Lý do hàng trăm cây ‘nữ hoàng’ muội hồng chết hàng loạt sau khi bị thu giữ, sẽ xử lý như thế nào?
Do điều kiện khó bảo quản, hàng trăm cây muội hồng bị khai thác trái phép sau khi bị lực lượng chức năng tịch thu đã chết khô, dự kiến sẽ được tiêu hủy trong thời gian tới.
Ngày 8/5, ông Hoàng Văn Chuyên - Phó Chi cục trưởng Chi cục Kiểm lâm Thanh Hóa cho biết, đơn vị đang triển khai phương án xử lý số lượng lớn cây muội hồng thu giữ từ các vụ khai thác, vận chuyển và mua bán trái phép thời gian qua.
Theo thống kê, lực lượng kiểm lâm toàn tỉnh đã phát hiện, xử lý 49 vụ vi phạm liên quan đến cây muội hồng, tịch thu gần 560 cây cùng hơn 260 phôi cây, tổng số tiền xử phạt hơn 260 triệu đồng.
Tuy nhiên, việc bảo quản tang vật gặp nhiều khó khăn do đặc tính sinh trưởng của loài cây này. Muội hồng thường mọc trên núi đá, rễ bám sâu vào khe đá nên khi bị đào khỏi tự nhiên rất khó chăm sóc và tỷ lệ sống sót thấp.
Ông Chuyên cho biết, sau khi thu giữ, các đơn vị đều tiến hành giâm gốc, chăm sóc để giữ cây sống. Dù vậy, nhiều cây đã chết từ trước khi bị phát hiện hoặc héo khô trong quá trình bảo quản.
Tại Vườn quốc gia Bến En, đơn vị đã tiếp nhận hơn 120 cây và phôi muội hồng từ lực lượng kiểm lâm bàn giao. Tuy nhiên, chỉ khoảng 40 cây còn sống, số còn lại đã chết khô và không thể phục hồi. Phần lớn là những cây già, được cho là đã sinh trưởng hàng chục năm trên núi đá.
Trong khi đó, tại Hạt Kiểm lâm Như Thanh, nhiều cây muội hồng bị chất đống trong góc nhà, thân cây khô quắt, rụng hết lá. Đại diện đơn vị cho biết có những cây đã chết ngay khi bị thu giữ, số còn sống dù được ươm trồng vẫn dần héo úa do thiếu kinh nghiệm chăm sóc.
Lãnh đạo Chi cục Kiểm lâm Thanh Hóa cho biết, đơn vị đã thống nhất phương án chuyển giao toàn bộ cây muội hồng còn sống cho hai vườn quốc gia và hai khu bảo tồn thiên nhiên trên địa bàn để tiếp tục chăm sóc, bảo tồn.
“Trong quá trình bàn giao sẽ tiến hành kiểm đếm, phân loại rõ cây còn sống và cây đã chết”, ông Chuyên nói, đồng thời khẳng định ngành kiểm lâm không chủ trương thanh lý tang vật nhằm tránh thương mại hóa loài cây này. Đối với số cây đã chết, cơ quan chức năng sẽ tiến hành tiêu hủy.
Theo đánh giá của cơ quan chuyên môn, muội hồng không nằm trong danh mục thực vật quý hiếm cần bảo vệ đặc biệt, đồng thời cũng không có nhiều giá trị nghiên cứu để lưu giữ làm tiêu bản.
Trước đó, ngày 15/4, Sở Nông nghiệp và Môi trường Thanh Hóa đã ban hành văn bản yêu cầu các đơn vị liên quan khẩn trương xây dựng phương án xử lý tang vật vi phạm hành chính là cây muội hồng sau khi có quyết định tịch thu.
Theo chỉ đạo, toàn bộ tang vật sau tịch thu thuộc sở hữu toàn dân, việc xử lý phải thực hiện đúng quy định pháp luật. Trong thời gian chưa bàn giao, các đơn vị quản lý có trách nhiệm bảo quản, tránh hư hỏng hoặc thất thoát.
Tuy nhiên đến nay mới chỉ có Vườn quốc gia Bến En tiếp nhận cây muội hồng để chăm sóc, trong khi các đơn vị còn lại vẫn chưa hoàn tất thủ tục tiếp nhận.
Muội hồng có tên khoa học Syzygium myrtifolium, thuộc họ sim, thường mọc ở các mỏm đá cheo leo hoặc trong rừng tự nhiên có trữ lượng thấp. Thời gian gần đây, loài cây này bất ngờ trở thành “cơn sốt” trong giới chơi sinh vật cảnh, được săn lùng để làm bonsai, trang trí quán cà phê, spa hay phòng trà và được gọi bằng cái tên “nữ hoàng phòng trà”.
Sức hút của muội hồng khiến nhiều người đổ xô vào rừng khai thác trái phép. Theo Chi cục Kiểm lâm Thanh Hóa, việc đào bới ồ ạt không chỉ gây ảnh hưởng hệ sinh thái rừng tự nhiên mà còn tiềm ẩn nguy cơ tai nạn do địa hình hiểm trở. Thực tế tại Thanh Hóa đã ghi nhận hai trường hợp tử vong do rơi từ núi đá khi đi khai thác muội hồng.
Theo quy định của Luật Lâm nghiệp 2017, việc khai thác lâm sản trong rừng tự nhiên phải được cơ quan có thẩm quyền cấp phép. Vì vậy, hành vi tự ý đào, vận chuyển hoặc mua bán cây muội hồng khi chưa được cho phép đều bị xem là khai thác lâm sản trái phép.
Ngoài xử phạt hành chính, những trường hợp gây thiệt hại nghiêm trọng cho rừng hoặc tổ chức khai thác quy mô lớn còn có thể bị xem xét xử lý hình sự.
