Giá vàng biến động chóng mặt, doanh nghiệp có được bán vàng bằng giấy hẹn? Người mua đối diện rủi ro
Trong bối cảnh giá vàng biến động mạnh, hình thức mua vàng trả tiền trước – nhận hàng sau thông qua “giấy hẹn” đang xuất hiện ngày càng phổ biến tại nhiều địa phương. Dù không trái quy định pháp luật, các chuyên gia cảnh báo đây là giao dịch tiềm ẩn nhiều rủi ro, đặc biệt khi người mua phải phụ thuộc hoàn toàn vào uy tín của doanh nghiệp.
Không bị cấm, nhưng cần hiểu đúng bản chất giao dịch
Theo các chuyên gia pháp lý, việc mua vàng bằng giấy hẹn thực chất là một dạng hợp đồng mua bán tài sản có thỏa thuận giao hàng sau.
Căn cứ theo Bộ luật Dân sự 2015 và Luật Thương mại 2005, các bên hoàn toàn có quyền tự do thỏa thuận về phương thức thanh toán và thời điểm giao nhận hàng hóa. Trong trường hợp này, giấy hẹn chính là bằng chứng thể hiện giao dịch dân sự giữa hai bên.
Bên cạnh đó, quy định tại Nghị định 24/2012/NĐ-CP về quản lý hoạt động kinh doanh vàng cũng không cấm doanh nghiệp (đã được cấp phép hợp pháp) thực hiện giao dịch theo hình thức giao hàng chậm.
Do đó, về mặt pháp lý, hình thức mua vàng bằng giấy hẹn là hợp pháp. Tuy nhiên, vi phạm có thể xảy ra nếu doanh nghiệp không đủ điều kiện kinh doanh hoặc có dấu hiệu lừa đảo như nhận tiền nhưng không giao vàng.
Thực tế cho thấy, hình thức này thường xuất hiện khi thị trường rơi vào trạng thái mất cân đối cung – cầu cục bộ.
Khi giá vàng tăng mạnh hoặc nhu cầu tích trữ tăng đột biến, nhiều cửa hàng không đủ nguồn cung để bán ngay, buộc phải phát hành giấy hẹn để giữ khách và chốt giá trước. Sau đó, doanh nghiệp mới tìm nguồn vàng để giao sau.
Đây là hiện tượng không hiếm, đặc biệt vào các thời điểm “sốt vàng” hoặc dịp cao điểm như ngày vía Thần Tài.
Rủi ro lớn nhất thuộc về người mua
Dù hợp pháp, các chuyên gia cảnh báo rủi ro trong giao dịch này gần như dồn hết về phía khách hàng.
Thứ nhất, người mua trở thành “chủ nợ”: Khi trả tiền trước, người mua không còn nắm giữ tài sản mà chỉ có một tờ giấy hẹn. Nếu doanh nghiệp gặp khó khăn tài chính, phá sản hoặc bỏ trốn, khả năng mất tiền là rất lớn.
Thứ hai, rủi ro biến động giá: Thị trường vàng thay đổi từng giờ. Nếu giá giảm trong thời gian chờ nhận vàng, người mua sẽ chịu lỗ ngay lập tức. Ngược lại, nếu giá tăng mạnh, một số doanh nghiệp có thể trì hoãn giao hàng hoặc tìm cách phá vỡ cam kết để bán với giá cao hơn.
Thứ ba, giấy hẹn thiếu ràng buộc pháp lý: Phần lớn giấy hẹn hiện nay do cửa hàng tự phát hành, nội dung sơ sài, thiếu điều khoản phạt vi phạm. Khi xảy ra tranh chấp, người mua thường ở thế yếu do thiếu căn cứ pháp lý rõ ràng.
Thứ tư, nguy cơ rủi ro hệ thống: Nếu hình thức này bị lạm dụng trên diện rộng, có thể biến tướng thành hoạt động huy động vốn trá hình hoặc gây đổ vỡ dây chuyền nếu doanh nghiệp không đủ khả năng cung ứng vàng thực tế.
Từ góc độ chuyên gia, nguyên tắc an toàn nhất vẫn là “tiền trao – vàng nhận”, đặc biệt với tài sản có giá trị lớn như vàng.
Trong trường hợp buộc phải giao dịch để chốt giá, người mua nên:
- Lựa chọn doanh nghiệp uy tín, có thương hiệu lâu năm
- Yêu cầu ghi rõ trên giấy hẹn: Số lượng, chất lượng (tuổi vàng), giá giao dịch, thời gian nhận cụ thể, điều khoản bồi thường nếu vi phạm
Việc cẩn trọng ngay từ đầu không chỉ giúp bảo vệ quyền lợi cá nhân mà còn góp phần hạn chế những rủi ro phát sinh từ thị trường vàng đang biến động khó lường.
