Bộ Công Thương đang lấy ý kiến góp ý đối với dự thảo Thông tư quy định chi tiết một số điều của Nghị định về kinh doanh xăng dầu. Trong đó, đề xuất cho phép doanh nghiệp bán lẻ xăng dầu được tự công bố và điều chỉnh giá bán tại cửa hàng đang nhận được nhiều ý kiến khác nhau từ cộng đồng doanh nghiệp.
Theo nội dung dự thảo, thương nhân đầu mối kinh doanh xăng dầu và thương nhân phân phối xăng dầu sẽ thực hiện việc công bố, điều chỉnh giá bán lẻ xăng dầu (riêng dầu mazut áp dụng giá bán buôn) trong hệ thống phân phối của mình.
Các doanh nghiệp này phải kê khai giá bán lẻ xăng dầu theo mẫu quy định và gửi về Cục Quản lý và Phát triển thị trường trong nước (Bộ Công Thương) cùng với UBND cấp tỉnh hoặc cơ quan được UBND cấp tỉnh phân cấp, phân quyền tại địa phương nơi doanh nghiệp có hệ thống phân phối. Việc kê khai được thực hiện thông qua ứng dụng, phần mềm do Bộ Công Thương quản lý.
Đáng chú ý, dự thảo cũng đề xuất thương nhân bán lẻ xăng dầu không thuộc hệ thống phân phối của thương nhân đầu mối hoặc thương nhân phân phối sẽ được quyền công bố và điều chỉnh giá bán lẻ xăng dầu trực tiếp tại cửa hàng của mình. Việc kê khai giá của nhóm doanh nghiệp này cũng được thực hiện tương tự theo quy định.
Ngoài ra, các thương nhân phải gửi văn bản thông báo về phương pháp và nguyên tắc tính giá, cũng như việc công bố giá bán xăng dầu đến Bộ Công Thương và UBND cấp tỉnh nơi có hệ thống phân phối. Trong trường hợp có thay đổi các nội dung này, doanh nghiệp phải thông báo trước khi thực hiện.
Bày tỏ quan điểm về đề xuất trên, đại diện một doanh nghiệp bán lẻ xăng dầu cho rằng việc cho phép doanh nghiệp bán lẻ tự quyết định giá sẽ giúp giảm áp lực tài chính cho các đơn vị trong bối cảnh chiết khấu bằng 0 xuất hiện trong thời gian gần đây.
Đại diện doanh nghiệp này cho biết: “Chỉ có để doanh nghiệp bán lẻ tự quyết giá xăng dầu thì mới giúp doanh nghiệp không bị chiết khấu 0 đồng gây lỗ như thời gian gần đây”.
Trong khi đó, ông Nguyễn Xuân Thắng – Giám đốc Công ty TNHH Xăng dầu Hải Âu Phát cho rằng để doanh nghiệp bán lẻ có thể quyết định giá bán lẻ xăng dầu một cách hiệu quả cần đảm bảo ba điều kiện quan trọng.
Theo ông Thắng, trước hết Bộ Công Thương cần bãi bỏ việc tính toán và quyết định giá cận trên (giá cơ sở). Bên cạnh đó, các đầu mối xăng dầu lớn phải tách bạch và công khai mức cơ cấu phân phối, hoặc thiết lập hai mức khác nhau đối với thương nhân phân phối.
Ngoài ra, các doanh nghiệp bán lẻ độc lập cần được trao quyền tự chủ trong việc tìm kiếm nguồn xăng dầu từ nhiều kênh khác nhau, bao gồm nguồn trong nước và nhập khẩu, để đảm bảo nguồn hàng kinh doanh ổn định, không phụ thuộc vào một đầu mối lớn.
“Doanh nghiệp bán lẻ độc lập cần tự chủ và được khuyến khích tìm kiếm các nguồn xăng dầu (trong nước, nhập khẩu) để đảm bảo nguồn hàng kinh doanh ổn định, không bị phụ thuộc vào đầu mối lớn nào. Việc tự quyết định giá bán của doanh nghiệp bán lẻ độc lập chỉ thực sự mang đầy đủ ý nghĩa và theo cơ chế thị trường khi tự chủ nguồn xăng dầu.
Tự chủ giá bán lẻ giúp cho thị trường tăng tính cạnh tranh, buộc các ‘ông lớn’, thống lĩnh thị trường phải quyết tâm tinh gọn, hiệu quả trong tất cả các khâu hệ thống phân phối của mình để mang lại lợi ích lớn hơn cho thị trường”, ông Nguyễn Xuân Thắng nói.
Cũng theo đại diện Công ty TNHH Xăng dầu Hải Âu Phát, Nghị định 95 về kinh doanh xăng dầu hiện vẫn tồn tại một số bất cập liên quan đến thời gian điều chỉnh giá, chi phí định mức và lợi nhuận định mức trong cơ cấu giá. Những yếu tố này sau đó được chuyển thành chiết khấu, dẫn đến tình trạng chiết khấu bằng 0 đồng xuất hiện trong thời gian qua.
Các doanh nghiệp bán lẻ đã nhiều lần kiến nghị cơ quan quản lý xem xét điều chỉnh những vấn đề trên. Tuy nhiên, theo doanh nghiệp, khi ban hành Nghị định 80 về kinh doanh xăng dầu, thay đổi đáng kể nhất là cho phép doanh nghiệp bán lẻ được nhập hàng từ nhiều nguồn và hạn chế việc sử dụng quỹ bình ổn giá. Trong khi đó, nhiều tồn tại khác vẫn chưa được giải quyết triệt để, dẫn tới tình trạng chiết khấu 0 đồng vẫn xảy ra.
Ở góc nhìn khác, đại diện một doanh nghiệp bán lẻ xăng dầu cho rằng việc cho phép doanh nghiệp bán lẻ tự định giá có thể tạo ra sự cạnh tranh trên thị trường, nhưng trong thực tế các doanh nghiệp nhỏ nằm ngoài hệ thống của các đầu mối lớn sẽ gặp nhiều khó khăn.
Theo vị đại diện này: “Để doanh nghiệp bán lẻ được định giá xăng dầu tưởng sẽ tạo thị trường cạnh tranh, nhưng thực tế doanh nghiệp bán lẻ ngoài hệ thống của đầu mối lớn khó mà cạnh tranh được. Đầu mối sẽ luôn để nhà bán lẻ trong hệ thống của mình giá tốt, chiết khấu tốt kèm nhiều ưu đãi khác, doanh nghiệp bán lẻ bên ngoài càng dễ phải tự rời bỏ thị trường”.
Vì vậy, đại diện doanh nghiệp này cũng đồng tình với quan điểm rằng việc cho phép doanh nghiệp bán lẻ tự định giá chỉ nên được áp dụng khi đáp ứng đầy đủ các điều kiện cần thiết nhằm đảm bảo môi trường cạnh tranh công bằng trên thị trường xăng dầu.
