quốc tế, với thành tích đứng thứ 9 thế giới. Sau thời gian học tập và làm việc ở nước ngoài, ông quyết định cùng gia đình trở về Việt Nam để cống hiến.
TS. Hoàng Lê Minh sinh năm 1957 tại Hà Nội, trong một gia đình có truyền thống tri thức. Khi còn nhỏ, ông từng được gia đình định hướng theo học Nhạc viện bởi mẹ và chị gái đều công tác trong đoàn ca nhạc của Đài Tiếng nói Việt Nam. Bản thân Minh cũng có 4 năm học đàn Accordeon.
Bước ngoặt đến vào năm 1970, khi bố ông quyết định cho con theo học lớp Toán của thầy Tôn Thân. Từ đây, cậu bé Hoàng Lê Minh dần tìm thấy niềm yêu thích với môn học này. Bố ông là Hoàng Xuân Tùy, khi đó giữ chức Thứ trưởng Bộ Đại học và từng làm Hiệu trưởng Đại học Bách khoa Hà Nội giai đoạn 1961-1966.
Sau này, TS. Hoàng Lê Minh từng chia sẻ: “Theo sự sắp xếp của bố mẹ, tôi thi vào lớp chuyên toán của thầy Tôn Thân, trường Trưng Vương. Lúc đó, tôi không hề có năng khiếu về môn học này và cũng chưa hề thích toán, thậm chí còn thờ ơ với nó, còn nhỏ nên tôi chỉ biết nghe lời bố mẹ”.
Tuy nhiên, chỉ sau vài tuần học, suy nghĩ của Minh về môn Toán thay đổi. Cậu bắt đầu say mê việc tìm lời giải cho những bài toán khó. Sau này, ông cho rằng tình yêu với Toán học của mình bắt đầu từ thầy Tôn Thân.
Sau khi tốt nghiệp, Hoàng Lê Minh thi vào khối chuyên Toán thuộc Đại học Quốc gia Hà Nội. Năm 1972, do chiến tranh, lớp của ông được sơ tán lên huyện Đại Từ, Thái Nguyên. Trong điều kiện còn nhiều khó khăn, thiếu thốn, các học sinh vẫn duy trì việc học tập và rèn luyện.
Hai năm sau, Hoàng Lê Minh được lựa chọn tham gia kỳ thi Olympic Toán học quốc tế tổ chức tại Đức. Trong quá trình chuẩn bị cho cuộc thi, Bộ trưởng Giáo dục Tạ Quang Bửu trực tiếp quan tâm, động viên và truyền cảm hứng cho Minh cùng các thành viên khác trong đội tuyển.
Kết quả, Hoàng Lê Minh giành huy chương vàng, trở thành người Việt Nam đầu tiên đạt thành tích này tại Olympic Toán học quốc tế và đứng thứ 9 trên thế giới. Khi đó, ông mới 17 tuổi.
Nhớ lại thời điểm ấy, vị tiến sĩ từng xúc động nói: “Lần đầu tiên đoàn thi toán của Việt Nam tham gia Olympic, mà đạt nhiều huy chương, thành tích vượt xa cả nước phát triển như Mỹ. Tôi thấy tự hào vì Việt Nam không hề kém các bạn bè năm châu. Chính điều này tạo hiệu ứng tích cực trong ngành giáo dục thi đua học tập suốt thời gian dài”.
TS Hoàng Lê Minh trong một lần lên truyền hình. Ảnh chụp màn hình
Sau thành tích tại Olympic, Hoàng Lê Minh sang Liên Xô học tập tại Đại học Tổng hợp Lomonosov. Ông tiếp tục làm nghiên cứu sinh, tham gia các công trình nghiên cứu và đạt nhiều kết quả. Những thành tích trong quá trình học tập giúp ông nhận được lời mời làm việc từ nhiều nơi. Khi tốt nghiệp, mức lương của ông được cho là hơn 2.000 USD mỗi tháng.
Dù có cơ hội tiếp tục làm việc ở nước ngoài, năm 1991, Hoàng Lê Minh quyết định cùng gia đình trở về Việt Nam, lựa chọn TP.HCM làm nơi công tác. Ông trở thành giảng viên khoa Toán, Đại học Tổng hợp TP.HCM.
Sau đó, ông tham gia dự án Khu Công nghiệp phần mềm Đại học Quốc gia TP.HCM. Năm 2001, ông giữ chức Phó Giám đốc Sở Bưu chính Viễn thông; hai năm sau chuyển sang Sở Khoa học và Công nghệ. Đến năm 2008, ông ra Hà Nội và đảm nhiệm vị trí Viện trưởng Viện Công nghiệp phần mềm và Nội dung số Việt Nam.
Sau khi trở về nước, Hoàng Lê Minh trải qua nhiều vị trí công tác khác nhau, nhưng đều gắn với lĩnh vực công nghệ thông tin.
