Khoảng 30.000 thùng dầu âm thầm cập bến Cuba, đến từ quốc gia gây bất ngờ, không phải Nga hay Iran
Dù cho phép một lượng nhiên liệu nhất định được chuyển tới khu vực tư nhân Cuba, chính sách mới của Mỹ chỉ đáp ứng phần rất nhỏ nhu cầu năng lượng của quốc đảo này, trong bối cảnh khủng hoảng điện và nguồn cung dầu ngày càng trầm trọng.
Theo Reuters, từ đầu tháng 2, Mỹ đã xuất khẩu khoảng 30.000 thùng nhiên liệu sang khu vực tư nhân của Cuba. Đây là lần đầu tiên một thỏa thuận cho phép các công ty tư nhân tại Cuba tiếp nhận nguồn cung năng lượng từ Mỹ được công bố, dù Washington vẫn duy trì lệnh cấm vận dầu mỏ nghiêm ngặt đối với chính phủ Havana.
Tuy nhiên, lượng dầu này chỉ chiếm tỷ lệ rất nhỏ so với nhu cầu nhiên liệu ngày càng gia tăng của Cuba. Con số 30.000 thùng – tương đương hơn 1/10 sức chứa của một tàu chở dầu cỡ trung bình là không đáng kể so với mức tiêu thụ khoảng 100.000 thùng/ngày cần thiết để duy trì hoạt động các nhà máy điện chạy bằng dầu và đáp ứng nhu cầu trong nước .
Nhiên liệu được vận chuyển chủ yếu bằng các bồn chứa tiêu chuẩn ISO, mỗi bồn có dung tích khoảng 21.600 lít, đặt trên tàu container. Tổng cộng khoảng 200 bồn đã được dỡ tại Cuba, trong đó 99% là dầu diesel và chỉ 1% là xăng. Tính đến ngày 25/3, có 61 tàu container chở hàng nhập khẩu từ các công ty tư nhân cập cảng Cuba, phần lớn tập trung tại cảng Mariel, phía tây Havana.
Ngoại trưởng Marco Rubio mô tả chính sách này là một sự phân hóa kinh tế có chủ đích, “đặt khu vực tư nhân và người dân Cuba – không liên hệ với chính phủ và quân đội – vào trường hợp ưu tiên”, ông Rubio nói. Dù vậy, ông cũng cảnh báo rằng các giấy phép sẽ bị thu hồi nếu phát hiện doanh nghiệp chuyển nhiên liệu cho chính phủ hoặc quân đội.
Trong khi đó, thực tế tại Cuba cho thấy sự chênh lệch rõ rệt. Các video lan truyền trên mạng xã hội tuần này ghi lại cảnh nhiều khách sạn 5 sao ở Havana sáng đèn, trong khi bệnh viện và khu dân cư tại thủ đô vẫn chìm trong cảnh mất điện.
Cục Công nghiệp và An ninh Mỹ đã ban hành hướng dẫn cho phép xuất khẩu và tái xuất khẩu khí đốt cùng các sản phẩm dầu mỏ cho các thực thể tư nhân đủ điều kiện tại Cuba, được gọi là MIPYMES. Tuy nhiên, Tổng thống Cuba Miguel Díaz-Canel tuần trước cho biết nước này đã không nhận được nhiên liệu trong suốt 3 tháng, đồng thời không đề cập đến nguồn cung từ khu vực tư nhân.
Hoạt động hàng hải tại Cuba cũng rơi vào tình trạng đình trệ. Trong tháng 3, chỉ có 11 tàu cập cảng, tất cả đều xuất phát từ các cảng nội địa – mức thấp nhất kể từ năm 2017, theo dữ liệu từ công ty theo dõi Windward.
Trước đó, đầu tháng 1, Mỹ đã cắt nguồn cung dầu thô từ Venezuela – đối tác cung cấp chính của Cuba trong hơn 25 năm, sau khi kiểm soát xuất khẩu dầu của nước này, khiến khủng hoảng năng lượng tại Cuba trở nên nghiêm trọng hơn . Không lâu sau, Tổng thống Donald Trump cảnh báo áp thuế đối với bất kỳ quốc gia nào hỗ trợ năng lượng cho Cuba, động thái khiến Mexico ngừng vận chuyển dầu tới quốc đảo này.
Việc thiếu nguồn cung ổn định khiến Cuba không thể duy trì sản xuất điện. Lưới điện quốc gia đã rơi vào tình trạng mất ổn định trong nhiều tháng, với các đợt cắt điện kéo dài mỗi ngày. Riêng sự cố ngày 21/3 là lần mất điện diện rộng thứ ba trong tháng.
Bên cạnh đó, Bộ Tài chính Mỹ cũng đã đưa Cuba vào danh sách các quốc gia bị cấm nhận dầu từ Nga, đồng thời cấm các giao dịch liên quan đến việc bán, cung cấp hoặc vận chuyển dầu thô và các sản phẩm dầu mỏ có nguồn gốc từ Nga đến quốc đảo này.
