Giá xăng dầu tăng phi mã vì căng thẳng Trung Đông, đây chính là người hưởng lợi lớn nhất
Giá dầu thế giới đang tăng mạnh lên mức cao nhất trong nhiều năm, khi căng thẳng quân sự tại Trung Đông làm dấy lên lo ngại về nguy cơ gián đoạn nguồn cung năng lượng toàn cầu.
Giá dầu tăng vọt do lo ngại nguồn cung
Các cuộc tấn công và căng thẳng quân sự tại Trung Đông đã làm gián đoạn hoạt động vận chuyển dầu qua khu vực Vịnh Ba Tư, nơi tập trung nhiều mỏ dầu lớn nhất thế giới. Đặc biệt, tuyến vận chuyển qua eo biển Hormuz – nơi trung chuyển khoảng 20% nguồn cung dầu toàn cầu – đang đối mặt với nguy cơ bị gián đoạn.
Do lo ngại nguồn cung suy giảm, giá dầu Brent crude đã tăng mạnh lên trên 115 USD/thùng, trong khi dầu West Texas Intermediate (WTI) của Hoa Kỳ cũng tăng gần 20% chỉ trong vài ngày.
Theo báo The Guardian, các báo cáo thị trường ngày 9/3 cho thấy giá dầu Brent có lúc dao động khoảng 114–117 USD/thùng, còn dầu WTI vượt 110 USD/thùng. Đây là mức tăng mạnh nhất trong nhiều năm khi xung đột lan rộng tại Trung Đông.
Thị trường năng lượng còn chịu thêm áp lực khi một số quốc gia sản xuất trong khu vực như Iraq và Kuwait phải cắt giảm sản lượng hoặc gặp khó khăn trong xuất khẩu do rủi ro an ninh và gián đoạn vận chuyển.
Các nhà phân tích cho rằng nếu hoạt động vận chuyển qua eo biển Hormuz tiếp tục bị đình trệ, thị trường dầu mỏ toàn cầu có thể mất hàng triệu thùng dầu mỗi ngày, khiến giá năng lượng tiếp tục biến động mạnh.
Ai hưởng lợi nhờ giá xăng dầu tăng?
Nhóm hưởng lợi rõ ràng nhất từ đợt tăng giá dầu là các quốc gia xuất khẩu năng lượng. Khi giá dầu tăng, doanh thu xuất khẩu và nguồn thu ngân sách của các nước này cũng tăng theo.
Trong số đó, Nga được nhiều chuyên gia đánh giá có thể trở thành “người thắng lớn” khi giá năng lượng tăng giúp Moscow cải thiện nguồn thu từ xuất khẩu dầu và khí đốt.
Ngoài Nga, các quốc gia sản xuất dầu lớn ở Trung Đông như Ả Rập Xê út, UAE và Kuwait cũng được hưởng lợi đáng kể khi giá dầu leo thang. Đối với nhiều nước xuất khẩu dầu, mức giá cao giúp cải thiện cán cân thương mại và giảm áp lực ngân sách.
Bên cạnh các quốc gia xuất khẩu dầu, những tập đoàn năng lượng lớn cũng được hưởng lợi trực tiếp khi giá dầu tăng. Doanh thu của các công ty dầu khí thường tăng nhanh hơn chi phí khai thác, giúp lợi nhuận cải thiện mạnh.
Các tập đoàn lớn như ExxonMobil, Chevron và Shell đều ghi nhận cổ phiếu tăng khi giá dầu leo thang.
Cụ thể, cổ phiếu ExxonMobil có thời điểm tăng khoảng 5,9%, trong khi Chevron tăng khoảng 4,1%. Cổ phiếu của Shell cũng tăng khoảng 2,2% và tiến gần mức cao mới.
Diễn biến này phản ánh xu hướng nhà đầu tư đổ tiền vào nhóm cổ phiếu năng lượng trong giai đoạn giá dầu tăng, bởi doanh thu và lợi nhuận của các công ty dầu khí thường cải thiện đáng kể khi thị trường năng lượng biến động.
Ngoài các nước sản xuất dầu tại Trung Đông, khủng hoảng khu vực cũng mở ra cơ hội cho nhiều nhà xuất khẩu năng lượng ở những khu vực khác.
Nhờ cuộc cách mạng dầu đá phiến, Hoa Kỳ đã trở thành một trong những nhà sản xuất dầu lớn nhất thế giới và là nhà xuất khẩu khí tự nhiên hóa lỏng (LNG) hàng đầu. Khi giá năng lượng tăng và các tuyến vận chuyển tại Trung Đông trở nên rủi ro hơn, nhiều khách hàng ở châu Âu và châu Á có xu hướng tăng mua dầu và LNG từ Mỹ để đảm bảo nguồn cung ổn định.
Sản lượng dầu của Mỹ hiện đạt hơn 13 triệu thùng mỗi ngày, mức kỷ lục giúp nước này trở thành một trong những nguồn cung năng lượng lớn nhất thế giới.
Bên cạnh đó, Australia – một trong những quốc gia xuất khẩu LNG lớn nhất thế giới – cũng được đánh giá có thể hưởng lợi khi nhiều quốc gia tìm cách đa dạng hóa nguồn cung để giảm phụ thuộc vào Trung Đông.
Các nền kinh tế nhập khẩu dầu chịu áp lực
Trái ngược với những bên hưởng lợi, nhiều nền kinh tế phụ thuộc vào nhập khẩu năng lượng lại phải đối mặt với áp lực lớn khi giá dầu tăng.
Các quốc gia châu Á như Thái Lan, Ấn Độ, Hàn Quốc và Philippines có thể phải gánh hóa đơn nhập khẩu năng lượng cao hơn, kéo theo nguy cơ lạm phát và áp lực lên ngân sách.
Đối với người tiêu dùng, giá dầu tăng thường dẫn đến giá xăng, chi phí vận tải và giá hàng hóa tăng theo, từ đó ảnh hưởng trực tiếp đến chi phí sinh hoạt.
Các chuyên gia cho rằng diễn biến giá dầu trong thời gian tới sẽ phụ thuộc lớn vào mức độ leo thang của xung đột tại Trung Đông.
Nếu chiến sự kéo dài hoặc việc vận chuyển qua eo biển Hormuz tiếp tục bị gián đoạn, thị trường dầu mỏ có thể đối mặt với cú sốc nguồn cung lớn hơn, khiến giá năng lượng tiếp tục leo thang.
Một số kịch bản bi quan thậm chí dự báo giá dầu có thể tăng lên 120–130 USD/thùng, thậm chí tiến gần 150 USD/thùng nếu nguồn cung từ Trung Đông bị cắt giảm mạnh. Khi đó, thị trường năng lượng toàn cầu có thể phải đối mặt với một cú sốc lớn tương tự các giai đoạn khủng hoảng dầu mỏ trước đây, kéo theo áp lực lạm phát và chi phí năng lượng tăng mạnh ở nhiều nền kinh tế.
