Bí mật về dòng họ Lý ở Việt Nam: Thủy tổ là thần tướng từ thời vua Hùng, được Tần Thủy Hoàng nể trọng
Dù còn nhiều tranh cãi quanh yếu tố truyền thuyết và lịch sử, nhiều tài liệu vẫn xem Lý Ông Trọng là người đầu tiên mang họ Lý tại Việt Nam, đồng thời được coi là thủy tổ của dòng họ này.
Họ Lý (李) là một trong những dòng họ phổ biến ở Đông Á, xuất hiện tại Trung Quốc, Hàn Quốc, Việt Nam hay Singapore. Tại Trung Quốc, đây còn là một trong ba họ đông nhất cùng với Vương và Trương. Ở Việt Nam, họ Lý đứng thứ 14 về mức độ phổ biến, chiếm khoảng 0,5% dân số theo thống kê năm 2022.
Theo truyền thuyết dân gian Việt Nam, Lý Ông Trọng (còn gọi là Lý Thân) quê ở làng Chèm, nay thuộc Hà Nội. Ông được cho là sống vào thời Hùng Vương thứ 18 và thời An Dương Vương.
Tương truyền sau khi nhà Tần đánh Âu Lạc, tài năng của Lý Ông Trọng khiến ông được đưa sang Trung Quốc làm quan. Dưới triều Tần Thủy Hoàng, ông được trọng dụng và có công chống quân Hung Nô.
Tuy nhiên, nhân vật này đến nay vẫn gây nhiều tranh cãi trong giới nghiên cứu. Một số ý kiến cho rằng Lý Ông Trọng mang màu sắc huyền sử nhiều hơn lịch sử. Thậm chí trong một số ghi chép từ Trung Quốc, nhân vật này lại được gọi là Nguyễn Ông Trọng.
Ngoài Lý Ông Trọng, dân gian còn nhắc đến Lý Tiến - người được cho là từng cùng Thánh Gióng giúp vua Hùng đánh giặc Ân. Hiện ông được thờ tại Đền Bạch Mã.
Lịch sử Việt Nam ghi nhận, họ Lý phát triển mạnh nhất dưới thời Triều Lý kéo dài hơn 200 năm. Tuy nhiên sau khi nhà Trần lên nắm quyền, Trần Thủ Độ từng yêu cầu nhiều người mang họ Lý đổi sang họ khác và đưa chữ “Lý” vào diện kỵ húy, khiến số lượng người mang họ này giảm đáng kể qua nhiều thế hệ.
